Skip to main content

Full text of "Verscheyde voorname reysen, na West-Indien en andere gewesten, gedaan door den hoog-agtbaren Georg, Graaf van Cumberland, of op sijn kosten, en onder sijn beleyd, van het jaar 1586. tot 1598. Breeder op de volgende bladzijde vermeld. Waar in veele aanmerkenswaardige saken op die voyagien voorgevallen, verhaald werden."

See other formats 


VERSCHEYDE VOORNAAME 


R E Y S E N, 

N A 

WEST-INDIEN, 


EN ANDERE GEWESTEN, 

gedaan door den Hoog-agtbaren 


GEORG, GRAAF VAN CUMBERLAND, 

of op fijn koffen , en onder fijn Beleyd 3 van het 

Jaar 1586. tot 1598. 

Breeder op de volgende bladzijde vermeld. 

Waar in veele aanmerkenswaardige faken op die Voyagien voorgevallen, ver¬ 
haald werden. 

Vercierd met fchoone kopere Blaten , en volkomen Regijlers . 

Nu aldcreerft uyt het Engels vertaald. 



TE LETDEN, 

ByPIETER VANDER Aa, Boekverkoper, 1706. 


Met Privilegie, 










































































































































KORTEN INHOUD 

DESER 

R E Y S E N, 

MET DE AFDEELINGEN. 


crfcheyde Reyfen gedaan door den Graa f van Cumberland. 
of op fijn kotten , en onder fijn beleyd na de Zuyd- 
zee>en elders ,uyt hetDag-regifter opgettcld. Pag. 5 
Sijn Reys na Porto I^ico , befchreven door hem (elft in 
een Brief aan fijn Vrouw. 19 

Een tweede verhaal van de voorgaande Reys, befchreven door den ge¬ 
leerden en cerwaardigen Heer Do&or Layjidd , Capellaan van ge- 
melden Graaf op die Reys. ^ 

I. Afdeeling. De voorvallen op de S paanfche kutten , cn in d zCanari- 
fche Eylanden, en de Reys van daar na Dominica. ibid. 



II.-Debefchrijving van Dominica en Vir^inicn. Het landen op 

Porto I^icoy de Land-togt en het innemen van die Stad. 11 

in - 77- #T Fort Mo™ word belegerd en ingenomen 5 De Stad 

befchreven. De Goud Mijnen. *T voornemen om die plaats te 
houden, door de veelheyd der fieken en dooden veranderd. 29 

-— Voornemen van na huys te keeren. Accoord met de 

Spanjaards. Vertrek. Befchrijving van hctEyland,Beeften, Gewaf- 
fcn i &c. 

V. —— Voorvallen op Zee in dc weg na de Stores, &c. 59 



\ 














’ fgp.jr. 



2 ' nrrvcrj te ISHTZUSar Je et' J*XJC TT tl VAzKTDTrx -A-y± mer TnrJ/epie ■ 


£eaaf'r , tZ/i etunAer/axa . 



F 


jJefr^ten Ac Cu*t* 

0 C-Je-fietta S^e. 

J.Je &enc*k -Ahares 


'Mitfiarui Germantca Cemmunia s$ in unc têrafti ■ 

) JiJ \ n Itffl J "i *"Ui iï*' ^ 

. 'HUIiarta i?a//tca Communta pa era et xe tnwto AraJtr- 
icc. xcc. JM. 3 °°t fooi l° e \ 3 ° c \ 


i"| J*\ r\ *4 "w| f 'Ul'^l 

, —■ _ , __'_ A - _ 


xpo Joe pje 3X0 330 3Jo 33* 


■ r te ere erJ ie XjSlTDT.Tr Jcor PxK TT2L- V-ATSTOTTr A A met JTtrciepie . 


jAe/ncte CanJtscA 



















































































































































































5 


6 


VERSCHEYDE 

R E ï S E N. 

Onder andere na 


W E 


S T - I N D I E N 


Gedaan door den Hoog-agtbaren 

GEORG, Graaf van CUMBERLAND, 

Of op fijn koften , en onder fijn beleyd, 
van het Jaar 1586. tot 1598. 


Cumber- E eerfre Reys , öfe be (Ötaafbail Cum- j 

ia,«is eerjk M WÈtfÊ Galand onbttnam/ toietb aangelegb/ 

Reys na de || mW Wi Oltl lia ÖE Zuyd-zee tt baten. (COt 
Zuyd-zee. bieil epnbe boet ftp ban Gravefande 

ben 16. |uny 1586. met b?ie fefjeepen/ 
en een Pinas of Fregat , te toeten / de 
mode Draak XlDtnicaal / groot 260. tomien/cn op 
Öebbenbe 130. man/ baat Robert Wkirington op 
coinmanbcctbe; ©e Bark Cüfford, alg ©ice-abmi 
raai ban 130. bat en 70. man/ onbet ben Capi* 
tcpn ChriftofFel Lijder; J^etRee, alg i§>Cl)OUt-bp- 
nagt onbet Capttctm Hawes, en een klepn Fregat 
ban b’tfeet Waker Raleigs. 

Mo del o ©e'n 7. September quatnen fn op be kujï ban 
£ ■ Barbarven , en toeï Op be tee ban Santa Cruce; 

j§>p toietpen Ijun anker in be monb ban Rio del 
Om, en bebonben/ bat be ribter beertien of brff= 
tien mijlen ffooger op fo b?ecb toag/ alg in be monb/ 
baat fe toeï ttoee mijlen b?eeb toag. 

Siërra Lio- ©en 30. September boeren fp lia Siërra Liona, 
na. en ban baat ben 7. November. Anno 1587. ben 
4. January , qtiamcn fp op be ïtufï ban America, 
30. grabèn en 40. minuten / 5tipber bjeebte/ met 
een getempcrb toebet. 

j^io depu- 5Den 10. dito toateu fp niet betre ban be rtbiee 
u. de Plate , baat fp een klepn Portugijs fcïjip bet; 

meefïetben / baat op fn bonben Abrahain Cock 
ban Leigh bo XoiiDcn / Die aï in bitïanbgetroutob 
toag/ toeïkèn be Xlbmitaal toebet t’ljupg bjagt: 
Omdek- £>n kregen ban ben fclben konbfcfjap/ bat op bie 
king van ritiiet / bijf fteDrii toaten / elk ban 70. Ijiipgge* 
hetGeweft fïnnen of toeï meet : Buenos Aires bijftig mijlen 
daar on- be ritiiet op / be anbere elft beettig of bijftig mij= 
treur. Rn V ClflCllg ïjOOgct / til Tuccaman [jet tietfï LUU= 
nentoaatbg / en aïfo 230.mijlen ban benionb bet 
tibiet; en bat in befelbe rupmte ban ïioojn / beel 
bee en b?ngten toag / maat gcciuöoub of jailtier. 
< 0 p bie bark bonben fp tiijf en beettig Negers. 
Bnyt van <gicn 11. namen fp toebetom een fcïjip / toaat 
ben ge- f tl fp bOltbett btjf CU Dertig Negerinnen , CU biet of 
«raakt. tinf-fDanikketi / toaat ban een een Y r toag; Hun* 
ne Roeken / $atecnofïerg en £>ckiïDctpen toaten 
meet alg Dupfcnb ©ucatcn toaatöig ; ©efe toa* 
ten ban ben 23 i'Tcfjop ban Tuccaman outboben/ 
om albaat eenkïooflct tebefettent fjict ï)oo?öen 
Berigt van fp / bat Johan Drake, met (üapitcpil Fauon tipt* 
ioba» Dra- gebaren / oiitteiit be tibiet de la Plate bergaan/ 
h en au- fijn bolk ban be JHiïbe gebangen of boob / en l)P 
dere. met Richard Fairweather ncffeilg ttoee Of brie an= 
bete in een kanoë ontkomen toag/en fjn bug lang 
onbet be Spaaniche geïecft bab : Hier kregen fp ook 
toebet Miles Philips, bie ban beffeet Johan Haw- 
. kins ïjiet agter gebïeben toag. 

5 y komen ^ a gcfjouDen fcbeepg-taab namen fp baat feoerg 
op de Kult na Brafiiien , ö aac fp tj en April op be ÏJOOgte 
yan Bra t i- jj an g Ca j>cn/ f n een bctbe-beeï/ op be ree ban Ca 
ten ' mana qitamen : ïf iet ban baan fetteben fp tioojt/ 
Voor Ba- en fcjierpen btm anker booj be fïab Bahia de To- 
hm diTo- ^s los Sanftos , baat fp agt febeepen m een kat* 
do, los San- JJ CC J f agcn {eggen. 


5 !Den 4. dito btoongenfp bePortugijfen bier batt Daar fy 4; 
bunne befïe febeepen te beclaten / bie fp / bcetoel Poiwgijfe 
’et ban bet lanb en be febeepen ongemeen fïetk op fcheepen 
ben gefeboten toietb / toeg flcepten ; een bet fels nemeu. 
ben Ijab 24. (lukken ïianon op / en bet hïepnfle 
toag ban 130. ton ; ^>p Dtoongen ben fcbippet 
ban ’t gemelbe fcfjip be» te boïgen / alg oob een 
barbeel met bijftig aamen totjn. Js>p baalben ook En nog 
in toeertoilban ontalbjke indianen,e» al!ctegcn= een ander 
toeet bunuet bpanben / bun betbetfling ban bet Schi P* 
Xanb. 

©en 24. Mey namen fp een febip ban 120. ton Sy keeren 
met meel en fupket gelabcn: .jfeaat be (lepg na weder na 
be Supb-3ee bleef agtet / booj bien bcele toebet huys. 
na Ijupg betïangben. <0p b»» te rug-tepg bet? 
meefïetben fp een klepn Fregatten : .flfêaat fp baös Brand van 
ben bet ongeluk/ bat bet Vlaamfche febip/ toclk een hunner 

met bet bolk ban een anbet febip 1 bat niet meet Schee P en * 
3ee kon bouben/ bemanb toag/ febieltjk in bjanb 
taakte / en fo met menftben/ en al bet geen ’et in 
toag / berging. 

üDc obergeblrbeneguamen ben 29. September na Sy komen 
een fcbabeïpke en ongelukkige repg op be kuflban t’ huys. 

Engeland. 

3 ln ’t 5 Jaat 1587. alg Sluys in Vlaanderen bOO? n. R eys , 
ben Hertog ban Parma beïrgetb toag/ en Roger om siuys te 
Williams (©oubetnent baat binnen toag / onbet* omfetten, 
nam begraaf ban Cumberiand bettoaarbg te ko* 
men/ en fijn bappetbepb tot betoatiug ban bie 
plaatg te toonen/ maat baar komenbe/ toag be j 0(T quam 
fïab reebg aan ben Hertog obergrgaan / alfo Ro- te f a ^ t 
ger befelbe niet langer öabbe konnen bonben. «SMeg 
l)P iu’t^laac 1588 op Ijet nabeten ban beSpaan- Andere 

fche ©ÏOOt öem felben op ÏJCt frljip Bonadventure onderne- 

(gelijk bcele ban ben XDeï op anbere fcljeepeu ban mingen tc- 
Ijare JiBajcfïcptcn) begaf / baat kp ueffeng aiugende 
bete fuiken eet bcïjaaïDe / bat geen toatet ban be spaanfe 
gee/nogbctloop ban tijb/befelbe beebooben faï. Vioor. 
©it gaf fuiken genoegen aan be ïioningin / bat 
fu Ijcm / om fijn gtooten naam en bequaamljepö 
een ban be koninklijke fcljeepcn/ deGuide Leeuw, 
gaf / om ïjet felbe alg Xbmiraaï te commanbee* 
ten / en niet commiffie onbet ïjet groot Uegcl 
ban Engeland, getckeiib ben 4 Oólober 1588. om 
na be Spaanfche kufien fijn repg boo?t tefettem toeïft 
f)U op fijn epgen kofien en penjkel bictuaïieetbe/ 
upteufiebe / en met beeïe blakkere mannen bes 
maiibe. Hitt mebe ging Ijp in gee oiittcnt ïjcc 
epnbe ban'Oftober. gn ïjet kanaal quam fiemNeemt een 
te gemoeb een koopbaatbp-frf)ip ban Diiynker- schip in ’t 
.ken , om na Spanjen te gaau / toelfe l)p na een Kanaal. 
ko?t grbegt nam en opfonb. .BSaat ÏJP toietb Mo etdoor 
boo? tegen-toinben/eii becbolgeng boo? een fio?m ftorm 
(toaat Doo? fp genoobfaakt toictben be groote iuiyskee< 
maf! af te kappen / en obet boo?b te fetten) belet lCil 
fijn ïJcpg boost te fetten / en fijn gtoote oogmet* 
ken te betepken. 

^>rjn moeb egtet flerkct fijnbe alg be toinbett/m. R eys 
en Ijp tegen be fïo?nitn geijarb / beckteeg in ’t met vi e ? 
Saat 1589. ban ijaat IHajeflept toebet een ban besch*ea SE . 

24. CumberL A z f $fj» 


♦ 









8 


7 


Verscheyde 


R E Y S E N 


ïlonfnftïpe feijeepen/genaatnb DeViftorie, ncf; 
fens ttoee ftlepiibec feijeepen / öe Me» cn De Marga- 
riet cn een ftarbcei; Ifn rufieöe öefeïbe op fijn cp= 
gen doften upt / en"bemauöe öefeïbe met 400. 
2Soot#g>:fcïfeu en ^olöaten > Jifp commanöcrcbc 
op ben SÜomicaaï / en onber ftens ©apitepn Chri- 
doffel Lijder; ©p be Meg toa# Capittpil Williarn 
Mounfon, ©icc-aömiraaï ; ©p De Mai gariet toa# 
De^cfjout-bp-uagt^apitepn Eduard Gardes, ge; 
iiaamb Write, cu op be &acbccï«£apjtepnPigeon. 
Nemen 1 ®*n *8- |unyboercil fp lipt Pan Pieymuvden, 

Franfcht cn bOllbCH op ben bCCbCIl 030 brie Franiche fcïjCC; 
Sclieepen. P?n ban Nieapoorc CilS. Malo, gefabeilmet Terra- 
iieufïche ©ifeïj/ toaar Pan öp’er ttoee nam/ bic 
fjp met ftet fcljip öe Marganec , bat onbequaam 
toa# De fiep# te boen/ na Engeland opfonö. 

Buyt van ® m 1 3 - J u 4 ' ontmoctcbcn fp cïf Ouyifche feftee; 

eei’pom- P fi1 / öif lil ’t ectft een grbegt fcïjeeuen te toillcn 
pjjfchen aftoagten / maat na eenige fcljcuten ftg oüccga= 
jood. Pen / en fjunue Jbcljipper# aan boo?b fonöen / bic 
Ijltnne Pafpoojtni ban Hamburg , Lutxeek , B e 
men , Pomeren CU Caliice tOOllbeil / eöog bcfteil; 
ben gaeöcren ban een Jood tot Liflabon in te (jcö; 
ben/bic bier öunfenö bijf fjonöetö ponben toaatö 
toaren; ©it goéb toierb aanftonö# obcrgeïeberD/ 
enonbec be feijeepen berDecïöfïjuöe/baetbe©?aaf 
na be Azores of Vlaauiicbe Eylandeii. 

S. Michiel. ©cn i. Augufti (jaö ftp S. Michiel in ’t gefïgt/ 
en fjp fettebe/ oni onbeftenb te fijn/een Spaanfche 
Vermee- ©lag °P • ©ter feijeepen op De K.ee ontöeftftenöe / 
fleren daar town fjp boo? in De aagt öecfeïber {tabel# af te 
vetfeheyde ftappen/en Defelbe toeg te fleepen / geïyft fjp ooft/ 
spamfche eer fn fjctn getoaar toiccDen / in ’t toerft ftcïöe. 
Scheepen. ©e Spanjaarden op btic bet fcïben fp?ongeu in 
gee/ en maaftten fuïften gefclj?eeuto / Dat bie ban 
be ftaö in aïarm raaftten / cn betfdjepöen fcïjoo; 
ten öog te becgeef# / alfa Ijct Donftec toa# / na 
De Söaot öeeben : ©c brie Spaanfche feijeepen toa; 
ten ban Sivihen geftomen./ en geïaben meti©ijn 
en 25oom-oïp; fjet bieröe fefjip toa# be Valk ban 
Londen , en ftaö De imam ban een Schots fefjip/ 
baat een Schots Stuntman op toa#. ©et Fregat 
bccmeeflrrbe ooft een ftïepn fefjip / geïaben njet 
Dertig baten Maderafche iBijn / 3£aften£ / ^pe 
en I affetas. ï)p fteinanöe baar op fijne booten of 
Floret. floepen/en ïjaaïöe baar berbeefiïng rneöe totFio- 
res, onbet boojgeben/bat fjn een ©|icnb ban ftun 
üloning Don Antonio bjajS: ?9og aï^ fp toèöer 
na fdjeep^boa?b roepöen / boïgöe ftaar toeï ttoee 
Ongemeen mijlen ber een ongemeene groote bifefj/bjien^bim 
fla»° van ncu fomttjb^ bier of bijf cïïcu bobcji ’t toater upt 
een vifch. quamen/ en bie met fijn beft anberfjaïf cï top gaap; 
te/ loeïfte beeb bjecfèn/ bat fjp be boot omber- 
Öaïen/en b een of b’anbet ban bie in öe boot ü3a= 
ten berfïinben fouöe; maat fp taaftten epnbelijft 
Daar ban b?p. 

ïfier qtianien bn ben <0raaf/ cn toierben in fijn 
gcfclfcïjap aangenomen / Capitepn Davis met fijn 
fefjip en fjtna^ ; aï^ ooft een fefjip ban öe ifece 
Walcer Raleigh , baat Markesbury Capitcpn Op 
toa^/ en be SSa'rft Li me. 

■Éf^ De << 5 raaf beeftonbfeftapt bJierb / bat be 
ïiraaften tot Tercera toaren / quam ftn ben 27- Au. 
Fyal. gufti op be ilec ban Fyal ; §)tcuDe/bat fjier eenige 
Daar fy fcfjccpcn bigt ouöcc fjet Eaub op ?ïnfter ïagen / 
ooedebuyt faub fjp fijne booten baar op af/bie een fefjip ban 
«ïakcn. 270. ton met beertien fiuftften aan-ftïampten / 
Daar fp fa lang niebe bogten / tot bat ïjen upt öe 
©loot'anöete te fjuïp gefonöen toierben / en öué 
toierben fp’er meefier ban. 5 be Spanjaarden fpjon= 
gen afïe (uptgenamen Johan de Paima) ober boop 
cm na ïanö te fraemmen / toclft fa nabp toa^J/ 
Dat fjetfdjip aan ptïiafieeï gefnoerö toag/ toaar 
upt / fa lang fjet gebrgt btmröe / lufïig met ftet 
lianon gefpeeïb toierb / maar fjet toaé boo? ben 
#>cfttppetban ftrtRarbceï geen fpeï/aïfo Ijetn (jet 
biftfte ban fijn been afgefeftoten toierb. ©it fefjip 
toaé ban Forto Rico geftomen / en geïaben met 
Ibuufter / <0engber en Hupben. <®e fcfjeep^-boo; 
ten 'ftaaïben ooft ban be lire nog eenige anbere 
ftïepnöet fepepen/ftomenbe uptGuinea met #fp= 
Pfjant^ tanbeu / Ó5repn / fóofto^ noten en 45 ep* 


te beffen/ bie fjp meefi na Engeland opfonö.’ 

3öen28.duo ijnamen agtEngeifche upt ftet <6e; Engeijde 
baugen-ljupë op i’ei cera ontftomen bp ou^ aan " iet ecn 
boo^b met een ftlepn 25 ootje/ fjebbenbe geen am 2. oot van 
Der.ïBafiof Een! / aïë ttoee fiaben ban een toyn- : er l e ll. 
bat. #efe boöofcppten fijne «tjenabe/ bat De x * 
Rraaften reebé boo? een toeeft betteoftften toaren/ 
toelft fjctn betooog Fyal aan te boen / cn fjet in; 
nemen ban bic pïaat| te onöetnemen. 

3 öen 10. Sepiember fettebe fjp fijn boïft aan Fyalinge- 
fanö / toaar op upt fjet 25 aitoerft eenige fcljcuten nomen ■, 

Ï tebaan toierben / maar nabee ftomenoe/ bonöen 
p fjet fcloe/ en öe geljeefe fiab ban De Spaanfche 
berfaten/ en namen De pïaaté in befit. g» befe 
frab fijn toeï 500. Ijtip^gefnmen / cn De fjunfen fjegt 
en fïerft ban ftaïft en ftcen; JBen to’cc biicï boo?; 
fïen ban toatee / ban aangenaam jfcupt/ en aïïcc; 
fep foo?t ban ©?upben : ©aar toierb ten eerfïen 
ren toagt upt gefit / om De ïterften en ïiïoofïerj? 
te betoaren / tot Dat fjet rfcnöforn tot 2000. ©m D R 
tuten fbube too?ben opgeb?agt: Üp fjaaïöe ban 
fjet 23 oltoerft na frf)eeypboo?b 58. fhtftften pfer i- om en 
Itanon. ©e©oubccneuc ban uracioia fonö fijn 
©rccifcntie frflig aamenl©ijn/en rjccufeerDe fjeitt 
feïbcn / bat fjp geen betel toater te feuöen ïjaö. 

©aar quam ooft een fefjip ban Wevmouth met Een s P ain - 
een Spaanfche p?ij^/fefiig öupfenö|Sonöen toaar; Prijs, 
oig / met ty'öing / bat öe Wdt-lndifche ©ïoot 
eecfibaagg fioub ober te ftomen. iCuffcfjen beu; 
öe namen fp een fefjip ban S. Malo met Terra- e„ ec „ 
neuftche bifcj). j^a bat fjp nu brie of bier Dagen schip van 
op bic ©foot gepafi / en in qttaab toeber fjet; s. Malo. 
toaarö^ en Dettoaarög gebaren ïjab / ftreeg fjp 
ftonbfcfjap / bat öefeïbe/ bijftien Sepïen fierft/ tot 
Angra op Tercera toa^ iugcfoopcn / fo Datfe te 
ber fy -toaarbö ban fjem af fijnbe/ftp bcfefbe/mi 
onber fjet jj r o?t ïeggenöe / niet ftonöe aan boen/ 
te meer/ aïfo fjp boo? een uutgefonöen©ina£ be; 
tigt ftreeg / bat bef ibe fjare grulrn gefïreften cn 
af genomen fjaööcn / toaar upt befïooten toierb / 
öatfe toat fanger ftonöen te bïijbeu. 

Hp jepfDe öerfjaïben na S. Michiel , baar öem 
fjet toater ftafen beïet toierb / en ban baar na S. 

Maria, baar fjp ttoee Bralilifche feijeepen benb ge; 5 . Maria. 
ïaben met ^upfter / toeïfte bie ban fjet ©pfanö Neinen 
fogten te bergen / maar «Capitcpn Lijder bief in <j aari B W . 
liet gefigt bet ©panöen / en onber fjet geöuudg r,uf c he 
fcfjicten ban ftet 3 lanö op fjet buptenfïe aan/ftap= scheepen. 
te öe ftabeï-toutoen af / en flceptc fjet toeg/ cn Ca= 
pitepn Davis enteebe fjet ttoeeöe / maar aïfo fjet 
op be gronö fat/ moefi fjp ftet berfaten/met bet; 
ïicg ban ttoee mannen cn frfiien gequetfie: j©aar Omher- 
Ijier op bolgöe een grooter ramp; 3 ©ant öe «©raaf Und word 
toilleuöe fjet feïbe aanboen / raaftte op öe baar gequetft. 
baf! in ’t niibben ber ©panöen / baar fjp 80. fo 
öooöe alg gequetfie ftreeg; ffp ftreeg fèifg Drie 
fcljcuten op fijn ^>cljiïb / en een bietbe in fiju 3tj= 
be/ Dog bie niet boo? ging 5 ©oft toag fjp in fijn 
fjoofö fo gequetfi / bat fijn gcfjceïe aangefigt be; 
bïoeö toa^. 

©e Meg feft fijnbe/ toierb met öe©?y£ na En¬ 
geland gefouöcu / en öe ©raaf feff^ tocnöDc fjet 
na Spanjen. ©nbettoegen nam yp een Portugijs Maakt ec» 
cfjip / Dat gefaben upt Brafilien quam / en na; kofteüjke 
berfjanb een anber / fijnbe een ban be bijftien / bie Buyr. 
tot Angra toaren iugfïoopen/ groet 400. tonnen/ 
geïaben tot Mexico en S. fan deUlvamct70o. Stop; 
ben/ fe£ ftifien Cochenilje, eenige ftffien ^supftcr/ 
en een Deel „t»iïbcr. ©e ©apitepn toaö een Ita¬ 
liaan, en ïjaö binnen boo?b boo?'ïjem feïben boo? 
bijf en ttoiutig bupjenb ©ucaten aan goeb. 

©ter op bfjTaoten fp boï b?engbe na fjup^ te Keerd na 
ïeeten / maar fjet getuft ban be gce lp toanftet; huys. 
baat / aïfo fjet ban ttoee becanDerïijfte elementen/ 
toater cn Ïtigt/ aftjangb. Capitcpn Lijder toietÖR am p en 
met öe Mexicaanfche ©?tj$ gcfonben na Portsmuy- verlies van 
den , maar fjp ïccö fcf)ipb?cuft bp Hdcliff in Corn- een Schip. ' 
wal,toaar boo? |)p metaï fijn boïft/uptgenomen 
bijfoffe^/berbronft. ©e©raaftoa^gcnoobfaaftt Groot 
boo? tegen-toüiben / en geb?eft ban brinften ö’cen brek >. ^1 
of D’anber plaat# ban Yriand te foeften / maar water, 
toierb reïften# boo? ïjet (jaebe toeber afgefet/ en on; 

Der; 





I—I I 



totti ffcöm toaten p ten epnbe ban fjaat SSicr m 
toatrr. Cfft nienfcf) tolccöen ober jlBaaï acne? 
üenunelepclg éïfïjn / rn ’t geen fp upr örj^ef ban 
öt toyu-batcn pa effen ftonöen * <ENc önuröe beet? 
tsen Dagen lang / ju toclhe ttjö fp geen brrberf- 
fing hregen/alp De Droppelp ban Lgel en So/n/ 
p-Tln (r!wf^ Cn/ 2^ ty ^ onöfn / metgunnehembDen 

lnVf?p b nS C !ïïp P / a rr d ^s' <^ omm ' 3 e öcoïlfteil 
toatfc «pt alïe hoïhgheDcn ban {jet fcfup / anOe^ 

... j vc ïehtcn aan Dc Uagtige wafïen en aeteecbe t m- 
Waar doormen / gm a fó ^onöcn. SS ZtVemmaS'r 
Teelefhcr-m.m boos De fjoile Sec fo® nwt 53SS5im 
ven. betmeugö \ j Dat fjet geheel ongefonD toap / ftifS 

broiiftcn fomnnge fjaat felben met De pot in De 
fjaiiö aan (jet jout mater DooD. g Q Defe upteede 
teclcfltnt&ept egter liet De <0taaf ban ftet totnin, 
Sf/ öat et toag/ een gefijhe pujtie untOrelrn/ fo 
toel aan De gebangme / alp aan fijn engen bolh; 
#nDcrtnffcf)en fjoo?De men in aïïe Ijoehen ban ijrt 
fcöippe fjcfte en geqnetfïe örrrïya om Dcinhen roe* 
prn/ fo Dat Doe? gebjeh ban Dranh meer menfehen 
(«en of ttoaaïf eihe nagt) fiietben/ alp Doofde 
rampen ban De gefj;eie tfepp. ïfiet: bp qnam 
nog een ander ongemah / Dat fjet fcfjip DooVhet 
aan.) uDen ban De fconn fa reDDeloop mircD / Dat 

wwsfaï&r em ‘ £) 

November fp?alt fjp met teil Engelfch 
fcfjip/toeïft hem öa.agg Daar aan tture baten toiin ! 
beloofde te hengen/ maar dat raahte ten eerflen 
ongeluhhig aan de grond, «j^p Den boïgenden 
dag hcecg fjn eemge laaffeni^ ban bier / maar 
niet genoeg / om’cr de ïïcpp na Engeland op te 
bannen doen. ©crfjalben fettede fjp ftet met een 
goede tomd na de ï^aben Ventre in het 3 ©efïen 

tl 35 ? Y i7 nd 4 ban baan hl* na genoegfame ■ 
btcbecffiug Den 20 . December na Engeland cnDet I 
« epl gnw / Daar hP cpnbelyh aan qnam. ïan 1 
Sad op Defe ïïepg Dertien |>?gfen gefttegen / maar I 


Komt in 
Yrland. 

Kn van 
daar toe 
Londen . 


de hofMghfïe ban allen toa£ bergaam CotLon- 

fmiriMW « ‘ ï ^ a|C ^ C P £ em tWUtb fctjlp ban 600. rufling m 

Sn Km öe GarJand , daar ljp fijn ep* «fcfeivf. 

nir JaE» s C Samfon, groot z6o. tonnen bu nam 
tot ©ire-admiraaï / en tot jschcut-bu-naat de 

SarS rn i’i ^ / genaamd Ai- 

j . 5 ?ttgat/ de Difcoverie (de 

Ontdekking ) 55 efe rufïeöe t)ii op fïm eptren ft o? 
flen upt/ en boer niet öefeBïoot in 't3Iaar j^oj" 

öfeD / Snt a 'hn nSn'rrn ÖP S ° eDe ^ Neemc 
r lLSs® nam een fcfpp ftomende ban S. twee 

vt (rr t \n ^ / ö1u, ?5 ^uphrc / maar aïfo het fcU Sch eepen 

bn C hrSf£r« V”? fJOi, v C ff c Ö°ïpfn toojden/moefiop dekml 

ftmS/hirmrS 1 ?? mm GOk een ttbCeDe van Span. 

IfÖip/ toefft egtet in het baren na Engeland doo27 f «- 
geduurige tegen-toinden / doo? gebjeft ban febené- 

i^ öe cn 111 em ; V iaan(che ïfnbni thoefi in ïoopen: 

JDaar nog ongelufihiger tóa^ hP met ttoee fiinec 
fcheepen: lt)ant Capitepn Mounfon, neffené het 
felpp de Gulden Nobel, afgefonöen om de goedes 
ren unt de genomene fchcepen tneg te bjengen / 
honden doo? de fiifte niet beeï bo ? dcccn “ffi r - 
ttifTchen qnamen de eafepen ban Penecha nn > n ver,ief!: 
hen af ,• €>e <0raaf honde het fchieten toeï hoo^ 61 vvee ' 
ren / maar dop? öe fiiïte haar niet te SiïpfiS 
men / fo dat die tture fcherpen genomen tbierDen 
Caphrpn Bayiy bleef dood / (Capitcun Mounfon 
en al het bolh toieröen gebangen geb?agt na Pe- 
necha, en baii daar na Lilïabon. ^e PSeaafban 

Sr rtilïvM öem^aröPhettog Alber. sorg V09f 

tractc2cn fo»Dr/ 1 ï.7h’,( Ö h» ÖP öc ï Sebangcnc loeideCevaa- 
rcacrcrrm / of bat fjn op aHc / bir fin a ^ne 

freïöe eerlang te fnllen ” 

boen / ftiïlip fouDe bethalen 5 3©aar 00 het oe- 
meene bolh torpiiige dagen / iiieutu gchlecö / te 
ïï#*" tofa*/ tos te gaPfögm Mounfon 

met fe§i andere bleef gebangen. ©raaf bera 

24. Cutnberl, A 3 fieps 
























































































II V EK.SCH.EYDE 

Hy waar- lleiWflö /Öat ïll De Groyne een groote ©loottolctb 
fchouwd toegectlft / om Die tegen ben J^eec Thomas Howard, 

Thomas tïjang lïDmicaal ban Ijaar Jtëajeflept ontrent De 
Howrd. Azores , baat ftp op De Welt-lndifche ©loot pa= 
fie / unt te fenbën / beecbigDe ’t feftip De Maan- 
fchijn af/ om Den HlDmicaaï te toaacfdjoutoe»/ 

D>c aiiDccg niet beter foube gebaren hebben / alg Ki 
chard Greenville , DiC fijn fcijip til lebctt ÖUÖ bCC= 
ïooi / of lieber ïjet eene boo? fijn eer opoffcrDe/ 
en het anDct Den Spaanfchen buur genoeg betaaïD 
fettcDc. ©oo? Defe toeballen berfmaftt / toag De 
En keerd <©raaf gcnooöfaaftt tocDec na Engeland te ftec; 

u»d.' &e ' CCU |©aar alg Ijp Ijct ongemaft ban De o?tfer Der 
ïlontngm obettooog/ toaar bp ftem berboL.cn 
V Reys. toag/ een Spaans ftfttp met De fcheepen ban haar 
} jiBajejïept aan te filampen/ npt b?eeg/ Dat het 
een fo boel alg het anöcr fonDe ftonnen in b?auD 
Tocru- raften / nam hP boo? Ifebcc fig met De fóoopfte= 

Den aan te leggen / alg De fcljcepen Dcc koningin 

meer te geb?unlïen/ en h»»töe een fcljip ban óoo. 

tonnen l ban De fSeeDcrg ban aïleg boo?fien) boo? 
brie honDetD ©onDcn ter JlBaanD ; £>icr op ging 
hu boo? fijn peefoon / en nam bp fig fijn cpgctt 
fc|)ip / De Samfon en be Gulden Nobel , met nog 
tlbfé anDere ftlcpnber fcljcepen. 
siegtbe- jBct Defe nam hP Deïicpg aan in ïjet gaatm 
gin. Dog boierb fo ban De JBinDen obecDtoatft/ Dat fp 
Drie iBaanDen p?obifie confumecrDen / eer fp npt 
Defe/ en genie ©abeng ten l©efïen boo?bp Pleymuy- 
den ftomen ftonDen/ boaac Doo? ftem De hoop ban 
De Spaanfche fcfteepni in het uptbaren te oberballen/ 

/een fijner boo?naamfieoogmerften) en De gelegene 
nopt om na Weit- Indien te gaan afgefncDen toierD; 

Hy geeft ©it bcbuoog hem / alg hP geen hang fag om fijn 
order aan oogmccft te bercpften / na Londen te feereen/ en 
Norton. het Ijoogfte gefag ober De fcheepen aan Capitepn 
Norton op te Dragen / Dien hP o?Dcr gaf om na 

Ö0 Azores ( Vlaarnlche Eylanden j tC Q&an* 

, Norton ontrent De Caap Finisterrx ftomctiDe/ 
Galioenen °ntmoeteDe ttoce Spaamche <0alioenen / Die ban 

Gahoencn Bre(l j(J Bretaj , ne na hung toiïDen; ï)ter meDe 
raaftte hP met fijne fcljcepen in ’t gebegt / Voaar 
in ’t fchip De Gulden Nobel , Doo? een fcljoot tn De 
iMiftc-maft / brnia onbequaam toierD/ om bp te 
Vcmiee- blijben > jjBaar ten beften/ alg fp ftonDen/ geholpen 
fterd eeu fijnDe/ ontDcftte De Capitepn ban het felbe / Cave 
spaam nenaamD / een Spaans fchip/ Dat coutg na Li (ra¬ 
schip. bon maaftte / toclft hP Digt onDer het f o?t Cafcays 
tot op bijf baDem toater op een plaat / Cacchops, 
berbolgbe / in ’t gefigt ban Ijet lanD aan boo?D 
Komt aanftlampte/cn Daar meDe na Engeland HeetDe. ©n; 
dc riaam. Dertuffchen quant De HDmicaal met De obertge 
fche Eylan- fcljeepcn aan De Azores, haalDe toater cn beeberf 
deu. y ftng OP Fiores, (toclft Dat CplanD / onmagtig 
om te bjeeren / aan alle <Oo?log-icl)eepeii toe liet) 
ftaft ban Daar in Zee/ en fig berfp?cpb hebbenDe/ 
nmdekt ontDeftte De ïiraaft / Santa Croce , Die fo beel fp 
«n ftonDen/ haar felbenna Angra opTercerafpoepDem 
/i/f Kraak &P boIgDcii Dcfelbe / en qualph een halbe mijl 
aa toac ban af fijnDe/ ftreegen De ïjeer Johan Bor- 
roues met het fchip ban Walter Raieigs , genaattiD 
De Keebok / 200. tonnen groot in ’t gefigt / Dat 
fïg aan De ©ofMijDe ban het f Pfenö QgouDen 
haD; ©ttnitam Dtoargboo? DeUraaftof het€»a* 
ïioen/ fo Dat het/ De IBinD JUefteïtjft fijnDe/ ge; 
nooDfaaftt baierD te loeben/ en Defiee ban Lagaw- 
(Z«-ot- na aan het ZupD-epnDe ban Fiores te foeften: €n 
der 1 alfa De Zee-o?0et mebe-b?engb / Dat alle #o?log= 
fcheepen bp maiftanber fijnDe / (al hiaten fp te 
boren niet ban een gefclfcftap grtueeft) na p?a= 
po?tie ban Ijaac grootte De p?ijg t famen Deeïeti/ 
maaftte Capitepn Norton upt beleefDljept ( heb; 
benDe anDeci geen ftnïp ban noDen) oberleg met 
Toh. Burrougs jCii ftelDcnbaft Ijet felbe in Den naa; 
ften tno?genftoiiD aan te ftlampen. JBaar in De 
P ie va “ nagt ftonD 'er een groote fto?m op / toaar Doo? 
^,'J' fp alle ban hare anftetg Dreben 5 %n De ino?gen; 

ftonD/ De fto?m toat ober fijnDe/ quamen fp me; 
ü° e k rd Der op De ©ee / en bonD Den fóraaft fo Digt op het 
’ ïanD gefet alg mogelijft ig/ (Daar tipt 3P/ fo beel alg 

De tijD haD toegclaten/ aan ÏanD geb?agten gebo?; 


R E Y S E N 


12 


gen haDDen) en in b?anD geftooften / hebbenDe als 
le Zeplcn op gefet en afhjapeuöe Plaggen/ en aï 
het gcfcljut gclaDen / toelft / fo Dra ’er Ijet bper bp 
quam/ban alle ftanten afging; Cen bcrtooiung/ 

Die De Portugijibn meer bcljaagDe / alg De Engd- 
fche / Die ftaat gemaaftt JjaDDcn meeftcr ban het 
nu berb?anDe fchip te üio?öen. ©aar toag ooft 
Doo? De ijolle Zee (een gebolg ban De fto?m ) niet 
toel ftang'y om met De booten aan laua te fto; 
men/ en ‘t geen De Portugiifen gebo?gen haDDen/ h " " et 
op te foeften / fo Dat De 23 ootégefellen / om De s oed °P 
booten tegen De Cllippen niet té laten aan ftufn 
ften ftooten / obec ftop en ooren in lj« hiatcr , 
fp?mgen moeften / eer fp ftonDen aan lanD fto-. , 

men/ Daar fp Dan op hatiDeti cu boeten tegen een p 
fteplc hoogte moeften op ftlauteren/ ban toclftcrg 
top Dë CplanDccg groote fteenen op hen ncDec 
toierpen ; ©e hoop egter ban teunft DeeD hen aï 
Die froarighent te boben ftomen / en bug quameit 
fn aan De ftaD of bleft / (Dog ban De imuoonDerg 
berlaten/) Daar fp fig mceftet maaftten ban het 
gebo?gen goeD/ toelft Daar boo? Dm b?anD en het 
toater fchren gebïugt te fijn. 

(Certoijl fo nu hier nieöc befïg toaren / quant 
Robert Crofle , Capitepn op een fcljtp ban haar 
„ffèajcftept / De Voorlignghcyr, J©r. l ornfon Ca; 
pitepsi ban een Dcc fcheepen ban Job. Hawkins 
met fijn fchip De Dainne (het ftoftclijfte/) en Ca* 
pitepn Nieuporc met het fchip De Gulden Draak 
bp hen. ï|et fpect hen / Dat Dit fchip fo bcrb?anD 
toag / maar bertcoofteDcn fig / bat ’cc maar een 
ban De bijf ftraaften in fuïften bagebpec ontfto; 
men toag/ en Dat’cc fefterlijft nog Drie te bcvtoag; 
ten toaren 5 ©ieg fp fig becfp?epben / om Daar omdek- 
op te paffen / gcltjft fp beeDen ban Den 29. fum tot kn. een 
Den 2. AuguftijtoannëecTomfon De groote ïiraaft/ groote 
Madre de Dios, in’t oogftrcrg: j^abec ftomenDe/ Kraak, 
gaf lm’er De bolle laag op een en aiiDecmaal/ en 
öecD fijn beft om Dcfelbe het boo?tbaren te belet; 
ten/ tot Dat De anDere fcheepen ban De ©loot foit; 

Den bp hem ftomen/toaar op De fttaaft hem niet 
fchulDlg bleef, .©a eenigen tijD quamen bp hen ^ e f *. 
John Burrougs etl De Gulden Draak , Dog De eCCfte mc'delel- 
ftreeg een fefjoot onDer toater / toelft h f m / om De ve * 
ïeft te floppen / Deeö aftopen / Crofle Daar bp Ito; 
menbe/en toiïIenDe Ijet De bolle laag gebat / quant 
’ec fo na bp / Dat Ce Zeplen aan het ï©anD ban 
De ïiraaft baft raaftten/ en hP tegen toil en Danft 
met Defelbe op 3ijDe ttioeft boo?t3eplen. ©e fcljce; 
pen ban De ©?aaf ban Cumbcriand , trager in ’t 
5eplen / quamen eerft laat in Den abouD ontrent 
eïf linten Daar bp/ fonbet eenige gebagte om ten 
eerften De ïiraaft aan te ftlampen / maar fa Dra 
hp Die ban De Voorligtigheyt Capitepn Norton 
hOO?Den toeroepen: Gy zijt ook mannen (Engel- 
fche) behoud het fchip van de Koningin , gaf hP 
aan De Samfon o?Dct/ om De ïiraaft aan De rcite 
3ftDe aan te ftlampen/ en belocfDe met fijn feftip/ 

De Tyger, Infgelöftg aan De anDere 3ijbe te Doen. 

©tt toierD ontrent ttoaalf up?en in ’t toeeft ge; 
ftelD: 3 ©ant De Tyger liep’er met fijn boo?-fteben 
regt op aan/toaar Doo? Defelbe tot op De biiDDing 
toe fetjaa-ïoog raaftte / en De Samfon quam op 
ïhDe ban De Voorfigtigheyt , en Daar obec op De 
ïiraaft/toaar Doo? het laatft gemelDe fchip/ fait; 

Der Dat nog eenig menfet) ban De bpanDen het fel; 
be ge-entecD IjaD/ tijö en gelegentljept ftreeg/ om 
fig ban De ïiraaft log te maften. 

©ug lagen bepDe fcheepen op 3öbe ban Die Enteren 
ïiraaft / maar bonDen Dcfelbe fo p °0 / öatfe / defeivc. 
al toag’er geen tegenftanD getoeeft/ niet toel ftoii; 

De beftlommen too?Den; ©e bpanDen toeerDcn fig 
toaftfter/toaar Doo? Dan al eenige ban De beftlini; 
merg ban boben iieDer bielen / en fo om quamen; 

©it gebegt DuurDe toel anbeeftalf tip? / toaar in 
De Engelfche Doo? h®°P ban fo Deftigcii bupt alg 
Jtceutoen bogten/ en cpnDeltjft meeftcr ban Ijet 
boo?fte Dcg fchipg tolerben/ toaar op De Portugij- 
fen na het betDeft toeeften / en beeboïgeng om een 
goeD heen ftomen fagen. ©e Engelfche, niet an; Gevaar 
Derg alg bupt foeftenbe / en blamnienDe om ’ec van brand 
tot'De ooren toe in te fitten / liepen elft met een in ’t fchip. 

ftaarg 











3 ^ Van de Graaf v 

haar# ïjct gebeeïe fcïjtp Doo?/ tocïft fa fTo?big toe* 
ging / bat ’ec b?anb quant in een fjut / Daar 600 
ftacöoefcn in toaceu: ^0 Dra bit gemerht toierb/ 
totlbe elh De blugt ban {jet fcjjip nemen / maat 
Capttepn Norton , en eeuige ban be fijne quamen 
niet toatcr-einmcr# toeïoopeu/en öeeben bu# niet 
fonbec petijhel/al tuat fp tsoiiöen/oin be blam te 
biufTcffen / onöertuffcben toa# ’ec geen muiDcc 
werd ver- ti00? ffn { c [ 5 / j,at in {jet enteren grittegen 
meeittra. / m üat fj Ct op fj Et ( an ij mogt loopen: iBaat 
al bic ftoarigöeptte bobcn geftomen (ijiibe/fclifcl* 
be fjet toepnig/ of be bïam ban oiieenigbcpt fou* 
be uptgebo?fïen tjebüen tuftenen be Hoofben / al* 
fo elft ontrent fulften hofleltjhen bupt bft bctoluD 
Order op poogbe te fjebben; maat joh. Burrougs, tipt naant 
hetvervoe-en gefag ban be lioningin fionb aan Capttepn 
re» van de-Norton toe / fo?g boo? be ttraah te bcageii / ge? 
feive, lijft fjp ban beeb/ pet ïelt flopte / en ontrent 800 n e - 
gers opCorvoaan iaiib fettebe/ be nobtgeSöoot#* 
gefelïen op bft fetjip fjtcïö / en be CDellirbeu met 
een ban Cumberiands fcöeepen b?pljfpt gaf / om 
te gaan/ toaat ben gcliefbe/ toelfte laatfle egtee 
be plonbecftig ban anbere Engeifche ©olbaten niet 
ontquamen / Die ben (fonbet betaflen jljnbe ïo# 
gefaten ) nog 900 diamanten / bebalben anbere 
Word in faftfn/ afnamen. de draaf banCumberiand, 
Eweiand hreeg boo? een Pmasof |agt , ban Capttepn Norton 
pcbragt. afgefonben biet ban ftenni# / ttointtg Dagen eer 
be ïütaaft in Engeland quant / ert toctftte bp bc 
Jtoningin een ojbec tipt / om befelbe bepltg in een 
Engeitche baben te mogen brengen, &p raahten 
met be Utraaft ter naautocc noob ober be ftïtppen 
ban Si iiy, (Daar DeTijgeiooft niet bupten perrjhel 
toa#J en bjagtenfe tot Danmouth baar men 
bet ongemeen groot / en niet toet te befllcrctt fijn* 
be / liet bltjben. ^etaanbecï ban ben draaf/ 
foube / na p?opo?tic ban fijne febeepeu en bolh / 
ten mtnflen ttoee of brie miïïioenen beloopen Ijeb* 
Hoe de ben/ maar aifo fijn CommtffIe-b?lef geen bèpa- 
Buvr daar If,, 3 gemaakt bab ban bet boojbeel/ bat bP/ een 
nedeeid anber in fijn plaat# gcflelb Ijebbenbe / tceftfteii 
wierd foube / toierb ban be meefie geoo?DeeID / fuift# ban 
bc goebbept en bft belieben bec koningin te moe 
ten afhangen ; jBaat bet toierb boo? oe bebienbe 
fo befnoepb / bat quaïtjft bet btjfbe beef ban be 
toaacbeiticeftemng geb?agt toierb/cn boo? De Ito 
ningin quant / en be draaf met fe# en Dertig 
DupfenD panben boo? bem cn be fijne / toelh geit? 
al# een gifte brrcecb toierb / tttocfl affïaan. 

VI Reys. 3*1 bet jaar baar aan boïgenbe 15-93 ftteeg fijn 
' 3 to?Dfcbap toebee tVuee ïtotiinftïpe fcijeepeu / de 
Gulden Leeuw tot UDmiraal / baar bp feïf# op 
commanbeetbe / en de Bonadvemure tot ©ice-Hlb: 
miraal / neben^ bjelfte ïjp nog bier anbere febee 
pen uptrufïebe/ Dog brie ban be ïaatfïe fonb bp / 
op be fuift ban Spanjen geftomen fljnbc / na De 
Weft-indiën. föp nam (bactucl’ec ucettirn groo 
Op wel te ïHtïïten tot conbop toacen ) ttoee Franfche fcfjcc 
kehy 1 pen ban St Maio, (öie bet tbang met be itgue 
Franjfche {(iefbcti/eitbaaromboo? Spaanfche gebotiben toiecr 
Scheepen ben ) fljnbc ftofieltjït gelaben ; Cett betfeïben fpefb 
neemd. fjPbP fïg/eu f)Ct anbet fonb bp na Engeland. 

En een Spanjaards Ijiec ban becVoittigb maafitcn eeiifgc 
spaam fcbeepcn beecbfg/ Die ontrent be eplanbcn op bem 
sthip. fouben paffen, ©e <©raaf gcboo?b Ijebbenbe / bat 
fp tot Fiores toaceu / en ontrent brjf mijlen ban 
beu af ftjnbe/ ontbeftte bp een fcfjip/ tbctft bp in- 
baaïbe en toegnatn / eer bet toebee bp fijn bloot 
hamen honbeibiec tipt berfionb !jp/öat be Spaan 
fche boo? fijn magt befcb?oomb/ eenen Dag bp 
ben gebfèben / maar baac op cceb<j boo? bric toee? 
hen/ tien of tbiaaïf ttinfen ban ben af bobben 
Word gaanfeggen. Cmoertuffen toierb bp fo flcFt / bat 
Cek , en ’er geen fjoop ban ïeben btag / fonbre bat bp ban 
keerd na fattb eeltige berberfflng toifl te behomen / taelh 
Huys. Capttepn Monfon egtee met groot jJecijM ban 
Corvo quant te balen / bP be obecige febefpen (bie 
naberbanb baar nog een ptijfS namen) baar ïa= 
tenbe/ hcerbe te rug na Engeland .bebbenbe/btipr 
ten fijn flehte / een boo?beefigec togt gebaan / ai^ 
boo? of na. 

vu. Reys. gjti bet fclbc 2Jaac ruffebe bp toebee brie febres 


anCumberland. 14, 

pen upt / te toeten / be Anronius groot i»o ton/ m« drie 
Daar James Langton ,Capfteptl/cn AntonioMar Scheepen 
tino een Spanjaard, (bie tang in Weft-Indiën ge« 
tooonb bab/en be Ijaben^ ban bie huflen toef heit? 
be/ fltiurman optoag;) ©e Pelgrim , baar op Ca* 
pitepn toag FrancoisSlingsby, en fluurttian Die- 
go Fetrus eetl Spanjaard, en De Difcoverie (Ver- 
fpieder.) Ctcfc beboo?fijh affcbrpb genomen tfeb* 
benbe/ namen baar cour^ na be Amiiias,- ^>p bee* Nade«^»- 
ben ïjet epfanb St. Lucia «an / en baar/ gefQh ooh > 
tot Matinnio , btn felbett brie bagen becbecfl brb- 
benbe/ namen boo? be Rauchenas te oberbaffen: En de 
ü^it i^ be plaats bec paatfe-bifferp ban Margari- R^ucheruu, 
ta, heflaanbe tint fc^ of feben hlcpne borpjcn^/ Depaarie- 
ban be btffcfjcr^ fo betooonb / bat fp nu in ’t een viflery. 
cn ban in “t auber / naafl bp baar biffebern tooo* Befchrü- 
nen/en btaar fp hoiticn afttjb/Iebige Ijnpfen/om v ine van 
baar bcrbltjf te nemen/binüeit. ©e gebifie paar* die plaats, 
ïen too?|ien ban .fBaanb tot jBaatiD / ont bcpïig 
te fijn / na be flab Margama , brie mijlen lanD* 
ttiaavb in / geb?agt. 

Cun niet cutbcïit te too?ben bfeben fp / fo fang 
bft bag boné / buptnt ’t geflgt ban ’t fanb/ maar Daarfy 
flapten bp bonher aan fanb / en quanten in ttoee landden, 
Rauchenas, Dog tbatts? onbetnoonb / maar fp hree* 
gen een Spanjaaid , bie baar in een boot met ttoee 
indianen na toequam/ Dien fp tot een toegtoijfec 
geb?uphten / ont tjeu na fjec beüjoonbe bo?p Rau- 
chei ia te b?cngrii; CMt toa^ ’er nog btjf mpfen ban En na een 
baan 5 ©e booten bheeben befafl langs? bft flranb bewoonde 
te roepen / en bet punt niet boo?bp te baren / boo? Ranchma 
Dat bft abonb boa? / en be ttoee "Capitepneu met marcheer- 
18 man marebeerben te fanb / bie boo? be fjitte en den > 5 ° 
geb?eh ban luater beef ongemah leeben. Cegen 
be nagt quamen fit bp be plaat#/baar fp/ïjoebiet mei ? ceu 
fo fujah ban bofh / cefolbeerben op aan te ballen/ Sta " ,n * 
om bie ban binnen geen tpb ban berfamcïing te 
geben. de Spanjaarden mcenbeu in t cerfl/bat bft 
maar een baf# alarm ban ben douberneuc toa#/ Daarin 
maar merhenbebat bft crnfl toa#/ namen Defchoonc 
blugtna be asoffebagien / fo bat be plaat# beemee* buyiwas. 
flerb toierb / en baac in ontrent ttoee bupfenb pon* 
ben flcrltng# aan paarlcn gebonben toiecbeit / be* 
baïbe 11 bc anbere bupt / bte’erhonbegemaahttoo?* 
ben; < 2CIle be hrijgstoapeiifii/ bie fp ’er bonbrn / ber* 
b?ahenfp/ om met befelbe ban be bpanben niette 
honnrn berbofgb too?ben. bcn J mo?genflonb 
nberbiefen fp ber tuffeber# booten/ namen bede- Beroov en 
fier#/ bie nagt gebangen/ baac upt/ en heccöen <jeOefkr- 
bu#toebee nafninnefcljeepen/ (biereeb# ober bf» booten, 
oerlrgeiitoarrii/enban bic fcbiflijheonöernemmg 
niet# toifien) op ben bijfoen bag/batfe baar ban Kriiof . n 
toarett iiptgegaan. ?tl# nu be febceprn boo? be D 
gemefbe plaat# frlf# quamen leggen / rpflen fp caten 
rantforit boo? be b*'Pff** f*i baartupgen / toelh j en t0 t 
geaccn?Dfccb/ cn met ttoee bupfenb ducaten aan r amfbcn 
paarlcn betaalö toierb. 

dit toierb ten cerfïen boo? uptgefonbenembij#- Komen tot 
jagtenalom befieiib gcmaaht/ fo Dat fn tot Cuma- .^ruU , 
na homenbe / alle# toeï befo?gb benbeh / en met 
berlic# baat ban afheetrn moeflen; Qiec ban baan 
boeren fp lang# ijft bafle lanb / tot aan be Cplan* 
belt ban Aruba cn Correfao ( Cuiacao, CurafTÓuwJ Curaffoti-w 
altoaar fp aan lanb gingen / en bf« felben bec- e n Rjode 
berflen ; eu ban baar na Rio de Hache , toelh fp Hache. 
bagten te oberballen/ maar bonbett baar ben bpanD 
gerceb om tegentoret te bieben / cn flftie goebecen 
op be gebergten geblugt te bfbben: OBe#ljalben fp Van daar 
boo?t-boecen na Hüpaniola / altoaar fp quamen / op ver- 
cecfl aan be Caap Tuberone , bcrbolgeu# bp öefcheyden 
? 5 aap ban Sr. Nicolaas, bet #o?tPi»t, en anbere Ruften van 
J?oo?ber-hufIen ban Ijrtfdbe; Ban baar tot Mo. Hi/pamoia. 
na, rit berber tot Savona , baar fp toeberber#toa* 
ter fogten / en op bef c top# hrcegen. Idtt CplanD Lift om 
i#laag/ fonbec toater-toeïlen / en na begec-hant vers water 
fatibig / baar fp ontrent ttointfg treeben ban bft te krijgen, 
opgaan bec SSsee een hupt groebeu / en baar een 
ojcijaofD fonbec bobem in fetteben / toelh t’ elhen# 
bol toater quarn / toelh tocl niet anber# flg ber* 
toonöe al# gee-toater maar ttiffeben bepben fijn 
flltigljept bcrïooren bab. 

I ïticc ban baan boeren fn na be r ibiet ban Socko, Rivier da 

leg* Socfy. 











Verscheyde Reysen 


i 6 


Daar fy Ieggenöc ontrent bijf mijlen ten ©ofïen ban St. Do- 
cen Ejtanca mingo^ ©tergingenfp in De nagt ontrent biermij; 
( hoeve) len bee / langs? De ribtet opmaarög / Daac fp ober; 
overvallen, cotnpclDett een Eftanca , Dat té / een Ijoebe / al; 
Die be- toaar öc flaben Ijunnec mecflcré bee bemaatöen / 
fchreven boo? Defelbe Cailavi b?ooö maaftten / en gengbec 
wor <l en anöete b?ugten boa? fjen infamelDen / en boo?tg 
nfr DeeDen al / mat De bup^bouöiug berepfïe; &ier ban 
«w< hoe fïg meefïcc gemaaftt tjcbücuDc / mierD ’ec om r ant= 
Li' v ., or < t focnboo? Ijunnctoooningcn / en Negers gefp?often/ 
verderf be bjaac boo? fjen fjet bleefcj) ban Dertig <®ffeii / nef; 


waard 

word. 


J^to de. 
Marraca 


Ingenio • 

St. Domin - 
Z°' 


feng Caflavi , en'fcupt gegeben mtccö: jj©aar Dit 
«Dtfe-birefcb ban in Defe getorfïen geen 24. ttpren 
betuaarD mo?öcn / ten fp Dat men bet fonte / en in 
De £>on Dr ooge / Dog bet moet albooren miöOen Doo? 
gefneDen baaien / grip een 3ijöe fpché / fo Dat ’er 
geen been in gelaten tuojö / en Ijft met boben een 
banD Diït blijbe: Itlg Ijct fal gefontentoojDen; moet 
bet cerfï geftreft / en Dan mei met fout gem?ebcn < 
en ttoaalf noren Daar na in De^ongeDcoogömo?; 
Den/ maat Doo? bet na biet boarme Dagen/ ten 
bollen boojbcrOerfbetoaarD ig. jBct anDcre Eftan- 
easmierD op Defelbe mpgcbanbelD. 
ificr ban Daan boeren fp een anDcre rtbier op / 

__ Die Marracava genaamD mag; ©aar bonDen fp 

va, pion- een Ingenio of èttpfter-mafterp / maar tipt fp al 
deren eeu De boo?taaD ban füpftet meg namen / en Den cp; 
genaar ömongen/ om Ijct brrb?aiiDen ban fijn jbnn; 
Iter-molen af te lioopcn. ©aar ban Daan boeten 
fo na De monD ban Sr. Domingo ’g baben/en gin; 
gen alDaat aan De öolï-jtjDe bp bet punt Torofilio 
leggen om De uptltomenDe fcbeepen op te fuap; 
pen; ©c Serjant Majoor fotiD biec ban Daan/om 
ober bet loffcn ban eeltige gehangene te IjanDelen/ 
OltDer melfte bJag een Engelsman ban Lancarters 
Compagnie uot De ©loot ban Capitepn Raymond, 
mietig febip onlangg te boorett tipt Oortlndiën 
„ gcliomcn/op Defe luiji/ ontrent Acoa(Afua,) niet 

Hun a ''o«-p ci; p an Sr. Domingo bergaanmag;maatDeSpan- 
‘ uur al ' jaarden fooDeit tmee featbeelen tipt/ om Defe 23 oo; 
daar ’ ten op te fnappett / gclijft fp ooit DeeDen / Dog De 
Engdiche fcbeepen bernamenfe met De Utarbeelen/ 
enb?agtenbp Die gelegentljept bier ftopere (ittliften/ 
uot bet fcljip ban Lancaiter geltomeit/ meDe/ en 
beten tien pfereflultlten/ alg tefmaarenteberbatt 
bet mater / leggen ; &p (Ieepten ooft een fcaap 
fregat tneDe/ en b?agteu b« meDe tn Engeland. 
Enbuvtop ©ier ban Daan boeren fp na Jamaica , Daar fp 
Jamaica “ bonDen en meg namen / tmee ©arltcn met ïfupDen 
4 en Canna fiftnla gelaDen/ Daar ban fp’er een be; 

manDen /en na Engeland opfonDen / Dog Die miecD 
otiDermegen ban een Franich <©o?logg-fcbip ge; 
au ook 00 «omen. ©ecbolgeng quanten fpbpCuba.DeCaap 
cllVen Cprientes,en Daar na bp Die ban St. Amomo,oni 
op fcbeepen / na Havana homeoDe/ te paffen/maar 
’ bergeefé. ©ug agt llBaanDen tn Defe getoeflen ge; 
fmeeft IjebbetiDe / ging b« febip d* Amonie met 
bet jpregat na De 25 aap ban Honduras,- 55 e Pel¬ 
grim cenige Dagen ontrent Havana gebleben fijn* 
De / ging ban Daar onDer ypi na Engeland, en 
QUam tot Pleymuyden Den 14. Mey 15-94. 

„ . ©eAntonie en’tjfregat ontrent bier mglen ban 

Gevegt by porto Cava , lo ge ( tomC n fijnDe / miecDen feben febee; 
T t „ f „ pen op De ree gemaar / Daar ban b« ftlepnfte 180 
T UT ton groot mas?. ^>p anltctDen qualtjlt een muf» 

4‘snnanfrhp frhrrnrn / rnmrfT- 


Een der 
fcheepen 
keerd na 
Engeland. 



en be bolgêttDe nagt boo? en na febooten. €api= 
tepn Langton fonD De 25 oot met een £>loep na De 
mal / Die ’ec een jfregat of 3 ) agt ban 20 tonnen 
Die ryver-bantecugbjagten/meirtfp in Den bolgenDentno?»» 
meeftcren, geufionD in b?anD fïaften/ om met IjuinieSBootcn 
op fp ban Den ?8Dintcaal te leggen/ maar Die ban 
Den iCDmiraai ben ftenDe aanliomen/fpjongcn al; 
le in buntte booten / en ontquamen na bet lanD. 
©e SJDmfraal gaf De fe? anDcre op/ Dog nam 
’er De fhtttren of roeren af / Die bp liet aan lanD 
brengen/ op Dat men met De fcbeepen / inDienfe 
genomen mterDen / niet fouDe bonnen megjeplen. 

beb?agteDen bier op Den UDmicaal met De befte 
gocDecen uot alle De fcijeepeu/ en lieten aan lanD 


b?agen/ of fp bet oberige milDen rantfoenecren/ 
maar alfo De ïioiting ban Spanjen bet rantfoe; En ibm- 
neerenban fcbeepen en goeDeten berboDen bab/nugevan 
biel Daar niet ban; ©ecbalben miecD ’cc een ban verbrand- 
in b?anD gefiooben / gelaDen met IjupDcn en blob- deu > 
bout / en berbolgens» een attDer/ gelaDen met Sal- 
(aparille. “ 5 U btllt gtfcSjllt baDDeil fp Ober boo?D Maar d: 
gefmeetett/ uptgettomen tmee of Djte hopere ftub; Admiraal 
ben/ met Dienoop/ Dat De Engdiche ben tiaDer» medena- 
banD betet baiiDelcn fouDcn. «ÖiiDcc Defe fcljee; i r en na 
pen ma^ ’cc een 500 tonnen groot, «©en lïDmt; Bigeima. 
raai/groot ayo ton/namen fp meDe/ en quanten 
’ec Den iy Mey , en alfo Daagé na ïjet aanbomen 
ban De Pelgrim, meDe tot Pleymuyden. 

Sijn betraat 1594 ruftcDe De «©raaf ban Cum- vin. Reys 
heiland op fljlt epgcil boften/dl met buïp ban ee; Na de ey- 
nige aboimirter^ tipt na De eplaitDen ban 1 'ercera landen van 
De Koninklijke beurs groot 2fo ton boo? ‘?l!Dmi= Tercera-. 
raai/ Daac Georg Cave op commaubecröc ; De 
Mey-hloem ban Defelbe grootte Poot Bice-"?lDmi; 
raai/ Daac Willem Anronie «Capitepu op ma^/ 
en De Samfon boa? ^cijout-bp-iiagt / Daar Capi; 
tepn Nicolaus üownton op contmattDcecDc / nef; 
fen^ een ïtarbeel en ecu hlfpite ©ina^. fip boe; 
ren upt ban Pleymuvden Dcu 6 April. «©nDCtmC; Nemen 
gen bonDen fp een blepue barb/ met Gaiiffie-wijn «« hark 
lc. gelaDen » Die fp mrgnatneu. met Wijn 

©en 27 Juny breegett fp St. Michiel in ’t ge; j 6 - S ela - 
fïgt/ en entDebten tien Dagen Daar na een gcootc den - 
firaab ban 2000 ton/ gettoemD De Vijf Wonden Een fchip 
( Cinque Lagas. ) ©e Mey bloem DecD Defelbe CCCft vanzooo 

aan / maar mierD niet mei ontbaalö. .©a bdn toubcvü o* 
quant ’cr De Samfon bn/ en ten laatften 00b bc teu > 
‘Jtömicaaf. ^>p maabten oberleg/ Dat De ‘ttömi; 
raalDelitcaaïi boo? Den boeg fcnDe gaan aan boo?D 
leggen/ De ©icc-UDmiraal Dmar^ op fp/ en öe 
gicbcut-bp-nagt aan bet agtcr-fcljip/ onDertuf; 
feu biel bet anDecg upt/ mant De ‘JtDiniraal bet; 
biet tegen bet agterfte ban Dcïtraab/ Daac De©i; 
ce-HiDiniraal ceeDg naaft bp ma^/fo Dat De Jicljottt- 
bp-nagt genooDfaabt ma^ b aa t boo? Den boeg te 
gaan leggen. 

©an bepDe ftjDen miecD’er Dapper gebogten/en weikfeer 
bet bupe bloog fonDer opb uDen been en meDer t fcharp toe- 
CpuDeltjft feboot De ©ice-StDmtcaal bet agterft gmg. 
gcDcelteban Detiraab tn b?aiiD/en De ^ebout-bp* 
nagt bet boo?fie/ Daar De b?anD tot De top-jcplé- 
maft boo?t floeg / maar onDer met De mufqtietten 
fo geDuprtg gefebooten mierD / Dat’fr berfcbepDe; 
ne/ Die Den b?atiD mtIDdi bluffen / fneubelDen; ©e; 
fe b?anD nu nam fo fieeft toe/ Dat De ©ice-UDmt; 
raal^ Jfoft en Deflelf^ top-5epl Daac Doo? berb?anD; 

De / en De Jbcljout-bp-nagt boer niet beter / en De 
?llDniicaal baD meel? genoeg/ om bet bupr/Dat upt 
De draaft in bent obcrgemo?pen mierD/ te bluffen; 

©efe bitte en Dit febarp gebegt nooDfaafttcn Den 
28 bmicaal en ©ice-Ulömiraal af te mbften/ on; 

Dertuffen bleef De ^cljout-bp-nagt aan De boeg- 
fp?tet ban Defóraaft baft geraaftt/ in perijfteïbait 
met Defelbe te bccb?atiDen / maar Die rcDDcDe Ijem 
felbett Daar ban Doo? bulp ban fijne booten en 
bootéboïft. 

©e CommanDeuc nu ban öe ftraaft / Don Fran- verwar- 
ciico de Melo mierD ban fijn fcbeepbolft / ( fïenDe ring op de 
Deuptterfïe berlegentbept ban bet febip) betoogen Spaanfche 
een b?eDc-blag te millen opfieften; maar Dr fcljcep^- Kraak, 
timmerman/ Die meer bart baD/ gafljemöcljoop 
ban Den b?anö te bluffen/ maar op bP uptetep: 

Couragie, wel aan, ik fal my ooyc overgeven; ott; 

Dertuffen Ijielö bet bolft aan met betupgen / biböett/ 
fmeeften en jammeren: «Öett ban ben liep na Den 
CommanDettc toe met een opgetltcfteu 5epl / ge; 
löft menfegö/ betboeet bem fijn fnooöelieföeloo^; 

Ijept/ etiDrepgDe bem en De fijne De fdjanDelijfte 
m?aaft/ Doo? Dien bP Doo? fijn fiijfboofDigbeptbe; 
bee fo beele 3telcii liet omftomen / afé De bulp en 
beftouDenid Der Engeifche aannemen. dommige spaaxkhe 
Derboo?naamfIe/ met ftofirlufte^um clcn en tte; Edelheden 
tenen ombangen / mierpen alïep ban fig en fp?oit; fp r j ngen 
gen moeöcr-uaaftt in ‘Bee/ om öe gcnaöc Dcc En mZee. 
gelfche af te m.tgten ; ©tibcc Die maren ’cr tmee 
ban grooten fêtipfe/ en Drie ban mat minöec af; 

ftomfi/ 





Twee van 
hen wor¬ 
den na En¬ 
geland ge- 
bragt. 


De Kraak 
met ii oo 
^lenfchen 
gaat te 
grond , 
en was ko 
ftelijk be 
vragt. 

Ramp der 
Engelfche 
by dit ge- 
vegr. 


Komen by 
Flores , 

Doen een 
Kt aak aan, 


Dog wor¬ 
den afge- 
wefen. 


En komen 
t* huys. 


IX. Reys. 


Toeruft ing 
der Schee- 
pen. 


Cumberland 
op ontbo¬ 
den. 


17 V A N DE DRAAF V 

ftomfï / toeïhe met be boot ban ben ^cfjout-bn- 
nagt gebotgm toterben; ©e laatfie gemelde bne 
toïecöen grilleed/en aan lanb gefet/ en be ttoee an= 
bete (Don Nuno Velio Fenera , Die (©OlltiCtnetlt 
ban Mozambique en Sofala getocefi / en een tyft 
gelaben L taalt / baat bP mee na Spanjen heerbe/ 
niet bet ban be <Caay Bona Speranza ( van goede 
hoop; bctïooten IjebbenDe / ï)tet boo? een paffa* 
giet (renfenb tnan; mebe boet/ en Bras Carero, 
Capitepn ban een anbete ft taalt / bic onttent Mo¬ 
zambique betgaan toa#/ fo Dat bP ijtectnfgelrjh^ 
maat al# een cepfeub man toa#) Die ttoee/ feg 
ih/ toiecDen na Engeland gebjagt/ en nabetpanb 
baat ban baan geïofï; JiUaat De fttaah niet noo 
fo blanke al# ftoatte (toant fp toaten boo? ben 
aanbal cuptn fo fterft ) ging te gtonb/ en nlfo al* 
Ie paté ftoftclphe labing/ nog betec/ al# bie ban Ma- 
dre de Dios, toant fe paü een lange cep# gebaan/ 
en toa# met paarleu / jutoeelcn / Orogtftcrp / fijbe 
(peepet toa# be müifle labing) bebjagt / en Dab be 
befte goeöeten ban De Nazaret , een fcDip / baat 
Bras Carero op getoeeft en bat onlang# betgaan 
toa#/ obergenomen. Oubettuffeu Dabben De En- 
gelfche ooft ptinne tampen / toant be Schom-by- 
nagc toietb met een fcDoot gcqtietft/ en alfa/ poe* 
biel atiDerfin# een toaftftec man/ bupten pofinne 
geftelö / om boo? fijn perfoon bienfi tebonnen boen; 
5 ©e ©ice-mbtnitaal bleef'er / en be 'Sbnhtaal felf# 
(Capitepn Cave) biietb ten cerften boo? bepbe fjj* 
ne beenen gcfcDooten / toaat aan Dn niet lang baat | 
naftieef; ©efóarbcrl en be ©tna# toaten ten al* \ 
len ongelnltlie niet bp be Danb , gpi Det gebegt taaft* I 
tfn 21 menfepen bjftoo# ; ©et een en’t anbec toa# 
een beletfel ban be bpanöltjhe Straalt te bonnen 
bermeejieten. 

,©a Die ongeluhftige bejegening maahten fp jepï 
na Flores , baat fp cenige bcrbctffnig innamen. 1 
(©p ben 29 lunyoiitöelttenfptoeberoni eenfttaaft/ 
gtoot ifooton/ toelftfp aanfagen boo? beSt.Fhi- 
■ lippus , een ban be# ftoning# ban Spanjens <©ot* 
ïog-fcDeepen : ©iet bogten fp ban bette toat te? 
gen / en epfien met een boot befelbe op / om fig 
obette gebenaanbefcDeepen ban be ftoningmbau 
Engeland onDet pet betoinö ban ben <Öraaf ban 
Cumberland , of batfe foube moeten aftoagten / ’t 
geen de Vijf Wonden obergeïtomen toa#/ baat fp 
ttoee getnpgen ( gemelbe Capitepn# ) ban Dab* 
ben; maat be Generaal Don LowijsCoftynio gaf 
Den tOt anttoOO?D: Is uw’ Generaal by het verbran. 
den van de Vijf Wonde» geweeft, ik heb ook ge¬ 
weeft by het in brand Heken en wegnemen van de 
Revenge der Koningin van Engeland , en daarom 
laat hem al, wat hy derft, doen voor fijn Koningin , 
en ik fal doen, wat ik kan voor mijn Koning, en bes 

bal be boot aanftonb# te tng te baten. ©iec op 
toietb Det gebegt Detbat / maat boot ftilté afge* 
b?often / maat alfo Date Capitepnen boob of ge* 
quetft toaten / toeeften fp geDeel af / en quanten 
toebet in Engeland in Det laatft ban Augultus en 
begin ban September , Debbenbe toeï beeï fcDabe 
gebaan aan be bpanben / bog niet beel bootöeeï 
booj Den felben. 

<De «tEijaaf niet toel betnoegb obet be betbeeling 
ban be Madre de Dios , en ïjet ongelnft ban bie 
ttoee laatfie ïttaalicn niet te bonnen bemagtigen / 
boutobe op fijn epgen boften tot Deptford een fcDip 
ban 900 ton / torib be Dtoningjtt / alji ïjet foube 
in Etc loopen 15-95- / be naam ban de GedTei der 
Boosheyt gaf ( bit toaé Det befte fcljfp / bat opt ban 
pemanb in Engeland geboutob toaö ; «Drié Uep* 
fen toietben ’et mebe gebaan boot Dem / en tojerb 
nabetljanb betbogt aan be Ooft-Indifche |Daat* 
frijappp/ boojtoelbefp menige Uené gebaan tjeeft/ 
en tegen be Portugijfen in Det (Doften gelubbfg 
toa^.) ^>ijn EojöfcDap nam boo? met Det fribe frifl 
een Uené te boen/ en Dab tot fijn ©jce-lbmitaal 
toegetuft be Alcedo , baar Dp Monfon tot Capitcun 
opjlribe/ en’t fcDip Antonie, Capitepn Davïdjar- 
ret, met Det onbe Fregat: fBaat aló 1 ;p op be ljoog= 
te ban Pleymuyden gebomeii toaó j / en fijn Uenó 
bagt boo?t te fetten/ hteeg Dp boo? FrancoisDra- 
ke en Joh. Hawkins o?bct ban be Stoningin / om 


Graaf van Cumberland. 


18 


te tug te bomen; £bec op beetbe Dn na Dup^ / maat steid u v - 
befcDeepen fetteben Ijaat Ucp^ booit / toaat opDP T infi ' n 
Capitepn Langton tot Ibinitaal ftribe. sDit nain p ts ' 
Capitepn Monfon fo eubeï/ bat DP ftS ban Dean* 
beteaffcDepböe/ om met be Alcedo fijn foitupnal* 
leen te foeben. ©e GedTei, Antonie , en Det Fre- s y komen 
gat, namen Daat coui# na be Afores , baat fp boo? by Flom - 
eetft een Karveel ban St. Thomas , gtoot 100 ton/ 
gelaben met J>upbct toegnamen / en baat na öp 
Det Cpïanb Flores in een nebcl een gtoot fcDip ge= Daar 9' eCii 
toaat toietben / torib fp meenben een Spaanfche f^fA.9"- 
ïtraab te fijn / maat nabet bomende / fagen fp / m fenden P te 
bat Ijri toasj be St. Thomas, ©ice-Ubmitaal ban winnen, 
be Spaanfche ©loot / Die baat op DeOoft-enWeft- 
lndifche ©looteit pafte ; ©let taabten fo in fuïben 
Deeten gebegt mebe/ bat Det bïptoa^aftetoijften/ 
en bp fijne mabheré te beeren / bie fn bp tjct opblaa* 
ren ban be nebel niét bette ban Den jagen leggen. 

ïjiet ban baan boeren fp na be Spaanfche buft / Nemen nog 
baat fp fig meeftet maahten ban brie Duytfche fcljee* I 
pen / bie upt ïjet (Doften quamen / en met tecto / eepen ‘ 
hoopet en anbet ïtnjg#-gereebfcDap booi ben &o* 
ntitg ban Spanjen gelaben toarrn: Cn bèetben / al* En g^ran na 
fo Dunne ïebens*-mibbrien ten epnöe toaten/ toebet hups - 
na Engeland. 

Sn Det Slaat 15-96. ging ^ijn lotbfrijap fcïfjS x. Reys. 
toebet in Eet met de Geefiel de Boosheyt, en een 
ban be fcljcepen bet Utoningin / en ceuige anbere 
blepnbetfeDeepen: jDaar onttent Dertig of beettfg Die egter 
mijlen bupten Engeland toietb Dp ban een ftonn be* door itorm 
loopen / toaat boot fijn fcgip be groote maft bet* geftremd 
looi/ en onbequaam toietb/ om be fïep$ boott te wierd - 
fetten / fo bat Dp genoobfaaht toa^ mét Ijri fetjip 
ban be teningtn toebet na Engeland te beeren. 

Sils nu in Det fribeSaat Dc<H 5 raafbanEfrex,enxi. rcv*. 
be ©ppet-lbmitaal met een groote ©loot ban be 
ïïoningin / neffen^ een (Cfquabte ban Hoiiandfche 
Oo?log-fcDeepen / ftonben een ïtep^ na be buft 
ban Spanjen te boen/ bagt begraaf ban Cumber¬ 
land bp bie griegentpept eenig boo?beeï te bonnen m« een 
boen/ tttftebebe Afcenfion upt/ ecrifcDipban 200 sciuy. 
ton / torib DP bootfag met 34 ftuhben Lanon / 
en met 120 menfepen bemande / baat pn Fran- 
cois Slingsby tot Capitepn op ftribe / met 02* 
bet om boomamriijh op be fepeepen ban Liffa- Ramp des . 
bon bomende te paffen. <©e Afcenfion bué boot* re™ in " 
fien / en in Eet ftjnbe / pooiden fp fuïben toind uy tv aren. 
ban bette aan bomen / batfp met allee paaft be yen* 
len inpaalöen / en niet bette ban God wins Sand ban 
ttoee 2ïnbers> afbteeben/tot op ttoee babeM lengte 
ban be ^anb-plaat; ©iet op lieten fp pun bott 3Cn* 
bet ballen / torib pet tot öeë anderen öaagó mib* 
öag ( bog niet fonbec bicep ban alle uptfcpipb;eub 
te "M u ?iÖ ,eïö / l!J aat moeften eunbelpb pun* 
ne babri^ afbappeu : Cot Pleymuyden ftjnbe in* 
grioopen / booifagen fp fig ban ’t geen ontftelb toas/ 
en ontbtah / en betbolgben baat op paar Ueu^ / en 
ontrent be Dtp bomende/ Dielben af en aan f Cen Gevegt m« 
barbeel getoaat tootbenbe/ toietben ’et be (Toepen « s ^>- 
op afgefonben / toaat boot be Capirenn örerïnft itp- f cfje Sc hec- 
quetft / bog op pet fepip frifë nictg getoonnen toietb; pcn ' 

©iet op fond be Sbmicaal beu Spaanfche fepeepen 
Sirago fes fepeepen op pen af/ hlampte fclfo nef* 
fen# nog een ftjner fepeepen be Afcenfion aan bootb/ 
be eene boot ben boeg/ en be anbet op fp/ en fo 

' nm «i anöCÏ Smiaftftrioft bonbe 
fpjeben/ foftealftjn gefeput/ toaat bootbeAfcen- 
fion , ban alle hanten bootboo?b toierd; Spaan¬ 
fche pun gefeput geloft pebbenbe/ fptongen ober / 
en meenben teeb# meeftet#/ ban pet fcpip te fijn/ 

bog toietben bloebmoebtg afgetoeerb. <De Eneel- H ^r ^ 

£K e nöe/bat beric Spanjaards onbet Det Dalfbet* “Trefde^ 
beft ban Dun HDnhraaf toaten / fcljooten ’et met d ^ n > 
fc jtoot oiibec / toaat boo? befelbe niet toepnlg be* 
fcDabigb toietben / en fp gcDabenb toaten / batfe 
moeften aftogften. ©an be Engelfche toaten ’et 
maat 22 boob of gequetft / cm bat beele ten tfibe 
«an Det gebegt na beneben getoeften toaten : <©m nu 
biergeïDbe jaaft in Det toebomenbe boot te bomen / 
öf»^W 5 Ö n / ^cDeep#timmennanen 
ïiunpec / alfo Den alle aan befe beel gelegen toa# / 
beneben blgben/ en fiooten be lupDen toe/ op bat 

Cumberland. B Hlf- 







i9 Verschey 

nlemanb foube bonnen nabeneben loopen: Hiaat 
algbeSpaanfche&bmltaal nog eenige bjababe ge* 
m'aabt gab / en be Engelfche gereeb fag om tjem 
af te toagren / toeeb ïjp ten eerden af en boet na Lif- 
en eynde- fabon ; ©n be Afcentïon bleef op bie budftoerben/ 
lijk t’ huys tot bat Ijn maar beertien bagen lebeipbuibbelen o* 
komen. p cc (jab/focïb Ijcm noobfaabte/ b?p befctjabigb/en 
tot fctjabe ban fijn 3lo?bfcïjap na bupl te beeren. 
xii. Reys y e t «jaat 15-97 nam be bappete ©raaf booj/ 

öep^in epgenet perfoon te boen/ maat toebP 
to %ico. fijn eggen fcïpp de Geeflèl der Boosheyt maat maak* 

te/ boaat op Capitepn Johan Wats in ’t uptbaten/ en 
James Langton in ïjet t’ bup£ bomen onbet Ijem 
COmmanbeerbe ; ©e Merchant Royal (Koninklij¬ 
ke Koopman) toa£ Vice-Admiraal , en baat op 
commanbeetbe be ©eet Johan Barkley; ©p beAf- 
cenfion toa? Capitepn Robert Flicke , al? ècljotlt- 
Met 2 bp-nagt; ©p ’t fcïjip Samfon commanbeetbe Ca* 
Scheepen. pttepn Hendrik Cliftörd , en na bat ÏJP op Porto Ri- 
co geflojben bias/ ChriuofFel Colthurlt ; ©p be Al- 
cedo toa? Capitepn Johan Ley , en in t’ïjup^ bo* 
men Thomas Cotch ; ©p be Confent Francois 
Slingsby ; ©p be Profperous James Langton, en 
in t’f)up£ bomen Johan Wats; ©p be Centurion 
Hendrik Palmer , en na fijn boObWilliam Palmer 
öegfelfg» ^>001t; ©p be Gallion-Conftance Hercules 
Folyambe ; ©p be Affeétion Capitepn Flemming ; 
©p be Guiana Chriftoffel Colthurlt , en in t’ IpipG 
bomen Gerard Middelton ; ©p be Scout ( Spion) 
Hendrik Joliffe ; ©p be Antonie, Robert Careles, 
en na betjfelfj» boob Andries Andriefien ; ©pbePe- 
gafus Edward Goodwin ; ©p be Royal Defence 
(KoninklijkeVerdediging ) Hendrik Bromley; ©p 
Öe Margariet en Johan toa? Capitepn Johan Dixon; 
©p be Barkley-Bay Johan Lea; ©p ïjet OUbeFre- 


DEREYSEN 29 

gat tua^ Capitepn WilliamHarper, en om ïjet ge* 
tal ban ttointig op re maben/ mogen top ïjiec bp 
rebenen ttoee ©aartupgen / om bolb / baat (jet mogt 
ban noben fijn / aan lanb tefetten. 

©oo? be Itanb-militie toietben aangenomen totEnveei 
©enetaal be ©eer Johan Barkley; Cot 3 Ueutenant k* nd * mUl ' 
©enetaal Capt. William Mefey ; rCot ^ecgiant ' 
IBajOO? Capt. Hercules Folyambe. Capt. Arthur 
Po wei toagTllieutenant Colonel ban be£ ©raaf£ 
tegiment. ©e betbete Capitepnen toaten Lowijs 
Orrell, Thomas Roberts, Hendrik Gijt, Thomas 
Coche , Hu#g Starkie , Ralph Rookesby, Roger 
Tirwhit, enAndries Andrieflen, Hieutenailt ban 
be? ©raaf? Compagnie; James Tothil, ïieute* 
nant ban Berkley; James Evans , en Georg Orell 
toaten ©eih-Co?paraaï$; Johan Man ©ppet-pio* 
bood / en Arthur Milies meefïet ban be artillerp en 
pjobianb. ©e ©raaf bu? alles» (meelt op fijn ep* 
gen boften) befojgbljebbenbe/ ging met befe ©loot 
ben 6 Maart ban Portfmuyden in Zee / toaat ban 
nautobeung betffag/ upt be volgende verhalen te 
Ijaleni^. 

!©et een tooo?b: ©e©caaf alles* na fijn genoe* ."s 1 
gengetoofbljebbenbe/ gaf oibet om al ïjet gefcfjut/rigting 
ammonitie/bïobben/gengber/fupbet en foboo?t£ 
aanbooib te biengen / en beetbe baat mebe na En¬ 
geland; in ïjet toegbaten liet ïjp een Bark, om be 
bpanben te belemmeren/ in be fjabenflnben; 3n 
beBermudes betging een ttoeebeBark booi ftonn; 

©e Pegafus firanbbe op Goodwins banben / en ïjet 
oube Fregat op Ushent. ©p betïoo? op benep£ 700. 
man/ toaat ban 600 aan be toobe loop/ enïjeete 
boojtfen tot Porto Rico fiietben / 60 in ’t begten 
toaten omgebomen / en 40 met ïjet oube Fregat, 
en be Pegaiüs becbronben. 


EERSTE VERHAAL VAN DE REYS 

Gedaan door 

GEORG, Graafvan CUMBERLAND, 

PORTO RICO. 

Befchreven door hem felfs, in een Brief aan fijn Vrouw. 


Brief van de 
Graaf dien 
aangaande 
aan lijn 
Vrouw. 

Oogmerk 
van de 
Reys. 



Waarde Vrouw, roem van uw Gdlagt. 

©igenp' u begeerte Ijeb ib / om u ge* 
noegen te geben / eenboubig opgeftclb 
alle be hooiballen ban mijn laatfi ge* 
banefïcp^. 3 b ging ben 6 Maart 1797 
pan Pleymuyden met mijn geïjeeïe©loot 
onbet 3epl / ïjeübenbe een feet goebe toinb. 3©pble* 
ben bp maïbanbet tot .... / toanneer be goebe 
booitgang mp beeb Ijoopen / bat ©ob ons be toeg 
tot èenig gelub baan be/ inbien toponëbaatban 
bebienben / om op be Spaanfche buft feberlijb te bon* 
Middel daar tien ïjooteti / of He ïtcaafiett al gepafteetb maten / en 
toe bedagt. inbieiintet/ toaar ontrent bie mogten fijn. ©itupt 
te boeren fonbec ontbebt te too?ben/ toa^ niettoel 
te boen/ebog niet onmogeïgb/ inbien ïjet toel be* 
lepbtoietb; Cot bien epnbe nam ib boo? batfelfê 
met be Guiana en be Scout ( Spion ) in ’t toetb te 
fiellen / en bie ttoee alleen op be bufi te laten (ten / 
en gaf be anbere frijeepen ojbet/toaarfempfouöm 
intoagten: jjBaar ©ob / toien£ toil boben bet men* 
feben boojnemen gaat / beeb mp ban befe gebag* 
ongemak ten afften / toant mijne maden toaten fo goeb niet/ 
aan cumber- tb meenbe / en men begon te metben/ bat ’et 
maft. êroote ftoarigljept te bettoagten toa^ / en bat be groote 
mail; gebuurig btepgbe bupten booib te ballen; 3©elb 
mijne 25 ootfgefellen cabeloo^maabte/ en mp In bie 
betlegentbept biagt/ bat ib toel bijf bnpfenbponb 
booi een nieutoe foube Ijebben totllen geben / alfo 
ib /inbien mijn fcïjip fo tebbeloo^ ïjab moeten na 
jjnp^ beeren / mijn bede fo Sfee- al^ Jtanb-bolb fou* 

■ Hv ïooDt na öe pebben moeten miffen. . . 

Blriinp, 3b fpjab met elb een ’et ban / en alletlep geboe* 


len^ geljoo?b ijtb&tnbe / refolbeetbe ib epnbeltjb / 

(ïjoetoeï bet ban beeïe gebaarltjb geooibeelb toiecb) 
eet be toinb met een doitn in ljet 3 Bed ©ooib- 3 ©ed 
mogt opdeben/ na be Buriings iBeriinga) te loo* 
pen / en baat te bltjben tuben/ tot bat myne maden 
fouben betbetetb ft ju / alfo ift/ en bupten mp nie* 
tnanb op ïjet fcïjip / bie £ïee ben be/ enboojbetoin* 
ben/ baat men ban fpjab / niet bieeébe. f©tjn ee¬ 
nige bebommetni^ toaé / bat ib / baat geen btie 
mijlen ban Penechiadjnbe/ foube ontbebt tooiben/ Do g be- 
alfo baat bagelijb^ ütatbeelen bomen om te blflcfjen/ de ^ > e " 
maat In befe betlegentbept moed ib oberleggen / boe ° ,lbckend - 
te ontbepnfen / toie ib toaé / toant ib moed dberbjh/ 
of baat toas: geen ban? om mbn befpetaat betbal 
te Ijtcdellen / bettoaatb^ aan ; bet toa? onbettuf* 
feben tot mijn booibeel / bat mbn fcïjip bip ftoart 
toa^ / en baarom / ïjoetocl gtoot / ban bette niet 
beel toonbe. 3b quant ban ben 16 |Baart/©on* 
öerbag? abonb^ ontrent agt upren op be nee / op 
toelbe tpb ib toid/ bat alle ©Iffcbet#/ om bunne 
biflebente betboopen/ naLiflabon toaten/en ban 
bet lanb bab ib niet te bieefen. ©et btt tnoigen 
toa $/ bab ib öe top-maden al na beneben/ en be 
gtoote mad ont-taabelb / fo bat be timmetlupben Daar hy 
ten eerden bonben aan bet toetb bomen, ©e blepn* met aiie 
bet baartupgen / bie mp bp toaten / liet ib / om feV* 1 " 
buj*alleen dinbe minbet agtetbenben te geben/ o* mcuwd e 
bet bag In Zee blljben; 3b bleef onbettufleben op 
be fïee met een bieembe blag en fpiegel leggen /fon* 
betetgené jagt op te maben/ at? of lb eenïioop* 
baaröettoa?/ en onbertulfcljen qnamen bagelybjï 
betfebepbe fcjjeepe» / bie b# nemen toel toaarbtg 

toa* 







21 


tan sijn Reys na Porto Rico, 


22 


Die geno¬ 
men wierd. 


Gelijk ook 
een Frans 
Schip. 


hiaten / en feherlijh goeöe ©?ij# fouben gePieefi fijn/ 
baatonttent. ©e©iffchet# nu hamen gemeenïijh 
Ïïcö Sonbag# Pieber na be Buriings , Pie#ïjWPen 
ih/ om Pan hen onbehenb te ulijOen / cnfoöca mo* 
gelijh ha $} Pieber Pp mijn ©loot (op die hoogte 
tuffeijen 2,0 en 30 mijlen in 2ee mp afhagtenbe/ 
enoibetïjebbenöe/ om alle uptgaanbe fetjeepen aan 
te ïjóuöen) te hemen / nagt en bag liet atbepben/ 
en Satutbag# #’ aPonb# hebee hiaat Pia#om3epI 
te gaan. 

Gevegt met <©p öie tijb ïjoo?be ih met hanon fcïjieten tuflehen 
f^ r am ' mijn fcïjip en tjet lanb / en alfo ih hifi/ bat een hlepn 
fcïjip Pan Hamton , en mijn hlepn ©inaé be Spion 
met een fcïjip / bat fp PetPolgben / tegen ben aPcnb 
in ’t gebegt gecaaht haten / en ih P?ee#be bat fp tjet/ 
geïp ïjet ooh in bet baab ha# / fouben te quaab 
lebben/ liet mijn anhet Paren/ om ïjen/ bie Pet* 
legen haren / te tjulp te homen. So bta ih ’er 
ontrent quam/ hietb op mp gefcïjooten/ helh ih 
enbeanthoojb liet / en fo na quam / bat ih Ijen hon* 
betoeroepen; 3 jh pjaagbe ban/ haat Pan baan? 
en hteeg tot anthoo?b : ©an Liffabon ; bie# ih 
bagr/batïjet eenBifcayer ha#/en bie bicnPoïgen* 
be hel foube hiïlen Pegten ; jp quam ïjem bet* 
ïjalben bigt op flj / en gaf gem een Poïle laag/ 
heïhfo beanthoo?b hietb/ bat ih’et brie mannen 
bom Petloo?/ Pijf of fe# gequetfie hteeg/ en mijn 
fcïjip opfe# of fePen plaatfen/ niet fonbet perijhel / 
boo2boo?bhiecb: Slhhlampte ïjemaan/ hiecb’et 
meeftet Pan / en PePonb bat ïjet een Hamburger 
ha# / gelaben met hoorn / hoopet / htupt en an* 
bete betboben JDaaten. g|h maahte bit gePegt te 
ho?tetaf/ om bat ih/ eet ïjet bag hietb/ upt het 
gefigt Pan ïjet lanb hilbe fijn/ gelijh ih beeb: 25 un* 
tenhomenbePonb ih een Frans fcfjip/ bat met fout 
gelaben na Liffabon pjilbe/ helh ih nam/ en tot 
|et nptPoeten Pan mijn oogmeth geb?uphte: 3©ant 
ih fïeïbe eenig Polh Pan be mijne baat op / en gaf 
hen o?ber naCadix te Paren/ in ben mo?genfïonb 
baat na toe te homen / niemanb al# beFranfche, 
te laten flen/ en ban een tehen te mahen om Stoot* 
fenaan boo?b te Perfoehen/ al# of fp be UiPiet op 
moefïen. ©ft geluhte hel/ en fp quanten Ptoeg in 
ben nrogenfionb bigt bp een ïtarPeel / bie uptPoet 
om te Piffcïjen/ bie geen quaab Preefenbe/ naïjen 
toe quam / baat op be onfe fo fieth met mufquet* 
ten befeïPe begonben te befcïjietm / bat niemanb 
Pan ïjen be ijanben aan be 3eplen betfben flaan / 
enfp ten eetften ïjun2$oot aan bootbfonben: SP 
haren in bie nagt gehomen Pan Liffabon, en Pet* 
fehetöen rnp/bat ’et met be eerfte bequame hitib 
flonben na Indien upt te ïoopen Pijf hraahen met 
gtootet fcïjat als opt/en naBrafilien Pijfenthin* 
tig fetjeepen. Él# ih befe aangename tijbing be* 
homen lab / ontbehte ih en quam Poebet bp mijn 
geljeelePloot/enPetlangbe nu na be geluhhigeup? 
ban befe lang-opgefogte monflet# te flen / alfa ijet 
be gcootfle fefjeepen Pan be heteïb fijn / en egtet 
jljnfp hofMtjher/ al# groot. 5lh tiep ten eerflen 
alle be Capiteunen en Jbcljippet£ aan boorb/ en 
gafojbet toaat/ en ïjoe men gaan leggen en Peg* 
ten fönbe / alfo ih Pafi fïeïbe / batfe Pan on^ niet 
pjetenbe/feherlijh ophomen fouben/en Vuifl/toaat 
fe moeflen ban baan homen. fBaat onö met bie 
Ijoop Petmahenbe/ fagen Ptp fo lang upt na Ijet 
geen niet en quam/bat ih anbete gebagten begon 
te htijgen / en ging (mijn bloot baat ïatenbe leg* 
gen ) met eenftarPeel na Ijet Slanb; ©nbetluegen 
nam ih een anöet ïtatPeel / Praat upt ihhonbfcljap 
hteeg / bat op biefeïbe bag/al£ ih beeetfleütatPeel 
nam/tot Liffabon een ^>c|ip / Spanjaards upt En¬ 
geland oPetbjengenbe/pjeïh ih in Pleymuyden ge* 
ften ïjab / aangehomen Pja H pjelhPetfehetbljab/ 
bat ih op bie huftflonb te homen /en op ïjun Ploot 
feherlijh patTcn foube/ toaat op fp alom abbijé- 
jagten om na mijn tePetnemen Ijabben uptgefon* 
ben / een Pan Ptelhe/ gelijh ih bp mijn bloot ho* 
menbe/Petfïonb/baat ontrent boben be iuiuö ge* 
homen Praë / en befelbe ontbeltt Ijab. ©etïjalPen 
Piee^be ih / bat ïjet te betgeefê foube fijn langer 
baat op te toagten/en fp of een anbete hoech ne* 
men/of P)eï geljeel niet hamen mogten; <£n toe* 


Serïgt van 
een Vloot, 
die ftond 
uyt te ko¬ 
men j 


Scheeps¬ 
raad daar 
over ge¬ 
houden. 


Tegen-be- 

ligt. 


tenbe/ bat fp hennid ban mp ïjabben / betliet ihwaar op 
pjebetom mgu bloot / om te gaan flen / of be nie " w be ' 
fetjeepen fo Pet be KiPiet afgefaht pjaren/ bat^ |. e "T 
men fe bp nagt op be tee foube honnen aan boorb 
homen ; j|Bet een rebeltjhe pjinb quam ih tot bp 
be ïtat-fcljeepen / (een foojt Pan fetjeepen Pan bie 
naam) en fag be fcljeepen leggen tijben in bebaap 
Pan Wiers: giet fag ih nu toeï / baat ih fo na Pet* 
langb jtjab/ maat fonbet ïjoop Pan ’et ietji mebe 
te honnen toinnen/ pjant fp lagen onbet ïjet ge* s y vinden 
lei)ut Pan ïjet jfojt St. Juiiaan, bat met ontrent dejeheepea 
ïjonbetb flulthen groot ütanon Poorflen Poaé / foS ndei c het 
bat / al£ ih al ïjaögebjeten/ïjoe’et'binnen te ho 4 «)L*' 
men / (gelijh ih geloof bat foube ïjebben honnen 
boen/ geen mibbeï Pjifl om ’et toebet upt te geta* 
hen/boo? bien be bainb boojgaanjs Pjp flap Poaé/ 
om ’et mebe te 3eplcn/ en mcefien ttjb foo Petre 
|^oo?belijh/ bat ih upt P?ee£ Pao? belat (Piagt)* 
fcïjeepen bigt bp ïjun 25 oltoerh foube hebben moe* 
ten ïjeen homen. ©it/ ïjoePiel niet tot mijn ge* vertrekken 
noegeu/ geften ïjebbenbe/ heetbe ih Paebet te rug ™ de c*- 
na mijn ©loot/ en gingen nog bienfelPen aPonb,"'-P E r* 
op ben y April alle onbet 3 epl na- be 3 upber€aap. Komen' tot 
©en 8 Poeren Pip baat Pan na be Canarifche <£jp* .• 

ïanben / en quamen ben 13 dito tot Lancerota, 
alPiaat na het berigt mp Pan Petfcïjepben Engei- 
fche en Spaanfche gegePen een jffeatquh^ Pioon* 
be/ bie/ inbien hP onPoo?flen$ oPetPallen toietb/ 

Poo? hen ïjanberb bupfenb ©onb foube toaatbig 
fijn; 5 [h fïeïbe Pafi benfelPen feherlijh te fullen in Aantiag om 
hanben heijgen / alfo brie of Piet binnen scheep^- w‘‘'! ,ke " 
boo?b baar gePangen gePieefi fijnbe/mp Petfehet* ugten. ,s 
ben Pp nagt op beïtee en aan lanb/ en fo na het 
hafieel/ baat be lïSatquij^ op Pioonb/ te fullen 
brengen/ al toa$ het nog fo bonhet. |©aat het word te 
een en het anbet mifie: 3©ant bp ’tlanb homen* s e ‘ 
be/ Piifien fp be tïee niet te Pinben / fo bat ih ge* 1 
noobfaaht Piierb anhet te Pietpen / baat ih gronb 
Ponb/ maat Piaar bie te Pinben Pia£/ honben fp 
niet feggen / en om be Piaarïjept te feggen / kop Pia* 
ten fo bigt bp een plaat Pan Wippen/bat be fcïjee* 
pen/inbienfe een Piepnig Perbet gehomen Platen/ 
in groot petijhel fouben gePieefi fijn. 

5n ben naafien mo?genfionb fag ih geen han£ DeL 
om bien jfBarquij^ te htijgen / ten Piare hP flg soldaten’ 
miffehien in fijn hafïeeï mogt houben / en Ponbaan land 
baatom raabfaam alle mijn Solbaten aan lanb te s cfet > 
fetten / te meet om bat ih fe tot nog toe niet ge* 
ererceetb ïjab / en Piel Piifi/bat PeelePan hm Prp 
tuPi en onbeb?ePen/om te ïanb te bienen/pjaren. 

51 h bleef te fcïjeep/ aïfoo ih be hoo?$ PetPiagten* 
be Piat ingenomen ïjab/ en gelatenPiad/ en fonb 
be ©eet John Barkley met ïjcn na lanb; ih honbe 
Piel benhen/bat bie plaats ïjet gePielb Pan fo Peel 
menfcljen niet foube honnen tegenflaan:|©aatal^ 
fp aan lanb geflapt Platen / en na be fiab / bie 
na bet gemeïbe PicgPigfet^ feggen/maat b?ie up*diena een 
ren baat ban baan Piaë/ matcheerben/ bePonben ongemak- 
fp / bat het Piel brie mijlen Pee Pias?/ en habben *j dl < ! ke ,^ 
ober loffe fleenen/ en boo? Peel fanb be elenbigfle 
Pieg/ bie’er Piefen han. 2 ün een geheel etmaal 
ïjooibe ih niet^ Pan ïjcn / maat hteeg tegen ben 
Poïgenben aPonb berigt / bat fp be fiab / en het 
hafieel fonbet eenige tegenfianb bermeefietb hab* 
ben / bog bat be boeren / en bgfonbet bie ban het 
gebergte/ fo fnel tet Poet/ bat niemanb met loo* 
pen hm agterïjalen han/ op-pafien/of’et iemanb 
bupten af Piceh / om bien met ïjwnne landen te 
oPetPallen. 5 ln Öet hafieel Ponben fp niet meet, 
alp eenige Piepnige fiuhhen ongetebberb ïtanon/^Vn 1 *“ 
en in be ïjupfen Pan be fiab (bie feet onnofel Pia* 
ren) maat een Piepnig Piijn / bie egtet nog te Peel 
Piap/ Piant be meefien Piierben ’er fo bop: ont* 
fïelb/ bat alé ’er een fierhe Ppanb Piaë op aange* 
homen/ fp niet al£ bronhen lupben/ om te Peg* 
ten / fouben gebonben hebben; ©e gemcene Sol* De wan-or- 
baten Platen reebp boo? ben branh behangen / en der door 
be ïjoofben Platen of boo? be Piijn ontfïelb/ of fo den drank, 
groot# met het betfmaben Pan bpanben / en Pet* 
heffen Pan hen felf#/ bat ’et Piepnige hiaten/ bie 
niet op een ongeregelbe Piijfe met hunne mahher# 
begonben te htaheden. 

Combtrland. B Z ©e 









3 


Berigt van 
het uytko- 
men der 
Spaanfche 
Schepen. 


23 Graaf van Cumberlands 

Order daar ï^ectjohn Barklcy fepöc mp met btoebige 00= 

:gen voor- gen/ bat ift fulftetoan-o?ben# op een (Trenge toij# 

:ieien. Cg u i3 e ntoeten toeeten / of bat onfe Hep# niet toet 
foube uptballen; ftfer op ging ift #’ anberen baag# 
aan lanb/om beJDapen-oeffening ban mijn bolft 
te ften / en riep alle be 25 ebelfte&ber# t’ fatnen / bie 
ift obet bie fouten befttafte/ eenige artftftelen/ om 
’erflgtetoatet en te lanbna tegebtagen/obergaf/ 
en/ om te toonen/bat ift magt ftab be gebrepgbe 
firaffen te oeffenen en be oberttebet# niet foube 
boo? be bingeren (Ten / mijn Hafï-bjief boo?ïa#. 

35 en 21 April ging ift onbet sepï/ en bonb tuf= 
fen Groot Canarien en Tenerife be Royal Defen- 
ce, toeïft met mp upt Engeland fouben gebaren 
ftebben / maar niet ftfaat ftjnbe mp geboïgb toa#; 

(Cegen ober be ftïip ftjnbe / guam bp on# een Kar¬ 
veel , met tien Engeifche , bie tot LiiTabon geban= 
gen en uutgeb?often/ met bit ©aattupg bp nagt 
in Seegefloften ftabben; <©efe berfefterben mp/bat 
men aïbaat op be tijbing / bat ift bie ftuft betiaten 
ftab / be ïtraaften binnen toennige bagen meenben 
Die , vet ' te laten uutloopen. <©it maaftte ift aan alle be 
wagt wilt- ©ooföcn beftenb / bie ban neffen# mp goebbonben 
den. eenige bagen baat ojitrent berfelbet ftomfïe te bltj= 
ben aftoagten/ geïtjft top beeben/maat hergeef#/ 
bie# ift/ ftet jaat foo betre berloopen ftjnbe/ baft= 
ftelbe/ bat befelbe of reeb# gepafteett toaren/ of 
bit jaat niet fouben ftomen / alfo be tijb om be 
Caap be Bona Efperance (goede hoop) te paffee= 
ren nubootbp toaé /toantfp nopt fo laat ftjnupt= 
gebaren al# een#/ en toen moeftenfp terug fteeeen. 

iBenig een foube benften/ bat ïjet miflen ban 
bitbetftooptegeïuft mp getoelbig foube ïjebben ont= 
fteïb / bog ftet lag bp mp fo niet/ om toat reben 
overflag enfult gu in Ijct betboïg ïjooren. |Baar om boo?t te 
befluyt om saan / fa ïjet alle be Capitepn# en ^cftipper# bp 
leyfén mp aan boo?b ftomen / bie ift toaagbe / of ften raab= 
faam bagt baar langer te bltjben toagten / en fep= 
be ften mijn geboden te ftjn/bat ’er toepnig ftoop 
tot ftet ftomen bet fefteepen toa#/en top boo?lan= 
ger toagten in ftet uptboeren onfer anbere boo?ne= 
men# fouben belemmerb too?ben; t©it toietb ban 
allen toegeftaan / en baar op gerefolbeetb onfe 
itiep# boon te fetten. 3jft b?aagbe ften bojber/of 
fp niet bagten be tijb te bet betlopen te ftjn/ om 
na Fernambuco te gaan? en ftteeg tot anttoootb/ 
ban neen. JBaat ftoetoel ift beter toift/ fp?aft ift 
ften niet tegen / boor bat ift ttoee Portugijfche 
jètuut-lieben/bie met mp upt Engeland genomen 
meet alé ttointig-maal upt Portugaal bertoaarb# 
gebaren ftabben/ bp mp ftab laten aan bao?b fto= 
men; <©efe / na ftun geboden baar ban gebtaagb 
ftjnbe/ gabett on# tot berigt / bat fp op fulftenttjb 
ban ftet jaat tod bertoaarb# gebaren ftabben; 
maar berfcftepbemaal toaren te rug gebreben/ en 
op be befte togt fe# of feben toeften ftabben toetft 
geftab / eet fp een gtaab ftonben botberen: toaat 
op ban fommige toietb geanttooo?b/ bat/al toa# 
ftet fomtftb# fo gebeutb / ooft tod anber# foube 
ftonnen uptballen; en bat in allen gebalïe/fcftoon 
tob lang onbet toege toaren/ bie plaat# fefterïtjft 
toél te toinnen toa# / en bie bermeeftetenbe tijft= 

«„ninUnds öom genoeg ftebben fouben. m ftielb mp bigt/ 
beieyd, tot bat ftet tijb foube ftjn mijn boomemen te un= 
ten. 5 lft liet een ftoop-baacbet upt be Canarien 
na Engeland gaanbe ftjn reu# boojtfetten/ en al# 
bie bp gifftng fo betre jupbdijft aan toa#/bat ften 
geené fqjeepen nootbelijftaan toillenbe ftonben ont= 
moeten/ bp bat bp gebolg in Spanjen niet foube 
ftonnen getoeten too/öen/toaat ift toa#/ boor bat 
ftet uptlndiëngeftoojb toietb/ in toeïfte tijb ift bagt 
mp fdben op be plaat# / baar ift ftet oog op ftab / 
te ftonnen fterft maften / om niet te obettompelb 
tootben / of tod met fatfoen te betiaten: <$»p rnetftt 
tod/bat te feftidijfte brift b?p gebaadftftt#/enbat 
ift maar ftet minfte ftebbenbe laten blijften/ mijn 
boomemen genoegfaam foube ontbeftt ftjn; fBaat 
al#'ift be tijb rijp fag/ begon ift ronb upt te fp?e= 

Siia aan- ften meet / al# te boren. Ik feyde hen, met bedagt- 
fpraak daar faamheyt alles, wat van d’een en d’ander was, voor¬ 
over. gefteld te hebben, overwogen, en dat ik, eer fy 
hadden geredeneerd, Wel geaoegfame reden foude 


Verhaal 


*4 


hebben konnen geven, om na een ander, als de Bra- 
filfche kuil te varen, en dus al hun redeneeren had 
konnen affnijden, maar dat ik raadfamer geoor¬ 
deeld had elks gevoelen eerft te hooren, en dan 
mijne gedagten te uyten, die ik my felven verfe- 
kerde voor ons de befte te Pullen fijn,edogindien 
iemand van hen daar iets mogt tegen hebben, dat 
ik Puiks niet alleen wel nemen, maar met hem toe 
houden Poude. Hier op begon ik te verhalen, dat 
reeds veel van ons Volk fiek was; en dat’er geen 
beterPchap te verwagten was , als Py de linie (al 
was het nog Povoorlpoedig) quamente pafleeren: 


En over¬ 
legd j waar 
na toe. 


Ik erinnerde hen ook , dat wy op de kufi: van 
Spanjen en het Eyland berigt ontPangen hadden, dat 
de Koning 600 Soldaten, om die plaats tegen my 
te verdedigen, derwaards gePonden had ; En het 
ook waarPchijnlijk was, dat men daar order had, 
indien de plaats niet konde gehouden worden, al¬ 
le draagbare goederen na het gebergte te vlugten, 
enhunl'uyker enBrafilien-hout in brand te fteeken, 
in welken geval wy geen voordeel Pouden doen; 

En voor het laatfte Peyde ik, dat, in geval wy lang 
onder de liniemogten blijven,wy buyten twijfel, 
meeft alle Pouden fiek worden, en alPo Ponder iets 
te hebben verrigt, moeten na huys keeren, want 
die koers genomen hebbende, konde men, Peyde 
ik, geen andere plaats aandoen. 

Ifiec op ftoeeg ift een toepnig/ om te ftooren / 
of’ec lemanb let# op te feggen ftab / bog al# nle= 
manb fpiaft/ boec Ift boojt/en fepbe/uyt hunftii- 
Pwijgen wel te konnen merken, dat mijne woor¬ 
den een verlangen in hen veroorPaakt hadden, om te 
weeten, wat ik Peggen wilde; Dit wilde ik hen nu 
niet langer verbergen, en quam hier op uyt, dat 
ik, niet uyt Engeland hebbende konnen gaan voor 
KerPmis, noyt in fin gehad had te gaan na Brafi- 
lien , maar wel na IVefi-lndü'n , daar apparentie was ° m «a 
een goede reys te konnen doen ; Men kan voor 
eerft Margarita , een rijke plaats, afloopen, en ver- gaan ' 
volgens Porto Rico , en daar na St. Domingo ; tot 
Acoa konnen wy in Juliut niet miflen de Vloot te 
vinden, die na huys keerd, en daar ons genoegen 
niet vindende, Pullen wy in ’tlaatft van die Maand, 
of in Augufim de Vloot op de Caap St. Antonio 
vinden. 

^it fepbe ift ten gtooten beeïe/mect om bie togt 
bp mijn bolft fmafteïtjft te maften / altf bat Ift bat 
alle# In ’tftn ftab; IBtjne toomben mi ftabben een 
getoenften uptftag/ toant elft toa# ftlet eben ftap= 
plg op/en ftoopte beel aan be bupt te ftebben. ^ït 
gaf ban o?bet / om foo ftaaft / al# mogelijft toa# / na Sy komen 
Dominica te baten /en baat malftanbet af te toag= tot D„ mi . 
ten / bog bat men ftg toat betre ban malftanbet n, «- 
betfpjepben fouben/alfo men bu# onbettoegen nog 
’teen of ’t anber foube ontmoeten en toegnemen 
ftonnen. <©u# betfpjepben fp (ïgalle/uptgenomen 
be Alcedon, Centurion en ttoee Vlamingen met 
ftootn gelaben / bie ift op be Spaanfche ftuft geno= 
meti ftab /toelfte ift al# een boomaam ftulpmibbel 
tot ftet uutboeten ban mijn oogmetft gebuutig bp 
mp ftielb. 3811 e guainen top beftouben tetbeflem= 
bet plaat#/ baat top op ben 23 Mey onfe (ïeften 
aan lanb btagten / en bleben leggen tot ben 1 Ju- 
ny toe. 

<©p bit Cplanb tooonen niet anbet# al# India¬ 
nen , bie be Spaanfche ongemeen ongenegen fijn / 
en beel liefbe boo? be Engeifche ftebben: jlp qua= Daar hen 
men oito beplen een menigte ban Potatoes, pijn- ^ Jer J e v 
appelen / en Piantaans, al# ooft beel (Cabaft/^t^d 
iBammpe#/ Indifche peper en anbere toaren/bie worden . y 
ftun lanb uptlebetb/ toaat boo? fp beegen#/ bij= 
len / of meffeu en linnen aannamen / en fuift# 
niet ftonncnbe Stijgen/ betftogten fp ftunne toaa= 
ren boo? flegte ftotalen en biergelijfte beufelingen. 

Biet ban baan boeten top na be Virginifche<£p= v^mfehe 
lanben / bie onbetooonb ftjn ; Bto nam ift boo? Eyianden 
mijn©olft toebetomte monfleten/toelft ift opDo-°". b . e "°°"f 
minica , om bat ftet bol ftout toa# / niet ftonbedaar ge - 
boen. Biet quanten top ben 3 Juny tegen benmoniurd, 
abonb op anftet / op ben 4 beeb ift be /solbaten 
aan lanb gaan / bie ift monfletbe/en baat na om 
betfeftepben teben goeb bonb bu# (foo beel mp 

fteugbj 









25 VansijnReys 

En ernflig ÖSUQÖ) aan te fpseftctt: Lieve lands-lieden en me- 
de Krijgs-knegten, ik ben verfekerd, dat ’er nie- 
tpiokcn. manc i van u allen is, of hy heeft gemerkt, en dat 
de wijfte van u fig verwonderen, dat ik opfo vee- 
le grove fouten van u, federt dat wy in Zee ge- 
weeft fijn, begaan, fo weynig agt gegeven, en elk 
toegelaten heb te doen,wat hy wilde,fonderhem 
verder als fijn finwas teperflèn. Verfcheyden re¬ 
denen heb ik hier toe gehad, die ik raadfamer oor¬ 
deel by my felven te fmooren, als aan fo veele 
bekend te maken, maar ik fal’er alleen een van op¬ 
halen. De groote hoop van de Kraaken te vinden 
gaf my moed, om maar een korte Reys te doen, 
welk gelukkende, dagt ik beter te fijn , met de 
genegentheyt van al mijnVolk na huys te keeren, 
als door het behoorlijk ftraffen de ongunft van ie¬ 
mand og den hals te halen. Maar die hoop, ge- 
lijk gy liet, nu voorby lijnde, hebben wy een an¬ 
dere koers genomen, die wel fo veel niet opbren¬ 
gen, enonleReys noodfakelijk langer maken fal, 
maar op mijn eer en confcientie u verfeker (welk 
ik ook vaftelijk geloof ) tot meerder eer van God, 
beter dienft voor onfen Vorft en Land, en groo- 
ter roem voor ons felven ftrekken fal, als het ne¬ 
men van alle de Kraaken. Om nu dit wel uyt te 
voeren, moeten wy ons anders gedragen , ik in 
’t regeeren, en gy in ’t gehoorfamen, ik in ’t geven 
Van order, wat gy doen moet, en gy in ’t opvol¬ 
gen van delèlve. Tot dien eynde heb ik u reeds 
lek ere Artijkelen voorgefteld en overgegeven, waar 
uyt gy lien kond, hoe het verbreken derfelven fal 
geftraft worden: Hoewel gy nu ten minftentwin¬ 
tig dagen defelve gehad hebt, egter hoor ik, dat 
fommige onder u feggen te willen nemen, wat het 
ook is, als fy het maar voor my verbergen kon- 
nen. Boofe genegentheden fijn hatelijk in men- 
fchen, die de Wapenen dragen, maar onder die 
is niet vuylder nog fnooder als dievery, en geen 
dievery is fo fnood en fchandelijk, als dat iemand 
fijn eygen makker bedeeld; Die iets op defeReys 
gekregen verbergd of agterhoud, fteeld dat van al¬ 
le fijne reys-genooten, die een deel van ’t geen ge¬ 
wonnen word toekomt. Dit heb ik raadlaam ge¬ 
oordeeld in ’tbijfonder te mekkn, om dat fuiken 
wijs van fpreken een groote ergernis aan andere 
gegeven heeft, en andere tot diergelijke fnoodege- 
dagten en bedrijven foude konnen aanfetten; maar 
laat defe mijne waarfchouwing ü tot andere ge- 
dagten brengen, en ualle de andere Artijkelen inf- 
gelijks naauwkeurig doen waarnemen : want ik 
verfeker u , dat ik mijn te groote verdraagfaam- 
heyt en flapheyt afgelegd heb, en voortaan nie¬ 
mand , die ftraf verdiend door de vingeren fien of 
ongeftraft laten fal. 

Gaan onder fat gefegö ïjebbende / deed ift aanfïonö^ al mijn 
sortn gaan / en gaf öibee om de 3epïen ft laat 

bequamc te maften / onder tuffcljen ontfnaft on£ niet / aï£ 
bafi befcïjepö/toaat topbepïigfï enbequaamfïfou* 
ben ftonnen lanben : ©etfcöepöen *§>cï)ippet£ en 
<Capitepn£ toilöen be Vues nemen öoo? be Virgi- 
nies, geïtjft al£ deneer Fran<;oisDrake baat fijn- 
be geftaö ïjab: $©aat ift nam be bieeöe paffagle / 
die ift feftetöet en bepliger ooiöeelöe/ en ï>ab meet 
ïufl / om be eetfle te toefen / die Porto Rico in¬ 
nam / al£ be ttoeebe / bie öooj be Virginies paf- 
feetbe. 

5 ^en s dito in ben moigenflond ontbood ift <£a- 
pitepn Langton, en Knótsford ^cïjippet ban ïjet 
<U 5 alioen/öfe befegetoefien ftenbe/en op ftet^djip 
ban John Hawkins (aï£ ïjp flietf) fiuutman ge- 
toeefi toa£; <©efe fonb ift elft met een £loep boo? 
lipt / om boo? ben abonb een bequame landing¬ 
plaats te gaan opfoeften. ^jft bleef met be geljee* 
ie©ïoot baat leggen tot ben bonfteten abonb toe/ 
toanneet ift alle 3epïen bijfetteöe / en bupten bet- 
toagting ontrent een upjin be nagt bp een quam/ 
maatfp beebenmpgeen boo?öeel/toant de plaats/ 
bie fp fouben gaan ontbeftften / toaS betbet aïS fp 
meenben/fo bat ïjet reeds bonftet toa^/ eet fp baat 
bp quamen/ en baatom toeefenbe / bat ift te bet 
lÖ-toaatbë foube faftften / baat toaten bltjben leg^ 
gen/ en fepben alfo niets bettigt te Jjebben ; 


na Porto Rico. 


26 


plaats om 
te landen, 


door een 
Sloep j 


dog ver¬ 
geefs. 


ijidö öertjaiben bp be tomb af en aan tot in ben 
tnojsenfionb/ toanneet top niet bette ban ïanb fijn* 
be/ oné toefc^eenbat albaat/ een öequame effene 
lanblng-jplaatg toag / toellte aï(e gee-lupben op 
myn ©loot/bie metFran^ois Drake baat getoeep 
toaren/ onmogeïijft fepben te ftonnen aanboen / te 
meet alfo be toinö bie geljeele bag fïetft upt èee 
baaapbe; <©it öetooog mp/ om met John Èarkley 
in een 25 oot bettoaatö^ te toepen / en bonb niet Camberland 
alleen een effen fitanb / maat fo bet top fïen fton* ontdekt een 
ben een fanbige 23 aap / bequaam om lang^ be^^ 
See-ftant tot aan be ftab te gaan: 3&it fionb mp p 
toel aan/fo bat ift aanboojb geftomen fijnbe/aari 
alle ï^oofben en 25 ebel-ïjtbbet^ o?bet gaf / om at 
baat ten eetflen te lanben; jBïaat betfegepbene ban 
Öen maaftten baat ftoatigljepb in/ en gaben boo?swarighe- 
bat be togt te boet te gtoot fcljeen; bat niemanb den C11 re - 
be toeg toifi / en bat / inbien be fiab / gelgft fp 
meemiaal^ geljoojb ftabben / op een <i2planb lag/ 
top toebet na onfe fepeepen/ fonbet egtet baat te 
ftonnen öijltomen/ fouben moeten fteeten. Man¬ 
nen , leyde ik daar op tot antwoord, een gewillig 
gemoed kan gemakkelijk vry wat voortftappen: Ik 
ben fiek geweeft, en als nog niet fterk, gy fult niet 
verder nog fterker gaan , als ik u fal voorgaan; 

Tot wegwijfers hebben wy niemand,als onle ey- 
gene oogen van noden , alfo de ftad aan de Zee¬ 
kant legd, en wy aan land komende niet als een 
effen fand-ftrand voor ons fien; Wy fouden wel 
lij-waarder en nader konnen landen,maar wyfijn 
niet verfekerd daar eenBaay en Hoofd, gelijk hier, 
te fullen vinden, binnen welke wy fo wel konnen 
aan land komen als hier, en daarom meen ik my 
van defe plaats te bedienen, die ik vaft geloof van 
God ons aangewefen te fijn; want ik weet voor 
feker,dat my nog niemand beter heeft aangewefen; 

. En ’tgeen gy voorgeeft, dat het miiTchien eenEy- 
land is, en wy alfo daar niet fullen konnen bijko¬ 
men , is onnofel, want gy fiet onfe booten, die 
neffens ons heen roeyen, en by een water komen¬ 
de , indien het diep; is, ons overfetten konnen f 
maar indien het ondiep is, fullen wy’er doorwaa- 
den. Dus alles wat gy gefeed hebt of foud kon¬ 
nen feggen beantwoord hebbende , laat ik geen 
woorden meer daar over hooren, maar laat al u 
Volk in de booten flappen, en de gegeven order 
volgen. Ik fal voor af in mijn boot gaan, en als 
gy mijn Vlag fiet afwaayen , haaft u lo veel mo¬ 
gelijk is om aan land te komen. Doet het met 
een goed hert en wakkeren moed, u verfekeren- 
de, dat gy de maagde-kroon van Porto Rico , en 
alfo de oleutels van geheel l 7 uitên in handen krij¬ 
gen fult; En genomen, dat ’er tegenwoordig fo veel 
Millioenen niet in fijn, als wanneer ’er een grooter 
magt als de onfe is aftrok, egter verfeker ik u , 
dat de ftad rijk en vol koftelijkheden is: Voorle¬ 
den jaar voeren hier van daan 18 Scheepen gela¬ 
den met gengber en fuyker, en ik verfeker u, dat 
’er Goud-mijnen fijn: Dit nu fijn wel beweegre¬ 
denen, om u tot het vegten aan te fetten,maar ik 
heb daar niet van willen melden. Gy fijt krijgs¬ 
mannen , en indien gy krijgmans herten hebt, fult 
gybuyten twijffel verder als op voordeel fien. Men 
meend, dat de plaats voor onfe magt te fterk is, 
door dien fe reeds een fterker magt heeft afge¬ 
weerd , maar daar is reden om ’er goede gedagten 
van te hebben, en (gelooft my) wy fijn verfekerd 
meefter van die plaats te worden, nu wy een plaats 
gevonden hebben, daar wy onbelemmerd konnen 
aan land komen , en de Indiaanfche Soldaten te 
weeldrig fijn, om hun leven te wagen: want als fy 
hier2013jaren gewoond hebben, winnen fydoor 
hunne flaven (londer felfs het minfte te doen; al 
wat fy te voren verlooren hebben, fo dat fy, met een 
woord gefegd , wel groot gerugt maken fullen, 
maar geen ftand houden ; Indien het anders is, 
fcheurt my vry in ftukken. 

<©p öefc aanfpiaaft gingen ÖeCapitepnen dftna Svfiaooea 
fijn ©olft / bie fp mijn refolutie öeftenb maaftten. aL 
biaaljS fpmp naöet land fagen roepen /torig* 
öen fp mp alle in geboïg ban mtfn gegeben o?ber: 
quamen top öen ó dito op een gemaftfteltjfte 
B 3 SPlaat^ 









*7 


Lay FiELDs Verhaal van 


28 


En gaan 
langs het 
ftrand na 
Porto T{ico. 


Kuyters van 
die plaats 
gefien. 

Een Neger 
gebruykt 
tot weg¬ 
cijfer. 


plaats aan ïanb / baat niemanb fijn getoeet be* 
ftoefbe nat te maften / en niet een ©panb geflen 
boiecb / toaat boo? top on$ in goebe o?bet ftonben 
dellen en te detfter toaten/ als toannëet top/fon* 
bet in poduur te fïjn/öe minde tegenfïanb gebon* 
bcn ïjabben* 55 efe lanblng-pïaatp toa$ nog. . . 
mijlen ban be dab / baat top na toe tcoftften; 
3 ©p gingen öertoaatbS op begtootde ftitteban ben 
bag/ en ftabben een fanbige toeg/ toaat boo? ban 
bupten ttoijfel beele fouben afgemat ftjn / ten 
toate men langS be Eee gaanbe / al£ ftet onS lufiebe/ 
in ftet toatct dappenbe ftg ftabftonnenberftoelen/ 
baatenboben ftabben top be plaat$ / baat top na 
toe gingen/ gcbuutfg in ’toog/ maat aïfo biê bo= 
ben op een betg (ïonb / fcïjeenfe nabet aï£ fe toa£. 
©nttent 3 upten gegaan ftebbenbe/fagen top 6 of 
7 ftuptecë / bie onttent 16 of 20 roeben ban on£ 
af ftjnbe/ftunnepaatben toenbeben en met een ga¬ 
lop toegteeben. $iet lang baat na quam een Ne¬ 
ger bp on^/bie onS fijn bienft aanboob/toeïftmp 
f eet tóel aanflonb / aïfo ift mp betfeftetbe ban ftem 
be naafte toeg na be dab gelepb te fullen too?* 
ben; maat ftp ftonbe geen Spaans fp?eftennegbet* 
(laan / en b?agt on£ / tot baat be See inftomt / en 
ftetCplanb maaftt/ baat ift mp betbeelb ftab met 
be booten te fullen obetftomen ; fBaat bat toa£ 
boo? ottó onboenlijft/boo? bien op ftet «Oplanb aan 
be monb ban bat binnen-toatet een boïtoetft met 
S metaïe duftften lag; 55 e monb toa$ niet boben 
60 toeben b?eeb / en een toepnig bmnen-toaatb^ 
met priliffaben ban be eene ftant tot be anbet ge* 
floten / fo bat ftet onmogelijft toa£ baat in te fto* 
men / fo lang be ©panb meedet ban bie plaats 
toaS. 55 it maaftte onS tabeloo^/ egtet delbeift 
bad/ bat ’et een anbere goebe toeg toaom op 


ftet «Êplanb te ftomen /bie be gemelbeCSuptetë ge* 
nomen ftabben/ en gaben ben | 5 eget/ baat ton 
niet mebe fp?eften ftonben / met beel ntoepte te ften* 1 
nen/ bat ift ban ftem toilbe gebiagt dintet plaat* 
fe/ baat bie obergeftomen toaten. ift bagtbatongemak- 
ftp mftnmeening betdonb/bolgbeift ftem boo? ftet keü J' kewe s- 
gobïoode ftont/ bat ift mftn leben geden fteb / en 
b?agt mp epnbeïftft aan be agtetdjbe ban alle mij* 
ne troepen / bie ift / om geen tftb te betliefen/ aïfo 
ftet reeb$ laat toietb / o?bet gaf/ om aan te mat* 
cftceren; 55 efe toaten bie ban b’i^eet John Barkley, 
onbettuffen liet ift mftn Regiment aan feggen / om 
na be agtet-djbe te ftomen. ï^iet niet bet boon* 
gegaan djnbe/bonben top be boetdappen bet paar* 
ben / bie top te boten geden ftabben / bie top boïgben; 
en aïfoo onttent fonnen onbetgang / quanten top E « n brU s ® a 
bpeen fmalïe buig/baat maat b?ie menfeften naad het Eyland ’ 
elftanbet gaan ftonben / en tebelftft lang toaë; «Op 
ftet mibben ban befeïbe fagen top een detfté ftoute 
poon/ bie gefloten toaft/ en aan be obetfljbe een 
2 Öloft-ftup£ met gefeftut/ baat f Spanjaarden bp 
donben. 2 fl£ ift nu met b’©eer JohnBarkley befe 
plaats beflgtigb ftab/ betflonben top upt een an* 
bet bettoaarbj» gaanbe Neger , bat top bp laag 
toatet toel tet fljben be buig ftonben obetftomen/ Pafraeiebv 
en bat ftet geen laag toatet toaë boo? 2 upren in defclve by 
be mo jgendonb / öieë top na een ftlepnbelb/ baarrag water, 
top te boten toaten obergeftomen / te" tug fteetben / 
om toat te tuflen en otté ©oïft toat berbetfflng te 
geben / om in ben mo?genflonb te bequamet tot 
ftet gebegt te fljn. 

Sliet ftoub be ftanb ban bie bappete Jlïan op; 

3 ©at ftp berbet uptboerbe/berigton£ 55 octo?Lay- 
fieid in ftet bolgenbe betftaal. 


TWEEDE VERHAAL 

van des 

GRAVEN van CUMBERLANDS REYS 

PORTO RIC 

Befchreven door den geleerden en eerwaardigen 

HEER DOCTOR LAYFIELD, 

Capellaan van gemelden Graaf op die Reys. 


O, 


I. Afdeeling. 

De voorvallen op de Spaanfche kuften, en in de 
Canarifche Eylanden, en de Reys van 
daar na Dominica. 


Cumberland 
fteekt van 
Portfmuyden 
in Zee. 


Ongeregelt- 
heyd onder 
het gebed 
beftiaft. 



Order van 
hem gege¬ 
ven, 


%$ dm Hojbfcftap boo? opene b?leben 
tot Weftmunfter bm 14 January 15-97 
magt beftomen ftab/ om Sec- en Hanb- 
bolft te mogen aannemen / quam ftp 
ben 6 February tot Portsmuyden , en ban 
baatin^ee/altoaat niets merftelftftS boo?bieïboo? 
ben 13 Maart. « 5 p toelften bag ftet gebentbe/bat 
onbet ftet mo?gen-gebebbe «Braaf een ban ftetbolft 
in Órlando Furiofo ( den rafenden Roeland ) fag 

lefen ; bra ftet gebeb gebaan toaë / ging be 
«Braaf in aller tegentooo?bigftepb na ftem toe/fep* 
be ftem/ bat men moei? benften/bat «Bob/inbien 
men ftem niet betet bienbe / onS niet foube toel 
boen/en betfeftetbe ftem / bat/ Inblen ftp ftem toe* 
berom fo bonb/ ftp djn boeft in 2ee toetpen/ en 
ftem upt ftet ^cftip fetten foube. 

55en 14 dito tegen ben abonb toietb bebonben / 
bat top 25- of 26 mijlen ban be|5oo?b-€aap toa* 
ten : föiet op gaf be «Braaf o?bet aan ben ©ice- 
tübmiraal/batftp djn ©lag In top foube opftalen/ 
en met een Stanon-fcftoot be geftecle ©loot In lp 
ban ftem boen ftomen/ en bat fp alle met ftem/ 
aïS ftun 3tbmiraal boo? bie tftb/ftaat fouben ftou* 
ben^ansupbelp en ban toeflelijft/ enbetbolgenp 


af enaanbïtjben baten na ftet $oo?ben en Supben 
op be ftoogte ban be Buriings , tot bat ftp toebet 
bp ften quam: «©nbettuflen nep ftp met beGuiana 
en nog een ^cftip na be j5oo?b-«Caap / in mee* 
ning om 'teen of ’tanbecStatbeeï of ©iflet te ne* 
men/ en baat upt tegt berigt te fttftgen ban be s 
ïtraaften / bie fljn Ho?öfcftap toid/öat onttent bie 
tijb donben upt teloopen/maat ftet ongemaft aan 0n „ m!llr 
djn gtoote mafl noobfaaftte ftem na be Buriings te aa n S r»^- 
loopen. landt maft. 

55 e Buriings $ een «Bplanb toat langer ais öet Hy iooptna 
b?eeb iS / en i^ boo? be ftragt ban be baar-tegen de Buriings . 
flaanbe See-baten bijna tot 2 «gplanben getooi* E f n °y n0 ; 
ben/ gelftft ftet binnen toepnig jaten fefterlijft mè* felEyland ‘ 
fen faï; ftet iS ongemeen ftlip-agtigen bftfonbeebo? 
en onb?ugtbaat. 3©p bonben ’et geen lebenbige 
gebietten op/ alS ftagebiflen eneenigetoepnigefto* 
nftnen. 

55 rn 13 April fttegen top be Canarifche < 0 platt* Cantrifch* 
ben in ’toog; ftet eetde/ bat top met ftenniS fa?Eyianden. 
gen / toaS Alegranza , ftet nooibeltjftde ban alle / 
toelft / gelftft ooft be brie ftlepne bergen / (toant 
bat djn fp meet/al^Cplanbenj rnetbe naamban 
Grangebeftenb/aanduuc-boo?b lieten leggen. «Bp 
ben namlbbag ftteegen top Lancerota een ban be L<w«ma. 

6 gtoote Canarifche Cplanben boo? on$. 55 eS 
anberen baagS In ben mo?genflonb quamen top 
ten anftet op be SSee / bie ten «Bod-Supb-« 5 oden 
ban ftetCplanb i£. ^êftn Jfo?bfcftap ftab ’^nagt^ 

te 









29 CüMBER LANDS Re 

te booten booj ftet maften een ftoube gebat/maat 
op ftn (tg bcé motgené (fljnde goefte btijbag J fo 
qualtjft beboelbe / dat ftp In de ftajupt ïilijben/ en 
Daarvdic j^ e jj ec ,j n innemen rnoefl: S^erftalben ontbood ftp 
r« woil e * de©eer John Barkley ftjn 'Eieutenant «©eneraal/ 
en gaf ftetn otder met eentge Compagnien tot y 
of 600 man aan ïanb te gaan. (Ontrent 10 up* 
ren maren fp al aan ftet marcfteeren / en namen 
be naafle bieg/die fp ftonben/na belifoofb-plaaté 
„ ban Ijer «©pland / Oog blamben meefl op ben |Bat* 
Ugten. qufté / ©eer ban bat en ftctuaafl gelegen Opland / 

• Forteventura getiaamb/bien fp ftooptcn te ligten. 
De stad <©e flab té ban be plaats / baar fp aan Jfanb 
word ge- ftabten/ ten minflen iomtjlen (Engeifche). *©n* 
vonden ver- na jj E middag quamen fp bp be fïab / 
volk va “ M* ft 1 bupten berbiagting gefteel ban ben ©panb 
berlaten bonben / baar om fo te fpzeften nieté ge= 
laten Vuaé / alé een groote bootraad ban feergoe* 
be blijft en ftaaë. <©e fiab in berfefteting geno* 
men ftjnbe/fond d’©eecBarkky een troup ban fijn 
©oift na een Stafleeï / maar een ftalbe mijl ban be 
ftab gelegen / bieïft be fBarqufté met fttftgé-ge* 
En een reebfctjap en gefcftut biel bootften ftab: ©nfe trae* 
Kafteei in- p E n op be ftoogte ftomenbe/ bonben tuffen be 80 
genomen. En IOO <£pianberé ett Spanjaarden in gemelbe 
plaaté / dog bie betlieten fp fonbet (lag of floot/ 
fo bat be onfefonbec berlieé en ftinbecbaar binnen 
welkte- quamen/ almaar fp 12 of meer ftopere fhiftften/ 
fchteven q aac g an ö e Mepttfle baden/ en be anbere ftalbc 
’ en fteeleftattoubien biaren / en baat benebené om 
telbare menigte ban fieenen/bie op plaatfen/baar 
fe fouben bonnen gebtupftt motden / geflapelb la¬ 
gen / bonben. ©et ©upé of de©efling felfé biaé 
gebotibib ban bierbante fieenen / en ftab fierbe 
bojfl-boeeringen / bie fo gemaabt Voaren / bat ’er 
een bpanbfo biel boitbe mebe afgebieetO / alé be* 
fcftooten biotben ;<©e ingang in ftet felbe biaé niet 
geïijft bie ban onfc jforten gelftbq grottbé / maar 
ontrent eenpiefté lengte ftooget/fo bat men ’ec fon* 
bet labber niet bonbe binnebomen. 51 b fteb bet* 
fcftepbene onfet berflandigfle ïtrfjgé-ftoofden ftoo* 
ren feggen / bat be labber ingenomen en be ©oo?t 
gefloten fljnde/ 20 menfcften/ met lebené-midOe* 
ten bootften/ be befling tegen yoo fouben bonnen 
. ftouben. <©e (lab beflaat upt ruptn 100 ftup* 
de stad fen/bte flotOig geboubib/en bootgaanémaatban 
een betbieping fijn / ftebbenbe platte baben / bog 
boot ftet affaftftenban ben regen eenigflné afftellen* 
be/en enbelftbgebebt met riet of firoo/ bat op ee* 
nige mepnige ribben legb/ baat ban blep en flftft 
ober gefm^rb ié / bielb boot be fon ftarb gebioj* 
ben ftjnbe/ een tniffeltjbe bertoning maabt. 

En dein- <©e ^jtgefetencn alftiet fijn b?p beerbigenleben* 
gefetene. pjg ƒ pootgaané lang ban pofhiur/ en bonnen in 
bat bergagtiglanb bijna fo fnel loopen/ alé ftuntte 
paarben en bameelen ; ftun gebieer beflaat in pie= 
ben en fieenen; 2tlé fp ften/bat men op ftenaan- 
legb om te fcftieten / gaan fp op be gronb neber 
leggen/en fo bra be flag geftootb ié/rtjfen fp bie= 
bet op / bierpett met ftuntte fieenen / en ballen ’et 
met ftunnepteften opaan/biaat boot fp/bftfonber 
alé man tegen man bomt / (biant ban otbentlijbe 
fcftetmutfeïingen bieten fp niet/of fijn ’er afbeertg 
Hoedanie- ' 5an) ntenigmaal meet fcftabe boen / alë lijben. f?et 
heyd van Cplanb <é tttet ronb / maar biat langbietpig / boot 
het Eyiand. ftet tuibbett ban ftet felbe loopt een rp bergen ban 
’teen epnb tot ftet anber/ gelijft ftet Apennijnfche 
gebergte boot Itaiien ; <©efe bergen fijn onbtngt= 
baat/ maar biojben boot menigte ban fcftapenen 
gepten gebiepb ; 3 &e ©aïlepen fijn b?p fanbig en 
btoog/ntet ongelijb be tog-belbett in Engeland, fo 
batfe ntetfeer beelbelooben/egter lebetenfe rebeltjb 
goebe gerflen boftn upt. ©un ©ee beflaat upt fcfta= 
pen en gepten / beeïefeïé/ biepnige boepen/ nog 
minbet bameelen/ bog paarben fijn ’et minfl/ en 
niet groot. Jfêen ootbeclb / bat ftet<Cpïanb grootec 
In be bteebte en lengte ié/aléWight; ©et legb op 
28 graben eneenige minuten t^e inbioonberéfljn 
bjupn; IBen ftab ’et reebé boot ftet mibben ban 
April benoogfl geftab/en ontrent St. Michiel boaé 
’er een 2 oogfl te betbiagten. 

^eniy April trob be©eerBarkky,alfo ftpgecn 


’s na Porto Rico. 3© 

bané fag ban ben jBatquftéte binben/nog biifl/ 
biaar ftn ftem foube foeben/bieber te rug na be ©loot/ 
fonbet be (lab of ftetbafleel berber tetiefcftabigen/ 
alé bat ftp ’ec eenige beftoeften / en ’t geen ften noöig 
Uiad / ban mebe nam. ^n be flab ié een fteel oube 
fterb / bie geene glafen / en alfo geen anber ligt fteeft / K«k en 
aïé boot be beuren; 3|n befelbe ié geen booj/aan ^looHer 
bepbefljben fljnfleene fltplaatfen / en aan ftetepnbe 
eenflltaar met fijn toelieftooten; ®e menfcften ftjn 
ftier b;p bom en bijgeïobig / en men bonb in ber= 
feftepben ftupfen beele bullen en btij-btfeben. 5 ^aar 
ié 00b een ifeonihben-blooflec / bog nietbolboubib; 
ftet legb fraap in ftet bierbant/ en fteeft meet ge= 
mab ban beré biater en tupnen/alé in be gefteele 
flab / en feïfé in ftet ftupé ban ben jBarqufté ié- 

iCegen ben abonb quamen fp aan be biaterbant / 
baar booten gereeb biaren / om ften aan boo?b te 
btengen / maac fp bonben raabfaam bie nagt aan 
laub te blftben. ï©aagé baar aan/fljnbe©aaébag/ 
ging fijn ILojbfcftap/bie flg nu biat Otter iieuonb / wapen-oef- 
na ben eeten aan lanb / fag ftet ©olb be 3 E»apen- femn s- 
oeffening boen/ en bietenbe/bat be©panb op bie 
bupten afliepen pafie / liet ften alle boot ftem t’ fefteep 
gaan. 

(©p ben boïgenben bag aaten alle be Capitepné commirne 
bp ben 3tbmiraal / en na ben eeten liet fijn liozb= en Artijkel* 
feftap ften bootlefen fijn JLafl-bftef (bie otp groot brkf - 
biaé / en upt beeïe lUrtijiteïen beflonbj / en le= 
betbe betbolgené ober feftere Hrtijftelen / biaar 
na alle2ee-€apitepné/ en anbere ban ftet ïanb- 
boïft flg fouben ftebben te gebragen ; Ütan be eec= Met een 
fle gaf ftp met eenen een beefegeïben btief / bie fp fecreete 
fouben openen/in gebade iemanb ban ften ban be 0lder - 
©loot aftaaiite / om te ftonncnflen/biaar ftp fijn 
Hotbfcftap foube moeten foeften / bog met bit be¬ 
hing/bat bupten bat gebal niemanb bie btieffou- 
be mogen openen / en in gebaar fljnöe ban öoo? 
een bnanb genomen te biotben/ biefo gefloten/ 
alé fe nu biierb obecgelcberb/in^ee foube geuioj= 
pen bio/ben/ alfo fijn Jlotbfcftap fijn bootnemen 
geenflné / al biaé bat fp baar ober onberfegt en 
gepftnigb fouben biotben / biilbe ontbedt ftebben. 

<©p be ftufi banTeneriffa ftomenbe / biierbcnbe 
fefteepen meer boot be flag ban begee aïé bemin* 
ben / bie geen fireeft ftieïbeu / fo bigt na ftet lanb 
gefet/ bat bip gemaftftêlftft in St.Cmz,en anbere*. Cruu 
aan beSee ïeggenbe plaatfen/ftonben flen/ en be 
menfcften beftennen op deftoogflc bec bergen; <©en Berg op 
bier bergen ié ongemeen ftoog/ enbiotb geloofb 
beel ftoogerte fijn/alé be Piek ban be Azores ; <©e* 
felbe biaé t’ftané bebeftt met fneeum/baar ftet be* 
neben ben berg fo ftcet biaé / aïé ftet in Engeland 
te mibben-fomer ié- <©it <6planb / ftoemeï na be Dit Eyiand 
2ee-ftantfeer ftoog lanb/fteeft beel btugtüare blaft* 
tené en biftngaatben / bie ben ftoning gefegb loot* U y t . 
ben ( en ftet ié gelooflftft) jaarlftfté upt te lebecen 
28000 aamen Canarie-feft; ©a ’t gemeen berigt 
foube ftet rftftet of ftofieïftfter fijn / niet alleen alé 
be anbere/ maat alé ’t groot Canarien felfé; tm* 
meré bat’et beftoning meer merft ban maaftt/ié 
ontmijfelbaat / boot bien ftp ftier grootec guamifoen/ 
alé °P Canarien ftóub. 

Capitenn Charles Leygh tot nogtoe op beAlce- 
do gecommanbeerb ftebbenbe/berliet Oen 4 Mey be Nemen d« 
©loot/flapte in fijn epgen barft (be Black-ïeej, en n * 
nam fijn couté na öc Sübiec ban Orcnoque. ^ftn W ‘fl- Ind ‘ tr - 
ïotbfcftapftielbraaö/en fleïbena beel oberlegbafl 
met be ©loot na Dominica te gaan. ( 3 ©at ftier 
ober gerebeneerb / en ban Slingsbie ingebtagt btietb/ 
en berfeftepben anbere btjfonbccftebcngaift/ommp 
te bedotten / bootbp). 

<©en oub Portugij s fluurman berftaalbe fijn Eotb* 
feftap/bat ftp 28 togten na Braiilien gebaanftab/^ d “ e e 4 ‘ 
bog maar een opfuïften tijb ban’tjaac/alé ftet nu het varen 
maé/en boen ftabben fp foo beel tegen-minben en 
fo beel ongemaft geftab) bat fp ftabben moeten te 
rug fteeren / en berepé boot bat jaar quftt maren / 
biaatcm ftp / gemerftt be minben in bie gemeflen op 
gefette tijben beé jaaré altijd befelbe fijn / ootbeel* 
be/ bat bip beemaarbé barende befelbe fmarigfte* 
ben ftabben te gemoed te flen. 

(©nbertufienftielben mp onfe ftouréna be Welt-wat koun 

I n . fy hielden. 


% 











En de 

hoogte van 
dc Son. 


Weft-Indi'èn 

word ont¬ 
dekt. 


Een hin¬ 
kenden 
regen. 


Dog fonder 
ongemak. 


Verande¬ 
ring van ’t 
Zee-wat er. 


CttmberUnd 
fiet eerft 
land. 


Komt by 

Dominica. 


31 LayfieldsVe 

indiën, en liepen 3 ©ed ten Supben/en boojgaqnp 
3 ©ed-Zupb- 3 ©ed aan/bogljielben (jetgebuutigtoe* 
delijft aan /om op bfe dtceft betet bc friffe ftoelte te 
(jebben ((joetoel fommige Pan anbet geboelen toa= 
ten) /en om bat top beter onbec benTropicus fto= 
menbe/toaarfcljtjnfijftet beBra(iifche©ioot fouben 
ontmoeten/ aïfo bie alpban noobfafteïijft fo bette 
noo?belijft aan fijn foube. 

<©en 10 Mey (tuant tot bie tijb toe biet ’et niet 
merftelijftp boot / aïfo-ban be menigte bet Wiegen* 
be biffen / bte top tjiec fagen op te (jalen / alp te 
beftenben faalt/onnobig ip) toaccn top fo regton* 
bet be &on/ bat men ban een doft lijn-regt op* 
daanbe geen fcjjabuto fag/ ten toaee men befelbe 
tnat na tjet Sfttpöen ïjfeïb; en boo? ïjet peuten ban 
be fiettenmet be aftroiabe (toant ban be doftfton* 
ben toponp nu nietbebienen) merlttentou/battuu 
onfen fon-fteet-ftting 3 graben en een (jaïf gepaf 
feetb toaren/ en bat op biebag be fonp aftoijfting 
net op 20 gtaben toap; <Bit mctftten top in bebol* 
genbe nagt nog ftïaatbet / alp top be (jóogte peul* 
ben ban (jet ..... . (een (lette/bie men bunbe* 
lijft ontrent be 3upbet aP-punt getoaar toojb / en bie 
ban be 3upbet-getoeden ip / ’t geen bc kleyne beer ip/ 
boo? bie rioojbetgft leggen.) 

©an beCanarien na be Weft-Indiën ip een tam 
ge reeftp/ en ïjet toap ben 21 dito, bat top’et tjet 
eerde geftgt ban fttegen/ en (jet ftg bettoonbe / atö 
een (joop ftep-fleenen/bie in een poeïïagen. jjBaat 
top begonben ’et ben 13 at gifftng op te maften/ 
atfo top boen / en berbolgeup meeft alle bagen tegen 
(jabben; iBet bie tegen toietben top een bupten / 
b?p ftoabelagtigen teuft getoaat/bie fo lang buut* 
be alp (jet regenbe; of nu bie teuft quam upt be na¬ 
tuur ban (jet toater/batfo na onbet bepbonnebct* 
biet / of bat tjet fctjip (jcel broog toap (geïtjft ban 
boo; groote btoogte / felfp op (jet tanb fulften teuft 
toet gefpeurb too;b) ftan men niet boo?fefterfeggen 
of toeeten / bog (jeb (jet baiïlen aanteftenen/op bat 
anbere (jet nabet fouben mogen onbetfoeften. j|Ben 
(jabbie flanft niet op (jetbetbeft/ nogelberp/ alp 
bigt bp be (jut / of ten minflen netgeup toap fe fo 
derft ;tBe reben (jiet ban foube ftonnendin/batbe 
lugt in be nautute Derft inftomenbc meet in be (jut/ 
alp eïberp op (jet fctjip/geboelb toietb/en be (joe* 
banigtjepb ban befelbe baarom meeD gctoften boietb. 
©etbolgenp (jabben tou anbete tefteuen / (bog fon* 
bet fulften Danft) toant be ©loot ging geöuutigbet* 
bet ban be^on af / maat ’tgeen (jiet nog mcrfte* 
lijft toap / beDonb (jiet in / bat nirmanb ban bie 
teuft eenig anbet ongemaft (jab / alp bat be felbe on* 
aangenaam toap. <©p bie tijb ïjaö fijn Xojbfclfjap 
mebicijn ingenomen /meer om eendefttcboojte fto* 
men / alp om djn gefonbïjcpb te pedellen / (toant 
djnïigpamtuap/ 45 ob lof/fcettoelgedeïbom djn 
del te gefjoojfamen) en bie beeb baat (jaat toetfting fo 
toeï/aïP in Engeland , toelft anbere tet^ee batenbe 
teufigetp tot betigtftandteftften; geïtjft ooft bat top 
op ben 19 Mey be geefagen een anbete coïeut ftrtj- 
gen / toant baarfe te boten (jelbet (jemeip-blaauto 
toap/begonfenub?p b;uputetoo?ben. 3 ©p toaren 
op bie tijb ontrent 160 mijlen ban be Weft-Indiën, 
en toaarfcfjijnipip (jet / bat men op anbere tijben 
tet felbetplaatp bie coleut ban (jcttoatetbinbenfal. 

3 ©p ftelben bad/bat top op be pogte ban Domi¬ 
nica toaren / endelben baatom onfe ftourpregtna 
(jet 3©eden / toelft anbete (nabien men op be ftaarten 
niet ftan bad gaan) ftan tot narigt bienen. 

<©p ben 21 dito fonbagp tegen ben abonbgafdin 
Hojbfclfjap ben ^cljippet lad bie nagt geen gtoot 
3epï te boeten/aïfo (ju geloofbe nabet bp 3Lanb te 
fijn / alp be meefie ban djn ^cljeepp-bolft ftonben 
gelooben; ©o toap ooft be eerde / bie (jet ontbeftte en 
Land riep / toelft ten cetden ban be toepnigde geloofb 
toietb; ©nbettuffen toaten ’et/ bie ’et fo na bet* 
langben / bat fp (jet aandonbp geloofben / en anbete 
toenden fogeluftftig getoeed te djn/bat fp (jet lanb 
eetd mogten geften (jebben. 

3 ©P 5culben ban lanb-toaatb aan / en bebonben 
na 2 tipten 3eplen / bat top bp Matinino toaten / 
toelft tou ban op fïjöe lieten leggen / enboojtboeten 
na Dominica, toelft top ontrent een tip? baat na 
in’toog ftteegen. 


RHAAL VAN 


32 


II. A F 


D E E L I N G. 


Befchrijving van Dominica en Virginien. Het 
landen op Porto Rico, de land-tögt, gevegt 
en ’t innemen van die Stad. 

T en 2 tipten nabemibbag quanten tou fo na bu 

lanb / bat ’et bp onp quam een menigte Ca- Cai } oes met 
noes (Indifche ©aattupgen)/ betuanb met mem In ~ 
fcljen / bie gefjeel naaftt toaten / uutgenomen bat 
fommige ban (jen metatm-banben of 002-ringen / 
of terp btergeltjfte in (junne nettfen en aan be lippen „ , 

opgefcïjiftt toaren; 5 ^efe quamen om (juu tabaft/“"^ c k h 0 a ° p p ' 
pijn-appelen/ plantenen/ potatoep en peper boo; 
beufelingen / bie maat ftaau in ’toog toaten / té 
tuulen; g|n ’t eetd bteepben fp / bat top Spanjaards 
of Franfche toaten/maat betfefterb djnbe/bat tou 
Engeifche toaren / quamen fp onbefetjjoomb bu onp 
aan bootb. i©efe menfcljen toaren ban een goeb Hunpo- 
poduur/ detft en b;eeb ban lenbenen/ maat men ftuur 
det ’et niet beel lange menfcljen; §>» djn b;u fue= 
big/om ’tgeen (jen bootbeelig bunftt te betfmnen. 
J^unneCanoes dj» meed alle uptbe bteebte ban ee- Befchrijving 
nen boom/en in befelbe ip niet meet alp een man/™ huime 
(joetoel in fommige ooft toel 2 met be fcljoubeten 
aan malftanbeten fitten toepen; |Baat fu djn niet 
alle eben lang/toant in fommige fttten 3" of 4 toeu= E" andere 
etp tebeltjft bet ban elftanbet/ en in anbete toef 8 
of 9. 25 e(jaïben be ftoopmanfcfjap / bie fu toilïen 
betïjanbeïen / (jeeft elft een boog en pijlen bp dg. 
ièp fp?eften eenige Spaanfche tooo?ben. Dm ben 
tegen te mijben/gebjupften fu eenjjout/bat plat/ 
en een b?eeb ffïjiïö gelijftip/en bie bat niet (jebben/ 
bebienen ftg ban een b?eeb blab ; <Dat fp nu fo boo; D* Indianen 
ben regen befo;gb fijn/ip/om bat befelbe foube af , 
fpoelen (jun toobe betto/ baat fp fo bift mebe be= BefchnS 
fcjfjiïbetbdjn/batmen baat op tadenbeljet aan djn hunner 
tongeren den ftan. Hunne tinnen / baat fp mebe riemen, 
toepen/leggen niet op “be boo;ben / gelrjft inbe boo= 
ten / en djn gemaaftt / geïijft alp palletten / uptgeno= 
men batfe langet alp b?eeb fijnenfmaluptloopen/ 
en in (jet mibben toatbiftftet/eben gelgft be gtoote 
Wefterfchedag-ftoeetben; ©e fcïjenftelp baat ban 
djn boo?gaanp eben bift / maat aan berfeïbet bo- 
ben-eunbe ip een btoatp-ljout/ gelijft alp aan een 
fttuft. 5*u toeuen befelbe met beube (janben; bog 
nabatfpb’een of b’anbcttoeg toillen duuten/ban 
meefnnetbeeene/en ban toebetom met be anbete 
(janb. 

tDien abonb ban na beel rnoeute lanb gebonben 
(jebbenbe/ quamen tou op (jet bierbeker ban een 
mijl nabp ïjet lanb /baat top onp anftet lieten bal- 
(en / maat (joetoel baat een goebe toatetplaatp cn Goe< f wa - 
een feet foet tibiertjen bigt bp onp toaP/nam djn ter -P laats - 
Lordfchap boo? met ben naadenmo?gen beanftcep 
toebet op te (jalen / en op een anbet pïaatp / baat 
fjp met eenen bagt een toamt bab te tobben / te gaan , Ee " waim 
leggen; »©elgft tou ban ooftin ben naaden mo;gen bad - 
beeben / en quamen aan tjet Booto-ïDcftclijft euiibe 
ban bat nBpïanb / baat top een fetjone tjabeii of 
baau bonben/ baat be gtootde©loot/ bie bp on= 
fe tijb in^ee getoeed ip/bcquamelijft (eggeif ftan. 

Ifiet bonb djn 3to?bfcljap ooft be (jeete baben/niet 
bette ban een feet fraape Itibiet. ^it bab ip fo 
toatmof (jeet/alpljet fttupp-ofïitouingp-bab inbe 
dab Bath in Engeland , en loopt ontrent 3 of 4 
toeben betbet in beüïibict/ bie een deentoo?p baar 
ban baan in 2 ïe loopt; Hier bonben onfe deften 
gtoote berquiftfting bp / en bleben baat/om toatet 
in te nemen/ 6 bagen leggen met be gefjeele ©loot / 
bie nu gejjeeïbu malftanber toap / uptgenomen Ïjet 
fregat/een ban bc ftoatte ©inaffen ’/ en een ban be 
Vlamingen, bie top (joopten / alfo fe o?ber (jabben/ 
boo? onp upt te djn. |Benoo;beeïbe raabfaam (jiet Het volk 
ljet©olf$ te monderen / om elft toat meet aan djn f°ude gc- 
epgen ©aanbel te getoennen/maat (jettoaPfoon- Inoi J fterd 
gemeen floibig toebet /bat men 30(4 bagen (Teert / Zrw"er 
fonbet ietp baat ontrent te noibeccn / toeptjalbcn op de n beier, 
ben 31 of laatdenMey badgedelb toietb/baat niet 
langet te blijben leggen/ maat na be Virginien te 
gaan/ en baar een bag met be 3©apen-oeffenmg 
ban det ©olft te fftjten / alfa men bie toeg nemen 

meed 





35 


Layfields Verhaal van 


3 6 


Vrouw of 
Vrijfter. 


cet-plaats. 


Hun fpijs 
en drank. 


ïjebben geen ftottffe-banb (en om be toaatïjepb te 
feggen / fp ïjeübeii bie niet Pan noöcn) maat een 
©’outo tooib ou ben teelten nagt / aï#fe gettoutob 
ië'(toelft niet gefcfpeb / ten fn be oubec# ten min* 
fien Ijet ïjebben toegeflaan)fo ttauto om ïjaat bee* 
nen beboonben / bat ’et Ijet bïeefcïj boel onbet en 
boben uptpuplb. <®e mannen en b?outoen bjagen 
ïjiut Ijap: etichiang/en optjetfeïbefatfoen. iBaat 
’t aanmetfteïijftft ban allen i# / bat fp ïjunne ïjupfen / 
nebben een elft tot fijn bicnfl ïjebben / maar In een gemeene 
gemeene plaat# alle/ten minflen be man#-petfbonen / te fa* 
men eeten: 3E>e ïtoning fit in ’tfeïbe gemaft /baat 
alle beanbete fitten/bog ineen betijebenet plaat#/ 
ïjebbenbe tot fijn tafel-genooten 3 of4/bieUanben 
meeflen aenfien fijn. ©un fpij# beftaat uptftupten 
ban ljun lanb; J»p ïjebben boel ïjoenbet# en bet* 
ften# / maar fo Ijet fcljijnb meer tot bermaaft al# 
om te eeten; ©un gemeene brauft i# boatet/maat 
fp maften ooft een branft ban CaiTain, of bat nog 
belet i£ ban pijn-appeï#/(baat mentoaatfcïjijnïijft 
een goebnat ban maften ftan)/en be befte/bie booi 
ben Honing 10/ ban Potatoes; ©un bioob i# CaiTain. 
©002 Ijet laatfle falift beeftalen/’tgeen ift bcojon* 
betbinbing felf#* bebonben Ijeb / en bat is / bat fp fieet 
zy wilden begeetig fijn om beEngeifche taal te leeren/buant 
Engels baatbuaren’ct/bieop ’teen of ’tanbet tib ban ljun 
teeren. ftgïjaam totjfenbe en gefegb ïjebbenbe/ tjoe Ijet in 
ïjun taalgenocmb boietb/berfogfen tetoeeten/ïjoe 
jtjet in Ijet Engels genoemb boietb/ boeïft fp ban fo 
lang na-fepben / tot bat fp ïjet regtftonben feggen/ 
of immer# mcenben te ftonnen feggen/boeïft al re* 
beïijft boel geluftte / uptgenomen bat fp bp alle toooi* 
ben met een mebeftllnftet (confonant) epnbigeube 
een ftlinftet (vocaal) bijboegben/ en bu# ban alle 
enftel-ïettct-greeptge booojben een tboee lettet-gtee* 
pige maaftten. Hiaat ’r is tijb ban ïjen/bie recb# 
beele mijlen ban on# af fijn/ af te fcïjepben. 

v 0 p bonbetbag abonb ban / fljnbe ben 1 Juny,, 
gingen bop onbet3epl na be Virginien,bie bnpbe# 
faturbag# mojgen# in ’tgefigt fttegen / en baat 
’# namibbag# onfe anftet# lieten ballen. ©pPinx- 
oe soldaten terdag bjeeg in ben moigenflonb boietb on# lanb- 
bolft aan lanb gefet/ (buaat toe ’# abonb# te bo* 
ten een beguame plaat# gefogt en gebonben boa#) / 
en ban fijn llojbfcïjap naubofteptig geraonfietb; <©e 
Compagnien boietben na beel fleftte nog tebeljjft 
bebonben / en Ijet getal bet ^olbaten boa# niet min* 
bet al# xooo* Ha bat nu ïjetBoïft op aïletlep toij# 
ljun 3©apen-oeffening getoonb / en fig ban bu# / en 
banfo/al# tegen een ©panb in pofluut gefleïb ftab / 
gaf fijn jloibfcljap otbet om be trommel# te toe* 
ren/en ljet©oïftfb bigt aan te boeren/bat fpïjem 
Cwnberlands alle fouben bonnen ftöoren; ©p plaatfte ftg aanbe 
aanbraak boetbaii een ftlip-agtige Ijoogte / met Ijet aangefigt 
na be Zee / flapte op een bet gtootfle fieenen / 
(boeïft / beljalben bat Ijp feïf# groot ban pofluut 
boa# / ïjem boben al Ijet ©oïft beeb uptfleefteni / 
fpjaft ften / aïboren# fliïte geboben ftebbenbe/boijb* 
ïoptg aan / f J&ijn aanfpiaaft tjeeft tjp in fijn blief / 
aan fljn©?oubo booigejielb /(in Ijet eetfle bcrljaal) / 
en booib baatom ftict niet ïjetljaalb) enfieïbe/alfo 
bop giiaïijft eene bag 3epïen# ban Porto Rico boa* 
ren/ojbec op be 25 ebeï-f>ebbet#/ bie telanbljetge* 
bieb ftebben fouben. 5^e Compagnien boaren 12 
in getal / en bie minbet al# 80 man boaren /toiet* 
ben ten eerfïen booi tuaftftere <i5bel-ïieben / bie op 
’t fcljip ban Capitepn Bromley fijn Tloibfcfjap boïg* 
ben /aangebulb/ maat be ïijcec Barkley Ijab meet 
ban 80 man in ftjn Compagnie/ fo bat alle be 
troepen /bie te lanbgebjupftt fouben Vomben/buep* 
nig minbet al# 1000 man boaren/te meet om bat 
be ©ffïriet# ban betfcljepben Compagnien baat niet 
onbet geceftenb boietben. ©iet op gaf fijn Xoib* 
fcijap aanflonb# otbet/om aïïfetHoïft met booten 
t’ fcljeep te bmtgen / baat na ben eeten becaabflaagb 
boietb/ of tjet beter foubelifn booj beVirgimen te 
paffeeren/ (boelfte boeg niet geïjeei onbefterib boa#/ 
gemetftt betfcïjepbene onfet halbaten en 25 ootfge* 
feilen met be ©eet Franco is Drake op fijn laatfle 
togt beeboaatb# befeïbe bebaren ïjabben) of be ou* 
be ftoutë booi be paffagien te Ijouben: |Ben boifl 
boel/ bat booJbeVirgiaien be naafïe/maat batget 


ontrent 
1000 fterk 
gemon- 
lterd 5 En 
geoefend. 


aan hen. 


Hoe hy de 
weg nam na 
Porfe 7 \ico, 


ooft be gebaatïijftfle boeg boa#/boant baat i#geen 
bjeebec boatet / al# be Inheems bp Londen , en bop 
berfben on# fcïben niet betfefteren ban een goeben 
boiub te fullen ijouben; be anbete / baat-en-tegen 
boa# biel berber om/maat bupten pergftel/ en al* 
fo men geen groeten tjaafl ïjab / boietb be laatfle 
obet be gemeene paffagie geftoten / te meer/om bat 
fijn UofDfcftap foube Itebee be eetfle te baiïlen 3Ün / 
bie Porto Rico innam/ al# be tboeebe/bie booi be 
Virginien qitam. t©efe Virginien fijn ftïeine en on* e^tchrijving 
bebooonbe <£planben/boaat ban fommige meenen v,r ' 
bc reben te ftjn / bat ’et geen boatet i# / anbete egter 
feggen / bat ’et anbete rebenen ban moeten fijn / 
alfo ’er obetbïoeb ban boatet i#. ©e gtonb i#’et 
fcijiaaï en ftlipagtig/ niet ongeltjft be Buriings , maat 
fatibiget / boo? bien ijet baat b?p boat geetet i#. 

©nbet anbete ban bie Cplanben / i# ’et een/ ge* 
naamb ijet Vogden-Eyiand , ban boegen be onge*> t vogei- 
ïooftöfte menigte ban ©ogelen / bie’et fo beel fijn/Eyimd. 
bat een buobe-ftot in Engeland fo beel bupben niet 
untiebevD / ais bit ojplanb ©ogeïen / bic mén metbe 
ftanb fo obetbïoebig ftan bangen/ bat men’et ge* 

Jjeele baten mebe bullen ftan. 

l©pfettebenban nog bien abonb onfe3epïen ftp /Landing¬ 
en liepen bie nagt boo? be Paffagie. IBaanbag#-^ 5 
mibbag#/bagten bop niet bette ban Porto Rico te wor dge- 
fijn/ en ooibeelben befl/ Ijet in ben moigenflonb/fogt. 
booi ben bag aan te boen / om te mftibet ontbeftt 
te boojben: (Cot biencpnbe boictbe beSpion, en be 
Antonyboo? uptgefotiben /omonfelanbing-pïaat# 
te gaan opfoeften/ en ban te tug te ftomen/ boeïft 
niet boo? mibbetnagt boa# / boeïft fijn jloibfcïjap 
bebooog / Sir John Barkley bp tjem aan boojb te 
boen ftomen; (alfo fijn meefté beftommetni#teeb# 
eenigebagen ljetboaatb#geboeefl boa# om ftjnbolft 
bepïig aan lanb te bjengen / en bat gebaan Ijeb* 
benbebaflfleïbe boel een opening tefullen maften)/ 
met boien tjp in een boot flapte / om een lanbing- 
pïaatéte gaan ontbeftften; Hiet lang upt gebueef!j"g evon ' 
ftjnbé/ quam pp boebet/ bog fo nat / bat ftn flg 
moefl becfcijooncn / maat ftg gaf met eenenojbet/ 
bat alle Capitepnen ljun bolft in be booten boen 
gaan/en fijn bloeb-blag/bie ïjp op Ijet lanb foube 
planten / bolgen fouben. 

g^in#bag# mojgen#/ ontrent 8 upren (ben 6 fu- 
ny) boa# ftet Uegiment ban fijn ïorbfcftap / en ftet 
meefle gebeelte ban be ©eet Barkley ’# bolft# aan Landm s- 
lanb/ fljnbe t’famen ontrent 1000 man fletft. J>o 
biabopin otbet boaren/begon men temarcïjeeten/ 
en boietb bé berïooten Ijoop (boagt) boo? upt aan* En togt. 
geboerb boo2 Capitepn Andrews , bie be lijf-com* 
pagnie ban fljn3to?bfcljapcommanbeetbe/enboo? 

Capitepn Powei, jlieuCenant Colonel ban fijn 
ILo’öfcftap# ©egiment / bie befen bag in be booitogt 
gepïaatfï boa#, ©e bueg / bie bop macctjeerben / boa# 
langs; be 2ee-ftant/mecfl op bafl/en fomtijb# op 
lo# fanb; <©u# gingen bop ten minflen 3 mijlen / 
en bonben epnbeïijft een Moor, bie bop tjoopten onfe “ 00r 

boegboijfetté fullen flju/baar toeljp geboilligbua#/f ot w y egwii . 
maat pp ftonbegeen goebEngels,noggoebSpaansf er> 
fpieften;^efelepbeon# een groote boeg om/boant 
hii bmgt on# ober fteeïongebaanbe ftïippen en bet* mar r y met 
gen/ baar top tuffen on# / en ftet €pïanb/ baat^Xo^- 
be flab op legb / een arm ban be Zee met bieebec ^11. 
al# een mufquet-fcljoot fagen / en aan be obetfljbe 
een -Poff met y groote fluftften gefeftut/en eenlge/ 

Ijoetoeï niet beele / mufquettiet#. |Ben fjab teeb# 

’# abonbé te boten baat onfe ©loot ontbeftt / en ban 
omS lanbeti ftenni# gefttegen / geïijft top ftonben 
métften / booi bien betfcljepben Buptet# boaten upt* 
gefonbenomte fien/ ïjoefletft top boaten. ©iet nu 
boietb ban fommige booigeflagen / een beel muf* 
quettiet# op befe ïjoogten te flelïen/om bie in Ijet jfoit 
fo te befetjieten / batfe gun gefetjut fouben moeten » 
berlaten; ®it boietb boenlijft gcooibeelb / en nabet* 
hanb ooft gebaan /bog nu uptgefleïb/met om bat 
on# unt Ijet Holt fuift# belet boietb/ maat om bat 
tou at# nog géén taabtotflcn/ om obet ïjet boatet 
te'ftomen / booi bien ton niet ftonben toeeten / ïjoe 
biep ïjet boa#/énonfe booten geenbequameplaat# 
om te lanben bn ïjetjfott gebonben tjabben. ©iet 
bu# ten epnbe taab fljnbe / en onfeftet/ toat boeg top / 

om 









En door 

omwegen 

eyndelijk 

gebiagt. 


By een 
biug. 


Hoe die be¬ 
vonden 
wieid. 


Nagt-iuft. 


Voort-togt. 


37 


CUMBERIANDS ReïS NA PORTO RlCO. 


33 


ombp de ftab te ïtotnen/ nemen foudcn/toietb een 
fctjoot of ttoee met stof gefcput op on# gedaan / 
(bag fondec fcljabe) upt een anöet 5?ort / toelft op 
btefeïPe arm Pan be 2 ee / baatfe nautofl toa# / 
ftonb / en be eenige paffagie toa# / om Pan pet gcoo* 
te «Opland / daar top op toaten / op pet ftïepne/ 
baat be ftab op laas/te ïiornen. <Dit gaf ben Ne¬ 
ger een toepnig mocb/enbeeb tjem bebenften / toet* 
toaatö#pp on#gelepben moeft/en na bat top tjem 
padden boen bïgften / bat top fefterïijft geloofden / 
Pan be toeg af te fijn/alfo ’et geen toeg meet ge* 
flen toietb/begon po / (tenbeeïe boot onfe dtepge* 
menten/en ten beeïë boot beloften/ inbienpp on# 
Pp be ftab bragt /) on# toebet te jjeïepden / en top 
ïjem te Polgen met een Peetbige Puft/ Ijoetoeï Ptp 
Permoepö Pan leden/aïfo top Pan ben morgen tot 
nu toe / feïf# tot Ijet Pallen Pan ben aPonb / ge* 
matcïjeetb ïjabben/en egtet niet toilben laten blij* 
ften/dat top Petmoepd toaten. 

Cpndeïgft btagt on# be Neger doo? Peeïe onbe* 
tceben toegen / öf liePet geene toegen / en fulfte fltup* 
ften/poogten# en laagten# /baat derrotfle enflecft* 
fte fonbe leemt beftopften / op een Plaftfte / lofle / 
fanblge toeg : «©nbertuffen toaten top nog bp be 
Ping niet/baat topoPet moeften/ en petfcpepdene 
Pan onfe ïjoofdenbegonden nafo langen en nïoepe* 
ftjften togt te beftoijlten / fo bat ’et order gegePen 
toietb/ otn be Poot-ttoepen te boen ftil flaan/ om 
te ften / of tjct 40 ob mogt beliepen / pen boot pet 
een / of anbet middel / al# aan fo Peel paatben te 
ïjeïpen / bat top onfen toeg ftonben Pojbëren: |©en 
ftonbe fig Petbeelden te ften een atm afgeffoofb 
paard / bat fonbet toom of fabel / met een lont in 
be mond Pettoagt toietb / Pan pen / die be befte 
paarden in Engeland bonden in ojdet brengen. 3 ©p 
raattten epndeïpft ten epnbe Pan onfe togt bp be buig/ 
dog fo laat/bat top dien aPonb geen ïjoap honden 
maften/ baat ober te ftomen/ te meet /aïfo top niet 
fonbet reden Paftfieïben/ bat defeïPe tegen onfe 0= 
Petftomfi / toeï Poorften / en Petftecftt toa#: |©en 
liet ban be teoepen baat neöet flaan / en toagten 
tipt fetten; «©nbertuffen ging fijn Eojbfcpap feïf# 
met de Heet Barkley ,fo bebeïtt al# mogcïijlt toa# / 
be plaat!» befcftoutoen / die baat Pond een langen 
. btjft / die ïjen btagt aan een btttg / die Pan ’t eene 
Cpïanb / tot ïjet anbet repftte ; J>p honden ooft met* 
ften/bat be btug opgepaald/ en aan betoatctftant 
met eenflerfteboifttoeeting/en een toepnig binnen* 
toaatd# / een Pefting met gefcput Poorften toa# / dog 
ïjoe beel gefcput / of befetttng baat in lag / honden fo 
niet getoaattoojden/ egtet merftten fp toeï/bat’et 
niet al# bpïaagtoatet/oPet te ftomen toas. «©nfe 
maarden jee-mannenftonden niet Peel Pan ïjet eb* 
ben of Pioenen /op befe ftufl fcggen/fo bat’et geen 
anbet middel om de tijd Pan cpljetoBplanb tcfton* 
neti aanballen / oPevig toa# / at# bat men op pet 
Pallen ban ïjettoatet nautopaffen liet; «Undettuf* 
fen lagen be ttoepen ftil / om ijaat feïben toat te 
PetPerfjen. 

3 ©p fetteben on# neder/of gingen leggen in een 
gtoote Pïaftte/en Petquiftten on^ met Pct^toatet/ 
bat on£ Pan be Negers toietb aatigttoefen; <§>001* 
migen ïjabben :rog toat brood/ en’r geen fijn Hord* 
fclfjap ïjab / deelde Ijn aan andete mede; bjp fïtep / 
die nagt op fijn fcljiïb / en ift lag aan fijn ïjoofb- 
ennbe / baar ift fo toel / immeré na mn itjeugb / fïiep/ 
a$ ift mijn lePen gedaan ïjeb. ©joeg in ben mor* 
genfionb (tenminfïen x upten boor ben dag) toietb 
fonbet Peel gmigt£ al arm gemaaftt/ en elft toaë 
teneetfrenin’tgetoeet/toantmen ïjab niet te boen/ 
aï^ fijne ooren tefcïjubben. ^>e Compagnim toiec* 
ben in gelederen en tpen bigt gefloten; Clfttjaö nu 
door be gtote drift / om bienfl te boen/ bergeten/ 
ïjoe Petmoepb ïjp beë abond$ te Poten getoeefl toaö: 
èeïfë reeS ’et een ftïepn Pëtfcljil tuffen fijn Ho?b* 
fcljap en be ïfeet Barkley, toie Pan Ijen bic dag öc 
Poojtogtljebben foube: r£>c tóeer Barkley oorbeeldc/ 
bat fijn jiorbfcljap mogt conimanöeeren obet Ijm 
alle/ en ïjetn bcvïjaïPen Pru ftonb bePoortogttene* 
men / of obet te geben / maar gemerftt Ijetïjem be* 
ïfefb ïjab / al ï}et©olft/iU2ïtegimenten te Petbee* 
ïen/en die Pan fijn Hordfcljap öaagS te poten /be 


Poot togt geïjab ïjabben/ meende ïjp met be <©o?= 
logs-oröet / betet obet een te ftomen/bat itjet anbet 
Uïegiment nu fijn beurt ïjab. <©m die reden en op order dat 
ïjet Petfoeft Pan be ©eet Barkley , bat ft jn jLorbfcljap van. 
foube gedenften/bat {jp be «dSeneraal toa^/en fijn 
plaats fo gebaatlijft niet toefen foube / liet ftjn Hord* 
fcïjap ftg gefeggen/ om aan ïjet Regiment ban be 
ï|eet Barkley be boojtogt toe te flaan / dog tofïde 
be uptPoeringfeïf^btjtooonen: ©iet op toietb aan* 
ftcnöé be togë/ pan be plaatp aan te taflen/ be* 
raamd; ^ijn Éordfcljap ttoft fijn tjarnas aan/fo 
beeben ooft alle be 25 ePeïfjebbet^ / en elft die een toa* 
pen ïjab/ toant men fleïöe bafl/bat ïjet baat/ge* 
lijft ooft be uptftomfï geleerd ïjceft / Pro toat ïjeet 
foube afïoopen. 

Het nabeten ban on£ ©oïft / totetb ten eetfïen 
Pan bet ©panden fcïjlïb-toagt gemerftt/ bte baat 
op aï-ann maaftten. dapper toietb ’er Pan be En- Gevegt. 
gelfche gebogten / en toa£ ïjet dag getoeefl / bat men 
Ïjab ftonnen ften/toat men deed /toaatfcïjijnïtjft toa# 
ïjet/ bat ’et nog meerder drift foube getoond ftjn. 

<©e aanbal duutöe meet al# 2 upten / in toeïftetijö 
be Spanjaards niet fltl faten: <©ë befpjtnget# lieten 
niet# onPcrfogt/ en Ponden egtet geen middel om 
in be poort te ftomen; 5 ©ebp/be gemeene toeg/ 
om’et na toe te ftomen/toa# fo tuto en onbrunft* 
baat/bat on#©oïft raabfamet oojbeeïbe ter jijden 
befelbe / booj ïjet toatet te gaan; altoaat fijn Hord* n . 
©apM ongeluft ïjab/ (boor ïjet fltupfteïen Pati i^erukêi 
fijn fcïjttd-draget) ban te Pallen/ en in petijftel te van te ver¬ 
bomen ban te bctbttnften J toant fijn toapen maaftte drinken. 
Ijem fo ftoaat/ bat be Jietjant jlBajoot / ten allen 
geluftften naafl bp ïjem fijnbe/toetft ïjab tjem unt 
ïjet toatet op te beuren/onbettnflen ïjab ÏjpfoPeeï 
fout toatet in fijn lijf geftregen / bat Ijn ’et Ven eet* 
flen ongemeen fteft Pan toietb/en baat op denbijft 
iTioefl nebecgeïegbtoojben/ tot bat ijp een toennfg 
beftomen op een Pepliget en gcmaftfteïijftet plaat# 
gebragt ftonbe toojben / baat be ftogelé ïjem egtet 
Pan alle ftanten / geen aangenaam müftjft maaft* 
ten / egtet toilbe tjp / boor bat ’t gebegt gedaan toa# / 
baat niet ban baan geboeid toorben. 

©e Heet John Barkley Poerde fijn Regiment aan/ Moeven;- 
toeïft niet minbet al# 3 000 Engeifche ftogeï# ben ken aanvat. 
Spanjaarden totfonb/bte toel fo peel PoM niet ïjab* 
ben/ al# top/edog oti# met {jet toefenben Pan die 
dtoePtge ïoobene booben be# boot# / niet fcïjttïdig 
bïeben. 3 ©autbeljaïPenófluftftengrof gefcïjut / bie 
regt op ben btjft fpeeïden/fo toaten’et een teöeltjfte 
pattpmufquettier#/ enaanbeïjaben/ bode poort/ 
lag een gefcïjut/ toelft meet fcljabe deed’/ ban alle 
be andere/ en met fcljroot fctjoot/ en daarom be naam 
Pan een moordenaar ftteeg. €gtcc quamen onfe 
Soldaten tot aan de poort / baar fp met 2 of 3 
bijlen / fgeen anbet geteebfcljap ïjebbenöe)/ begon* 
Deuteïjahften/ enquamenaan bet ©panden fetjiet* 
gaten / tot onbet ljunne pieften/ bte fp/ na bat be 
ljunne reed# in jluftften toaten/ metgunne bïootc 
panden aanpaftten / en Petbjaften. «egtet toaft ’et 
geen ftan# / cm binnen te ftomen. <©e Heet John Die omftan 
Barkley om te Petnemen / of’et aan be een / ofddijk ver-' 
d’anöetfijdc Pan be poort/geen paffagie te Pinden haïld 
toa#/ raaftte tot 2 Pecfcïjepöen repfen/ fo diep in 
{jet toatet/ bat ïjp / ten toate ïjpnict ftab ftonnen 
ftoemmen/ foube Perbtonfteu fijn. ©te tot aan be 
poojt geftomen toaten / riepen / bat men eenige 
pieften foube aanbrengen/toaat op aanflonb# alle 
be pieften ontboden toierben. 

©nbertufTen begonbeu be ©aanen Pan fijn Hord* 
fcïjap ooft te naderen/en quamen bp ben btjft /baat 
fijn ïlordfcïjap peel fielt lag op een plaat# / baar 
Ijp niet Pepliget toa#/ ban offjp in ’tmiöden Pan 
ben aanPal getoeefl toa#. Hin ftonben fp niet Por* 
beten / aïfo dePloetfo flëtft m quam/ bat ïjet toatet 
eerfl aan ljunne ftnpen raftende/ eetJang tot aan 
{jun middel quam/te meet /om bat be dag begon 
op te ftomen /toelft fommtge toel tot {jun Poorbeeï 
dupbben/ maat in bet baat menig een/ {jet lëPen 
foube geftofl itjebben / toant be ©panden ïjabben Ijun 
gefcïjut fo geplant/bat {jet bengeïjeeïen btjft ftonbe 
befepieten/ bte top nu/ om bat fp denfeïPen boor 
on# onbjupftbaac gemaaftt padden / niet gcbrur.ft* 

Ciunbepajad. C 2 ' On/ 







39 


Layfields Verhaal van 


lijden. 


Nieuwe 
vond , om 
de plaats 
aan te 
tallen. 


rm/ en aï| fp bp pet bag-ïigt bat gcften jfjaöbeu / 
fouben fp tjuri' gefeput tot grootefcpabe Pan beonfe / 
op on$ pebben hennen aanfetten. 

M«t vertes Hiaat ©ob toilbe niet / bat ’et meet bïocb Pet* 

van beyde goten totCtÖ / Cil batbC OilfCpOOJ Ö1C ttjö / ÏJUtï 000= 

merh fouben berepften: Itïen het ban pet ©olh af* 
trefthen na be plaats / baat pet bie nagt geïegen 
pab / aïtoaat be Cpitutgijn^ ten cetften quamen 
flen na be gequetfle / bie niet Peel toaren/nog min* 
bet egtet Pjaren ’ct boot geblePen / en ftonben te 
famen geen yo upt mahen; ©aat toaren geen <£>f* 
fteter^ gcquctfl/ of boot/ aïö 2 /toeïhe toaten Be- 
ïings ctt Choimlcy , bie fïg ongemeen toeï gequee- 
ten pab. ©et Perlieg bet ©panben/toaé niet min* 
bcr/poctoel ’et Pan be onfeeenige meet inaten boot 
geblePen. ©an gemelbe plaats / marepeetbe on£ 
©olh na be Cee-hant / baat fijn üotofepap Poot 
pen IcPrné-miböeïen Ijab boen tnengen/en pen tyb 
gaf om fïg te PetPerffcn / bnbettuffen ging pp felf 
aan bootb/ftjnbe fo fleh/bat men ’et Poo? fiebugt 
toa£ / en nam Pooj toat upt te ruflen / maat pp toa£ 
fo Pol gebagten/ en fo rufteïoo^/ bat pp Pinnen 
Inepnig lipten baat na/ toebet aan lanb quam/ 
baat pu in ’tlueth flelbe/’t geen pp in bie tpöbe* 
bagt pab /loelh toaë pet ©olh/Pp fjet anbeejrOJt 
aan lanb te fetten: <©m bit upt te Poeten / gaf ijp 
cnbet / bat een Panbe fepeepen bigt onbet Ijetlanb 
fiiuöe gaan leggen/ al toaé pet/ gelph ooh öleeh/ 
met een ocgfcppnïph gePaatom pet felPe tePetbe* 
fen / maat bie bicnfl tnoefï gebaan toojben / pet holle 
toat het luiïbe. Hieteencn loietben op be hoogte/ 
tegen oPet pet Jfojt/ (te loeten / bat top eecfl fa* 
gen/ en baat lop niet honben Pp homen) yo muf- 
qucttictp gefet/om be ©panbeh met pun fepieten Pan 
pet gefeput te PerbjpPen / en be Capitcpnen Coach 
cnOrdimet2oo,fo pieheniet^ als mufquettier^in 
booten aan jöe anbete ftjbe/ tuffen pet jpoit en be 
fiab aan lanb gefet/ bie baat plaats grijpen en flanb 
pouben fouben/ tot bat be óPerige/ (ïnbien pet be 
noob Petepfle) fouben oPergebjagt fijn/ of anberp 
Pooit ttehhen / en bat anbet jfoit fouben mogen 
aan taflen Pan bie fljbe / tettopl men ooh aan be 
anbete fljbe te gelph / baat op loilbe aanballen. ©efe 
aanflag geïuhtefcet loei/ loant binnen be tpb Pan 
een upt na be gegePen ojbet/ pab pet fepip/enbe 
mufquettieqS fo Peel op pet jyoit gePotberb/batbe 
booten be panben tuptn pabben / om pet oPetige 
©olh aan lanb te fetten; ©iet op Pctïieten be ©pan* 
ben ten cetften be plaats / fonbet bat lop ’et Peel 
Pooi Perïooreu/ loant lop pabben niet boPeii3ge- 
quetfte/ en een booben/ bog pet fepip luaö tegen 
be Wippen gefet / en aan fiuhhen geflooten. Blen 
maahte fraat/ bat bej&oïbaten be plaats loei fou* 
ben Ponnen bemagtigen/ en men ttopfelbeniet/of 
pun getal toah gtoot genoeg/ en baatom pabben 
be booten ojbee / om loebet na fijn lotbfcpap te 
heeren / bie fë otbonncetbe te gaan paffen op bepaf* 
fagie/ tuffen pet gtoote qjïpïanb/ en pet punt/ of 
be buig/ en pet toobe Jrott / genaamt Mata-diabolo. 
< 0 nS ©olh quam een fluh tocegp Pcotop pet too* 
vefting* in- öe jjtoto Penïig aan lanb / baat be Spanjaarden pen 
lord men mtoagteben / en Poot een hotten tpb tegen pen Pog* 
ten / maat fïg tefloah bePinbenbe/ met otbet loe* 
hen tot aan een hreuueï-boë / baat fp eetfl fiaan bïe* 
Pen. ©e onfe trohhen baat op tegt na pet jfott 
toe / loelh fp Petlaten Ponben / fo bat fp ’et bie gepeele 
nagt bïePen. 2 £lp nu be booten loebet op lueg na fijn 
gtotb-fepap toaten/toa£ be maan tcebs poog/ en pet 
ioatet fo laag / bat ’et geeh poop loap Poot be naafle 
Ploeb / te hounen Pootthomen. ^!n pet f o?t fag men 
onbertufTen geen haar£ / of pet minfle ligt / loaat op 
fijn Hégbfcpap tot be ©eet Barkley fepbe / te gelopen/ 
bat bit 5*o:t ooh Petlaten loab/ te meet/ om bat 
men tftenfepen Pan pet jfojt/ na pet jftegat pab 
flen gaan / en ging met be ©eet Barkley na ben bph / 
om te flen / of fp baat Piat tïabet feherpepb hehomen 
honben / baat Capitenn Rukesby bn pen gefonben 
Inietb/met fehet betigt/bat be ©panben getoehen 
luaeen. 

©nbettuffen loietb pet laat / en oné ©olh pab 
loat PetPetfflng Pan noben / bies pet te famen ge* 
ttohhen loietb/tet pïaatfe/óaat pet ben Poojïeben 


Uitvoering 
daar van. 


Waar op de 


40 


nagt fijn legcc-pïaatb gepab pab/ alluaat pet Prat 
at/ eii aanftonb^ loebet aangePoerb loietb na pet 
punt / alpjaat fp be Capitepnen Coach en Oren 
Ponben / bie nu geteeb fïonben tegt op be flab aan 
te ttehlien ; C ) nS ©olh nu een Pafïe Poet op pet 
hlepne <öplanb pebbenbe / maahte in be gepeele faah 

^w f iW^ ptmcec - PV btgonbeu tematepee* s y trekken 
ten/ al-S pet nog nagt loas/ en quamen met pet nadei>*d. 
aanbjehen Pan ben bag op een~«©onbetbag / ft in* 
be ben 6 Juny bp be flab. ï©e locg / bie ton ton¬ 
gen/ toa£ met pout-getoa^ befet/ enfonauto/tot 
et ten poogflen o?ie naafi malhanbctgaanhonben; 

flab lag Pan pet Hojt anbetpalPe mpl; ©ie 
gepeele toeg Pjap feet bequaam / om op be Yrfe 
mantet lemanb onPoojflen^ op pet ïpf te homen/ 

^ 3 mi v Ponb / bie tegen oito bafie/ 
fo bat ton m fhltc bp be flab quamen/ bie ton Pan 
alle toeetbaare mannen Petlaten Ponbeu / loant upt* D ; e fv w 
genomen bepsoatoen en mannen/ bie of boo? ou= laten Von- 
betborn of qtiethturen tot pet Pcgten onbequaam den - 
toaren/ toah clh upt be flab/ en na een bet -Pot* 
ten aan be 3ce-hant / Mora genaamb / als puit 
laatfre poop en toePïugt/ getoehen. " 3 

III. Afdeeling. 

’ T Fort Mora word belegerd en ingenomen; De 
Stad befchreven; De Goud-Mijnen. ’T voor¬ 
nemen om die plaats te houden, dog 
om de veelheyt der lïeken en 
dooden veranderd. 

N |§ batbe pïaaté met genoegfameloagtenbe* 
et / en be troepen pun quattiec aangetoefen 
R 13 ?"/ toictbcn be gcblcPene Spanjaards ten cetften 
bp ben ©toboofl in Petfeheting genomen; ^êttafto ’t Fort 
utiat ns fonö cttx ®atn&occ na hgt’ ** ora wo ^ 

5?o:t Mora , en liet pet Poot be Dtoningin Pan En- opsecrft ‘ j 
geland op ep|cpen/ alfo pp Pan paar totbatetm* 
be bertoaatbq gefonben toaë; 3©aat op be <Saiu 
Petneut auttoootbbe/ dat hy van den Koning van (Des Gou- 
Spanjen derwaards gefonden was, om die plaats verneurs 
te bewaren, enhy defelve, fo lang hy leefde niet antwoord -) 
foude overgeven, ^ijn Itotbfcljap fijn epfep ge* 
baanpebbenbe/bebagt/op toat toij^ pn bie plaats’ 
met pet Perhefen Pan fo toepnig Polu/ais mogelph 
toaé/befl foube Petmeefieren / alfo tjp fiaat maah* 
te baat cm flethe befetting te fullen moeten laten / 
en egtet met fonbet een goeb getal ban menfepen 
met honbe na pmto heeren; ,€ot bien ennbe nam 
pp Poot be plaatsfonbetbegten te toinneh / en boot Enwbioo- 
een nautoe belegering tot pet oPetgePen te btoiu* quee«. 
Bg»/ bqfonbet boot gebteh Pan lebené-miböelen / 
gelph ooh nabetpanb gebeutbe; ©nbettuTfen liet 
pp een batern optoetpen/ om pen Pan binnen/in 
gePal punnelePen^-mibbelen langet/aWpptoenfle 
of hoopte/ buutben/ te honnen benautoeh. ©et* 
balgen^ helbe pp op feheten bag otbet/ombieban 
binnen alle mibbelen Pan toeboet af te fntjben / mibsS 
eenige booten tuffen pet tfojt/ en pet bafie lanb te 
laten htupfTen; ©p beeb ooh 2 boltoethen geteeb 
mahen / en met Petfcpepben fcpan^-hotPen Poot* 
pen/op bat men pen Pan 2 pïaatfen te gelph fou* 
be honnen befepieten / toaat toe 2 gepeele / en 2 
palbe Culverings (fiuhhen gefeput Pan bie naam) 
upt een bet fcpcepenge©agt/en ontrent nog 4 an* 
bete fiuhhen bequaam om te gebjuihen /bn beflab 
gebonben toietben; <©nbet bic laatfle toa^’et een / 
toeïh effen te Poten be ©eet Nicoiaus ClhFord het 
ïePen gehofl pab. 

©en ï 7 Juny, fljnbe ^atutbag/ toaé pet ge* 
feput hiaat/ maat fijn Hotbfcpap toilbe'niet/bat 
men op ben fïufl-öag/ met pet fepieten beginnen 
foube/ fo bat pet tot iBaanbag loietb untgefielb. 

©e ootlog egtet / poetoeï bie een groot geraak 
maahte / belettebe niet be juflitie te boen pooren. ©ët 
të niet Pieemb / bat onbet fulhen PoW centge toanhe- 
toybenPootoalltn/en fo toaéPet piet/toaat oPet S oid«en 
fijn qiotbfcpap een feet goeb halbaat/ bie een ©a=°ver m0 et- 
me pare jutoeeïen met getoeïb afgenomen pab /in wil straft, 
tegentoooiblgpepbPan allen/fijn getoeet liet afne* 
men. JBaat alfo bit bp be anbete geen genoegfa* 
me fcpjih Petoojfaahte/ en pa be juflitie met pet 

ge* 










42 


41 € U MB ER LANDS ReïS NA PORTO RlCO. 



5 T Fort 
Mora word 
fcelchooten. 


gefag ban alle be 25 ebeMfjebbet$ bilïbe betflerften / 
ïiet ïjp bp bte gelegentïjeob ben ïjttjgëraab beleggen/ 
baat ben attljfteï ban ïjet fcïjcnben bec Sterften en 
ïtloofïet$/al£ ooft bec ©routoeu gelefenïulerb/en 
bolgenS benfeïben 2 ter boob beroojbeeïb bJierben. 
32 en ban befe tjab getoeïb gebaan aan een Spaanfche 
©JOiiVu / en taiaS een Jaoïbaat / bie feee goebepjoef* 
fluftften ban fijn bapperïjepb gegeben ïjab/enblen 
fijn Hortfcljap upt blen fjooföe bljfonbetlljftftenbe / 
maat ban ïjetgemetbe branbebjljfobertupgb/hja$ 
’etboorïjem geengenabe teberftttjgen/enïjpholerb 
op be gemeenemacfttopgeïjangeii/ tuelftbeSpaan- 
l'che, fo bcel alë ’ec inlïben ftomen /’brp flonb te 
ftomen fïen. <©e ttoeebe ina£ een 3epï-maftet/en 
bie toat bebrlnb op ben ©tce-Jlbmltaal ïjab / bie 
bupten ojbet ban bcn<ü 5 eneraal/eenigecletaben in 
be Sterft gefcïjonben ïjab / en baatorn tot brlemaal 
toe getoipt/ en epnbeltjft booj beel boojfpjaaft ge= 
parbonneerb brietö. Sbefetoepnlge/ boginberbaat 
merftelgfte ereinpeïen ban ftraf-oeffenlng / maaftten 
ïjet boïft baat gefeggelljfter/en bebaarber. 

<Op ben i9Juny ’g fïlaanbag^ begon men flg ban 
bebaterptuaftfterte laten ftooren / en fcljoot men op 
ïjet toefft bet ©panben / bat bigt bp be flab / op ïjet 
punt gemaaftt biaé. ©un gefcljut op bat ïjoorn* 
boetft /toas» reeb£ op be mlbbagomber gefcïjooten/ 
en ïjoetoel ïjet baar meefl om te boen bjaë/Volerb 
’er egtet tot ben abonbtoe op gefcïjooren f om bat 
be bral en be baterp reeb$ begon te faftften. g[n al 
bie tijb /fag men qualtjft een Spanjaard op ifjun bral / 
baar nogtan^/eer on£ gefcljut begon te fpeeïen /in 
ïjet geïïgt / en betepft ban ïjet .feut / geen 4 of s &oh 
baten ftonben bp malftanber ge'flen toorben / of fp 
frfjooten ’er met grof gefcljut op. Cegen ben a* 
bonb/ fagen be Confrapefë / bat fp alle be ftogeïë 
ban ïjun groot Stanonberfcljotcnljabben/fobatfp 
opbfetljb metbe ftïepnber fluftften fdjletenmoefien/ 
bog tegen ben naafren morgen / tolerbm fp toebet 
na beftooren boorfteri; (©nbettuffen merftte men / 
bat ïjet toerft genoeg boorboo.rb/cn fobanlgbefcïja* 
bigb toaé / en met ben naaflen regen fble op bie 
trjb ban ïjet jaar/ niet of feïben baïb) flonb In te 


fïorten/ alfo ïjet/fgeïgft ïjet gcïjeeïe lanb) brnfan* 
big lé / en reebg boor be broogte tot flof toletb: 

|Ben gaf berfjalben be Conflapel^ lafl / aanflonbg 
Öet anber punt/naafi aan be 2ee-ftant te befcftle* 
ten/ boor blen men ban ïjet feïbe bp be poert/ en 
be reeb$ gemaaftte bje^fo ter fljbenïjenen fcïjletm 
ftoqöe/Dat men’er niet afêmet groot gebaar fton* 
be op aanballen/en fijn ïxgbfcljap ongemeenftaa* 
rjS tolerb / geïtjft reeb£ gefegb l^/om iemanbg le* 
ben te toaagen. 

<©lt nu ïjab fo beel ftragt / bat men ontrent ten En ’*pari**" 
een upr op be mlbbag/ een tamboer upt ftetifort menteei<1 * 
fonb / en berfogt te parlementeeren ; Defe fToeg 
boor / bat 2 Capltepn^ ban breber fljbe t’ famen 
foube mogen fpreften/ Vuelft bolerb toegefiaan/ en 
be bp-eenftomfi beraamb / op be onbetfcljllllgfie 
plaats / bie men bebenften fionbe / baat men be 
fletftte ban b’een/ of b’anberpartpnlet ftonbeont* 
beftften; ||ler gaben be ©panbftjfte Capltepn^ 

(Lanfois en een ttoeebe) ïjun berfoeft In gefcfoift 
ober/in beSpaanfdic taal/bjelft ïjlerop uptquam/ Voorfla , 
bat fp toiïben met bllegenbe baanbeï£/ b?anbenbe d«XL 
lonten / en ftogefê In be monb upt treftften / en ge* 
bragt boojbenbuptenïjet punt bpbe bpig/omban 
berber te gaan/boetbjaatbS fp toiïben; ^at men 
ooft alle be gehangene fonber rantfoen foube ober* 
geben/en niemanb fijn flaben en Negers ontïjou* 
ben. 


' <©it boorfleï beïjaagbe fijn Horbfcïjap gefteel niet / A/geflagea. 
maar ïjp liet ïjen feggen / bat Ijp / geen ïufi ftebbenbe 
tot ïjet bernlelen ban €ïj?lflen bloeb / ften eenlge 
artljfteïen tolïbe boorfleïien / on buelfte ïjp Ijen/alS 
fp befelbe aannamen / fonber meerber omfïag te ma* 
ften/ In genabe foube aannemen; <©le numetep* 
gen ïjanb ban ben Generaal gefcïjreben / en ben 
‘öoubemèut toegefonöen / ïupben atöu?: 

Mijn refolutie, daar gy Haat op kont maken, is, cumben. 
dat ik u, en al uw manfehap het leven toefta, en ft eid hen 
u volk, nefFens dc Capiteyns en Officiers fal laten X reat ' 
uyt trekken mét hunne deègehs en pooken. Datgy 
alle hier by my fult blijven , tot dat ik u van het 
Eyland laat vertrekken, welk gefchieden fal binnen 

C 3 den 




L 











































45 Layfiilds V 

den tijd van 30 dagen. Dat een van u , na mijn 
believen, met my lal gaan na Engeland, die daar 
niet langer, dan een maand fal gehouden, en dan vcy- 
lig fonder rantfoen weder na Spanjen gefonden wor¬ 
den. 

jDen toift niet/of ’et iemanb in ïjet ifoit toa# / 
bic Engels ftonbe fpjeften / cn baarom betfogten fom= 
uiige / bat men biè artijftelen in ’t Spaans oberge* 
fet {jen fonöe obergeben / maat fijn 3£o?bfcïjap toil* 
be niet/ bat men gun taai foeften foube/en batfp 
be fijne mogten foeften te betftaan / en aïfo {jet nu 
teeb# iaat getoojben toa#/ gaf tjp ïjen uptflel om 
Beraad daar te anttooojben / tot 8 upc,cn ban ben bolgenben bag / 
over geno~ en baat toietb ban bepbe ftjbe beloofb alle# in bie 
nien - fiaat / al# ïjet nu toa# / te ïaten. 3 &e# anbeten 
baag# eet be beftembe iuu betfepenen toa# / quam 
ïjiet óp bp ben «©enetaal neffen# be 2 Capttennen / 
be (tot nóg toe getoefenj «öoubetneut/ mebetóen* 
genbe een ban be# «Öcueraal# ©olft / bien fp/tet* 
totjl tjn een gefetjut bigt bp {jetipoit quam beften/ 
•Taccoord gehangen betomen ïjabben. <©efe betfogten ben 
word ge- dBeneraai aïïeen te mogen fpjeften/ enftonbenfon* 
maakt. öec bccï ftoatigïjepb te maften be boojgeftelbe attij* 

ftelen toe / bog betfogten / bat {jen 2 baanbel# mog* 
ten gelaten tooiben/ toaat boozfp beïoofben alle# 
’TFort voor in ïjet 5po?t te ïaten/ fo al# ïjet toa#. <©e <©ou* 
de Engeifcbe betneuc met fijn gefelfcfjap / bleef bp fijn Hojbfcïjap 
mgerujmd. cet;cn / eil bjagt fttaft# na ben eeten ftjn ©olft bnp- 
En 400 ten bet 5*0 jt / ftjnbe onttent 400 man fletft / en gaf 
Spanjaarden neutel# aan ben <d5enetaai obet/ bieaanftonb# 
rin-eeno- ftjn epgeti ©aanbel# / en bie ban be ©eer John Bar- 
mem kley op be 2 punten ban {jet jfojt liet planten. 3 £e 
Spanjaards toierben fonbet pïonbeting (toant be <©e= 
netaal ftonb ïjen / baat egtet niet ban beloofb boa#/ 
toe/ïjunbagagte te mogen mebe bjagen) berfefterb 
en getóagt in een fletft ftafteel / bat in be ftab lag / 
sterkte van en Forti ieza genoemb boietb. *©u# boietben bnp 
dn Fort. meefïet ban ïjet ipo it / op ben 21 Juny , fïjnöe 
3©oen#bag; <©e# bolgenben baag# boietb oibet ge* 
geben / be ©loot / bie bu# tóng bupten gebleben 
toa#/in be ïjaben te tóengen. <©it ifozt i# na be 
Eee-ftant bm fletft/tod boozftcn met fcïjoone ftttft* 
ften Stanon / en met alle# / baat een bpanb mebe 
foube ftonnen benabeelb toojben / fo boel befojgb / al# 
men foube ftonnen bebenften. |Ben fleïb baft/bat 
geen fcfjip bat punt foube ftonnen paffeeten/ tenfp 
ïjet 5fo:t fuift# toeïiet/ of ïjet foube ten eerfien in 
be grorib gefcïjoten boojben. ©et leggen bet fetjee* 
pen ïjiet bupten be ïjaben/ i# b?p gebaatlijft/ ge* 
lijft bup bebonben/booïïjet betïiefen ban betfeljep* 
öen anfter# cn ftabeï# / toaat booz betfcïjepben fcljee* 
pen gtoot penjfteïliepen/ en een betfelbenbetging. 
jBaat na be ïanb-ftjbe/ i# ïjet Jpojt fo fletft niet/ 
ebog bequaam genoeg om (ban leben#-mibbelen 
boojfien ftjnbe / ) een langbuutige belegering upt te 
flaah. 

Befchtijving ftab {jeeft beele lange fttaaten / be ïjujpfen ftjn 
van dc Had 0 p (jf Spaanfche boijfe geboubob / 2 betbiepingen 
hoog cn tóp fletft/ met ftaanetupme bettteftften; 
Huyfen fon- £jj n pj aa t^ pan gi a fen/ftjn ’et gtootebeuren/ om 
der giafen. ^ / jjj e ’ cc p,j na p en geljeeïeii bag boaapb / 

te boen inftomen : boant ontrent 8 tipten in ben mo|* 
ZIT*™ genflonb/ i# ’et gemecnlijft een ftaape ftoeïte / bie 

hitte en tot 4 of s ugten na be mibbag buurt / buaat boot 

koelte op hunne ïjupfen feet betftoeïen ; <©e# mojgen# ban 
gefette tijd.. tot ó ul j ren / i# ïjet bjp getuatigb / fo bat men 
ban boel een ligt ftleebjen lijben ftan; maat ban 6 
lipten tot 8 , al# be ftoeïte beginb / i# ïjet b:p boatm / 
en ban y tinten na be mibbag tot mibbctnagttoe/ 
ïjeeft men be meefïe ïjitte; Sin be nagt nu / fepb 
men {jet nietgefonb te ftjn/ in be opcnlugttetóg= 

«S 'erena , een ben/ban boegen beSerena’s, geïijft fp {jet noemen/ 
regenagtige pjclft een tegenagtfge baubo i# / tóelft onfe ^>olba= 
dauw. tcn j n > t 0 p Cn peip pe boagt ïjoubenbe geboaat boiet* 
ben/ booj bien fp op pun lijf een metfteïijfte bog* 
tigïjepbgëboeïben. v . , „ 

Grootte en ftab i# in Ijaat omtreft niet fo gtoot/al# Ox- 
bebouwd- ford , maat tóp gtootet / al# Portfmuyden omnen be 
hevdvaade jpo’tiftcatie/ 'ên beel fraapet in ’t oog. <©aati#in 
£lad ’ be geïjeele ftab niet beeï lebige plaat#/ boant men 
Paaë ’et gebuutig beftg met bouboen / fo batfebin* 
nen 3 jaten ïjettóaatb# / een bieröepart bergroot 


ERHAALVAN 44 

i#. t©e ©oofb-ïjerft i# niet fo fraap / al# bie in Befchiïfving 
Engeland, egtet i# fe fatfoenlijft en boel geojbon* Ho n ofd- 
neetb / boant tet ftjben ban {jet tunm ftjn 2 tpen Kerk. 
ppïaaten/bupten bueïfte 2 boanbel-plaatfcnftjn/en 
ten epnbe ban befeïbe i# {jet ïjoogflltaat.. èp i# 
öonftetbet/ al# boojgaan# be ïterften op ïjet lanö 
in Engeland, tóatit baat ftjn maat boepntge/ cn 
ftlepne benftet#/enbie nog fonbet gtófcn / fbie men oie door <? e 
in be geïjeele ftab niet {jeeft) maat met riet befet/^^. 
fo bat ïjet meefïe ligt moet inftomen bom be beu* f^ g d. 
ren / toaat ban be gtootfte aan {jet JDeft-èpnbc i# / 
en tegt op öegee upt ftet / fo bat men in be&ëtft 
buanbeïenbe/befelfjeepenopbeiftee in een feet fetjoo* 
ne {jaben leggenbe/ ftcnftan; beftalben bie ftjn’et 
ffonbet bie upt be# 23 itTctjop# {jup# tereftenetij.aan 
bepbe ftjbe nog 2 anbete/ effen boben {junïtooj; 
boant bat i# {jet fonöerïingftc / bat tjiet / getjeel an* 
bet# /al# in Engeland, {jet ïftooj aan {jet laagfteen 
a®efteltjftfte gebeeïte ban be Itaft i# j altóaat be# 
25 iffc{jop# ftofteïijfte ftoel / 3 trappen bet{jeben/ (laat/ 
cn aan bepbe ftjbe ftt-pïaatfen boen 6 J^iebenbatif* 
fen / en tóat berbet na boben booi be Cftooj-fan*. ,, 

get# en ^angereffen ftjn. Sn öeeè ïterft i# alle#/^J“ 0 ^ es 
tóat ’et betepft ftan tóoibcn : 2£au be Doozb-ftjbe r 1C n. , 
ïjeeft men een feltjoonen <©2gel; bp elfte ftjbe-beut 
ftaat een arme-bti#; Uan be ftjbe ban ben Djgeï / 
i# een beqttame^jebift-ftoel/bie’etop een feet goe* 
be ptóat# ftaat; Cet ftjbe ban be gemelbe ftjbe- 
beuten ftjn 2 tón-tóatet# baten / tóaat upt be in* 
ftomenbe ftg befpjengen / en in ben 3upb-Pieftet {joeft 
bigt bp be gtoote beur / i# een plaat# met een fta* 
ftetfeï afgefcïjooten / toaat in een fcïjoone Jfont 
(<©oop-bat) ftaat. ©efe ïtetft i# ben H. Dooper 
Johannes toegetoijb /geltjft ooft ïjet geïjeele Cpïanb / 
maat beïjaïben bebeeïbenbanïjen/tóietben’etnog 
in befe en gene {jupfen anbete / toelfte ban be ^>olba* 
ten fonbet te ftonnen belet tomben /t’eenemaal bet* 
nielb toietben/ gebOnben. Stó be ftab ftjnitog 3 
of 4 ftlepneïtapeïletjcn# banSt. Anna, Barbaraeu 
anbere. 

25 eïjalben {jet 5 *o?t Mora, toelft cenige bagen/ 
geïijft gemelb/ tegen {jielb/en maat eenige toeben 
ban be ftab legb/i# na öeWefl en^upb-ftjbeban’, T ?.? ftteI 
be ftab een fletft ïtaftecl / met bietftante fteenen op* : 
geboutob / toelft gemeenïijft be# kroning# ïjun# / 
maat te boten Fortiieza genoemb toietb/ in {jet 
toelfte een gtooreboojtaabban ooiïogé-geteebfcïjap 
gebonben toietb. Cuffen bit Stafteeï en {jet jpoit 
Mora i# nog een fleene toerft / met een batern booj* 
fteti / bie na be Sec-ftant i# / en be {jaben ftan be* 
fcïjieten: Stpt bit alle# nu moeten ton beftupten / 
bat ïjet be magtige tjanb <0ob# toa#/bfe on# en* 
fteïijft met betlie# ban 2 menfc{jen/bepbe booj een 
Stanon-ftogel te geïijft gettoffen / meefïet ban ful* 
ften fletften plaat# maaftte / baat top fo toepntg 
©olft ïjabben/ temeer / al# men bebenftt/ bat be 
©panbenban onfe ftomft getoaatfeifjoutob/ enten 
minflen een maanb te boten/ baat ban bettoittigb 
toaren ; ^>p {jabben ooft teeb# aan be toatetftant 
tet pïaatfe/baat be booten upt be {jaben plegen te 
ftomen lanben/ een gtoote gragt/ om {jet ïanben 
te beletten/ gegtaben/ maat 40 ob bjagt on# op 
een betet toeg. 

agffen bupten be ftab / aan be Dooib-ftjbe / i# een Een mar 
iBonniften-ftlooflet/toelft egtet nog niet boiboutob {’. lkk n I1 “ 
nog beftooten i#; ©et i# een langtoetpigbietftant ' 
ban gebaftften fteen"/ toaat in i# een Sterft/een eet* 
faal / en fo beel ftamer#/aï# ’et boo: een Prior en 
be ifeonniften nobig ftjn; 3tlïe be jjBonniften toa* 
ten geblugt/ uptgenomen een / bie tóp oub toa#; 

5 ©efe fepbc mp in fo beeï gebzoften Latijn, al# Ijn 
ftonbe/bat fp toaten Dominicani ordinis prasdica- 
torum mendicantium , toaat mebe {jn toiïbe3eggen / 
bat fp Dominicanen van de order der predikende 
Bedel-monnikken waren. 

<©e ftab {jeeft een ongemeen aangename flanb- 
pïaat#/toant fe legteenigftn# aan {jet {jangen ban 
een {joogte/ en i# bijna aan 3 ftanten ban beSee 
beftoten. <©e gtónb i#’et ligt/en tópfanbig/eben uytwerking 
al# onfe tog-ïanben in Engeland ; <Be lugt i# ’et V |M 1 de hittc 
ïjeet/ egtet meet in{jaatupttoetfting/al# bannen b oe a k a e r ri ’ ““ 
get boelb; foeften in ben rug gelijmb/taften Ijiet andcrüns. 

booj 







yfields Verhaal 


Eenen Se - 
ralta ver- 
foekt Cum- 
kerlands 

protectie. 


47 

8 dito , quanten ba ben Generaal 2 Ne¬ 
gers ban fjet gtoote OÊplanö met een tocöe-baan / 
meöe-btengenöe een ïntef ban eenen Seraita , een 
ouö <©fdciet / öie in (jet eerde gebegt ba öe toua 
gebtonb dinöc / dg lanö-toaatö in begeben liaö; 
<©efe berfogt/ bat iju boot öe Engelfche, öie bet 
lanb öagelgk^ op en ncbee trokken/ betoeed ftjn= 
«/JÖn Xotofcïjap^ ptotectie genieten/ en fonöet 
petijfteï bertrekken mogt: 3 ©aat op fijn Hotöfcbap 
Öem fcïpifteïgk anttooojöbe; Dat hy van fijn ver- 
foek moeit afiien, maar indien hy, of iemand van 
fijn natie , of andere daar hun verblijf hebbende, 
binnen 8 dagen by hem tot Porto Rico quamen de 
felve uyt kragt van defen brieffouden verfekerd we¬ 
ien, dat fy door geen van fijne Soldaten fouden be¬ 
nadeeld worden; Dit wilde hy, dat hy aan degene 

, f A h £ m waren ’ foude bekend maken, ten eynde 
alle deEylanders daar kennis van mogten hebben; 
en beloofde, dat alle die overquamen, niet alleen 
veylig fouden mogen komen, maar indien fy wil¬ 
den , ingefcheept,en gelijk als de Gouverneur, en 
de andere Spanjaarden zouden verfonden worden. 

&ön ïpjöfcöap bab niet booigenomen / als’ bu 
om tot Por- op rep£ging/ fo bei* ban bups; te gaan/om b’een 
t0%,c ° te of & anöet plaats in öefe anbete tocreïö enbeïöftte 


van 


48 


Gedagten 


blijven. 


oberbaïlen / of te plonöeien / en ban na buuS te 
fteeten/ maat Porto Rico, inöien ïjettöoö belief* 
^Öemjbet felbe in banben tegeben/metöe bulpe 
bpuben/ aïfo bat De tegte fTeuteï ban öe 
S&ed-^nöien toaS / baat mebe men aï Ijetgouöen 
filbet m bet bafte lanb ban America, en Brafilien 


ben; öte ten meetbeten öeele fo ftoak toaten/ bat 
fp niet bonbent’fcbecpbomen/ boot bat fijn 3to?ö= 
febap teeöp aan bootö gegaan toaS. 

.& 0 p’ a üebenb gemaabt toa£ / “bat (tin ILoiö* 
flljap boon tam Die plaats te betlaten / toietö ’et 

SM**«» ? w l“« “mSo <£ 

öectti jen bici et fyet hoïgenöc booj : 

^ utn 7 July, men tn^ee een ^enï ere* 
toaac/ taeïft mp/ aï£ ïjet ütnnen geftomen \naé/ 
bebonöen een ban öe onfe te djn/öogöat bet boot 

Öet onfe getoojöen toaS. 3 ©n beb* Avomuu i 
oen teeög» te booten getoag gemaabt/ban bét mif- van een 

frn ^mSr*#***! e! ‘ een ban be ftoattepnaf' FK8at - 
Oe Ganarifche gMailbtll/ 
met Cagitepn Shngsby in öe Confent tot febete 
beetfgttng uptgefonöen/cn babben /bem betlaten* 
öe/ jagt gemaabt op feketbaartupg/öatfpin^ee 
fagen / (onöet te bieten /toaat bet ban haan n m«/ 
of na toegingj)enbmn«fe&T^to3ïSSt 
eubelpb met febapen en gocnöetS / öie fa ban bet 
eenc èplatiö / na bet anöet ïnagteu / onbettuffen 
mifïen |p onfe ©loot/ en sepïbenTofóöagen SeS 
n Ö 00 # ^ an on ^Wn&en / öocr 
op bonö fïg Capitepn Harper bie on 
com . ma nöeecöe/ genooöfaaht fijn ïafr- 
ïufcf te openen / t^n £pnö£ ïjp fouöc ftonnen to^c- 
ten / toaat öe o^öet ban fijn Blojöfcïjap hen hela- 


tmm /of Onutm toote. m i,«/S Do- SSTSSTéoCT^K 

Hih¥«/ e !- n w ¥ 9] ^ ü3m L ,en 1 en öaai ‘ b0 °? öie öe ftetbe fitoem /öie fp ïjTet nÊ aï te toriSihSi 7 
ti b neet te balen baaé/ en baatom bab ha imm fo bet lu-hiaarh4 t £^ e ; hen . ÖE ' 1 / 


tijb meet te balen hiaé/ en baatom bab bu fdm= fo bet ïa-bjaatbó'ban Is/u'TJ’i 

^/„^aat toel op geöagt/ om fijne maató meet ! fp aan6 omingo''ee?öer /ató bo onï niamm 4 lirï- 
tomfi toe te mengen/maat epnbelbbfïoeg bet boo?* | babben fp geljoozb/ bat funlojbfrtian^p^S 
nemen ban Porto Rico aan te boen bp bem obet / ! Rico tuas / öie Ataö innXm.n ilSff J 

aafi gefieïb. Velijn Ijn nu te boten fo ge* betjpojt nog tegen Ijielb^ ©icd haööen fiffin mrr 
teiolbeecb baö/eet Iju meefec ban öefe pïaatd toaö / | allet baaft gefpoeö / entoaSrnnbd&ïhnSS 

SrPmLhw^n 3 r 9 v, öc geöagte/ toaat in i gekomen; Det ©olft op bf/fcSp/ toaten^öe P felbe 
alle mocbige geefïen fulheii genoegen fcljepten/bat , ban öe ftuarte ^ntó/wé fa7 Dooi 

ÏHl aten 0l ?^ eö i £ nabup^teheeten/ te lekken/en öelee n et langet&aSffembï / 
meenoen / bat ben ongeluk nebaan hiierh r hahhm >ó ZI JJïlirt aectl?a » cn «onbe / 


Siekte on¬ 
der het 
Volk. 


Hond 


meenben / bat ben ongclgk gebaan toiecö: jMaar 
bet beïteföe <0oö anöet^ / toant tettobl ton biet 
toaten / toietben beeïe ban onë ©olk ftek / bon in 
t eecfïe flietben ’et niet Ijeel beel; <©it ttof egtet 
öe Engelfche niet alleen /maat ook be Spaanfche; 
waar door <De onfe fogtcti öe oojfaak biet ban in öe onue* 
fa e ak t ot ‘ m akken / bie fp babben uptgefïaan / of elöetó / 
<■ ‘baat t een/ en ’t anöet konöe toe! toaat fijn: 3©ant 
m Julius en Auguftus id bet baat tointet; fo fpieken 
fp et ban/ om bat bet ban feet beeltegenö/toeïk 
Xiooj ligbamen boo? öe b>tte ban be J>on alé ban 
reeöé geopenb/ ctemeec ald öoo? fietke öetoegingen 
öe ftoeetgaten teeb^ geopenöftjn/ enbeintoenöige 
toarmte uptgetoaaffcmb toas'/) noobfakelitk bol 
waar in be- gebaat fijn inoefï. 5 ^e ftekte toaé een ongemeene 
loa-njbigbeaö / baat ban binnen toeanige bagen een 
toobe loop upt ontfïonö;J>>omtijö# begon bedekte 
met een bette hoo2tO / baat altijb op bet laatfïebp 
quam een ongemeene betftoakliing/en getoekban 
geefïen / fo bat ontrent 2 hagen boo: öe boot/ öe 
armen en beenen ban ben fteken toonbeclnk kouö 
toietben / toeïk ban een feket teken banbenakenöe 
öoob toa£: 5 !»oojöie dekte toiecö een menfekbin* 
nen ben tgö ban toepnig hagen (aïfo be feïbe 60, 
80 en toel 100 maal op eenen öag afgang bab) 
t eenemaaï magfelooO/ foöatalé’et een dek toaO/ 
(taf onbet öie toat meet alë gemeen toa^; 2 gemeen* 
Igk geen biend konben boen. <©tt toa^ beteöen / 
meet / afê bet getal bet öooöen / toelk djn Hoiöfchap 
be gebagten begon te maken/ban öie pïaat| te bet* 
laten: 3 ©ant Ijoetoeï ’et ontrent bet begin ban (u- 
ioodeni ms n< et bobenöe 200 öooöen toaten /egtet toaten 
’et toel ttoee-maaï fo beel deken / en ban ïjet meetbet 
heel öecfelben/toa^ geen boop ban betdeïling. 
febeepen bïeben/ alé men ontrent 1000 man bab 
aan lanb gefet/fïegt bemanb/alfo öe meede bootf* 
gefelïen of gedotoen / of onbequaam toaten / om 
tegentoootöig biend te boen ;<Ên eetdjn Xojöfchau 
biet ban baan trok / babben top / gelijk" gefegö 
toietö/ meet aïd 400 öooöen / en toel fo beel de^ 


Menigten 
van 
dat 


ten ma; 
van die 
plaats te 
verlaten- 


öaföen in be gtonb gebomöT mi 
toatm obetgegaan/ toeïk beter be3eplb fïjHbe/aïl 
bet irtegat / quam bet booj upt sepïen / met be* 
ti0t/ öat ïunnen toepnige öacren het ‘Ptecrat fïcmö 

j “o mei gebaan ; W lUaren b00? ^ affe 

! eenlfaSf'/SfmSnl VL qu ^ n 111 ÖabenEe„ m t 
e menbebonb banMargarita teko*vaidinhiu 

“J öetoagt metpadagiet^ na Spanj en , en fcïjeen ne handen ' 
maat effen met t geen ben / om öeetoaaröé te ko* 
uien noötg too^ / boo^ficn t0 ftiti / itt£ï9c miJi hrmh 

on her fan? bal1 1000 öucaten. 10^0 duca- 

öerfogt ftjnöe bleek upt allet bekentenis’/ ten aau 
bat bet fo bette baat ban baan toaë/ bat fa ban paarlen wa 
bet komen bet Engelfche in öefe toedetfe ctetoeften ren ’ 
fouöen geboojö belben/ bat rj§ öeTÖöffl 

^efettdm^ a Ifrn’ lCa enfie ‘ l J^ met een getooone 
befetting / alfo et geen anbete aï^ öe öettig ouöe 

foïöaten toaten/ maar baat toasi/ fepben ml oa^rv 

frtot mal ^5/ aïfo’et een gcoote km m « e 

n ^ a f h 30 Ï terfehecö ohet te fetx- P aarien op 

ben/ toa®t toe bp eenige ^atfoenen of iPtegatten Marsatita * 
obetfenöen foube; ^ie m/ fepben fp /toa|eeni* 
ge laten bettoaatb^ niet betfonöen / en bienbolgen* 
öe tgk/ ato ftjnöe in een plaats/ öie fo oberbïoe* 
big beel paatlen uptïebetö. ^gn Xoibfcbap fonb 
tote febeepen baat na toe / maat alfo Margarita 
|upb-ood of fupb-ood ten gunöen ban Porto 
Rico leao/ en be toinöen op öie tijb ban bet iaat 
<Dod gupö-ood / of gupö-ood ten ©odei/toaap* 
en/ moeden fp/fonöet ietSte konnen boiöeren/te 


IV. Af- 










49 


CuMBERLANDS R E Y S NA PoRTO RfCO. 


50 


IV. A F D 


E E L I N G. 


Door 7?o- 
bles , 


Voornemen van na huys te keeren. Accoord met 
de Spanjaards. Vertrek. Befchrijving van het 
Eyland, Bedien, Gewaflèn. &c. 

STevfchen C Ho?Dfcpap seficn ïjebïjcnöe / bat petStob# 
h«iZ!tfoe- ^öeïieücn niet boa# Defe plaat# ban be Engei- 
neeien van fche te ïatcn bepouben/ tjab ceeö# ban bette bc 
het Eyland. gc-etf De en boojnaamfle ban pet gtoote Splanb 
laten aanfcggen / bat fppetSplanb enbeflab fou* 
ben ftomen tantfoeneeten ; ijiet toe geb?upftte pp 
felteren Antonio Robles , Hicentiaat in be geneed 
ifeonfl / bie bip op pet fcljip ban Angola , baat te 
boten ban gefp?often i# / gchtegen pabben ; een 
man / bie neffen# fijn geïeetbpept en etbatentpept 
een natuurlpft berflanb pab / en baat boot fnoób 
en llftig bm#; <©efe quant / al# pp boot De eetfte 
tep# afgefonben biietb / boebet te rug / maat na- 
betpanb biebet afgefonben / bleef baat. Sben fo 
boet fijn Hozbfcpap met nog tbiee anbece; bie# 
pp ben gebjefenen «©ouberneut / en be anbete Span¬ 
jaards naubiet beeb opflupten/en pun bjppept in* 
Naderhand ftoztebe; ©lt nu Yüetitte foo beel bn pen upt / bat 
door vincent jje «jBöUbetlieut Pedro Suarez fijn SlozDfcpap be- 
oefonden ïoof De / inbien pet pent belief be feïtetén Vincent 
van Ped. Lopez (eenet bet gehangenen) nog een# na pet 
s»arei, poofD ban bie ge-ctfDe te fenben/ om obet pet 
tantfoeneeten bet flab en poffteöen te panbeïen / 
bozg boo: öeffelf# te tug ftomfl te fuïlen fijn. |,©aat 
fijn Jlozbfcpap buepgetbe betbet aan menfepen / 
bie fijn goebpeut mi#b?upftt pabben/ te fcpnjben/ bog 
fepbe: Het lal my lief lijn, indien gy denkt iets te 
konnen uytwerken, en indien gy uyt u felfs hen 
rot hun eygen beften wild raden , ik fal op uw 
woord en borgtogt dien Lopez laten gaan. ©iet 
op biietb befelbe op ben 1 Augufti , ftjnöe <©ing#* 
bag / afgefonben met b?ieben aan ben iÖiiTcpnp / 
en ben oppet-ge-etf Ge / bepbe gefcp?ebeflpan Pe¬ 
dro Suarez ; pp quant ^onbetbag ben 3 te rug / 
met een b?ief / bie quanfup# ban boben gemelben 
Antonio Robles gefcp?eben / maat in bet baat een 
E» wat daar aiitVocofb bm# ban Pedro Garcia, ben oppet-ge- 
op volgde, etfbe en be anbete/ bie tpan# pet beboinb in pan* 
ben pabben. ^fln bie luief maafite pp betfepeuben 
berftpooningen / (bie egtet alle onhofeï maten ) 
buaatom pp fijn belofte niet bolbaan pab / (bielft 
pen na alle bmarfcftljnïpftpept fo biel bepaftgb pab/ 
bat pem lafl gegeben biietb punne gebagten bo?* 
bet te upcenj en / inbien fijn S.rcelïentle éen feltcre 
fomme/ baat pp flg mebe foube genoegen laten/ 
gelief be te nemen/aanboob te fïen /bmt fnfonben 
nonnen boen/en alp ban fijn Steellende te berfe* 
beren/bat fp pet felbebinnen ben tijb banybagen 
aan pet poof b / baat pp fijn biagt pab / fouDcn 
fenben. 

SBaat fijn 3to?bfdjap metftte biel / bat bit en* 
ftelpft bienbe om uptftel te maften / en bonb niet 
taabfaam meet aan pen te antbioozben ; maar 
fpoebbefo beel mogeïpft /om pem felbenen besloot 
tot eengelnftftige cnbpbeeïen gebienfre tpuo#-rep# 
beetbig te maften / alfa pem genoegfaam’ Dleeft / 
bat pet <©ob boo? bie tpb niet bepaagbe bit Sp* 
lanb ban be Engdfche te boen bebioouen; ©let bp 
Vnieeö aanflonb# al be gengbet / fnpftet en pup* 
ben / bie beetbig blaten of beetbig gèmaaftt fton* 
ben tuozben / ingeftpeept/ geïpft ooft al be ftryg#- 
geteebfepappen en pet geftput/ bat op pet gepeëïe 
Splanb te binben boa#/ bielft ban aïlerïep foozt 
En «o fluk- bua# / en 80 fMiften bebonben biietb upt te maften/ 
*■“ Daar onbet eenigefo ftpoon biaten/ als ift out ge¬ 
pen peb. ©og als fp fagen/ bat pjn ï-ojbfepap 
booznam niet meet ober pet tantfoeneeten bet ftab 
met pen te panbeïen / begonben fp een / en anbet= 
maal pem baatobet te befenben; J>pn iloibfepap 
pab biel niet in ’t ftn pun ftab te berbioejïen en 
onbebioonbaattcmaften/ maatftoegbe bequaam= 
fte bieg in / en liet fijn booznemen ben bnanben 
niet bïpften / alfo pp boo? be fbiaftpent ban fijn 
bolft geen anbet mibbeï pab / om pen in te too= 
men; pp lupflerbeban na pun boozflag / en ftonb 
toe/ bat eenige ban pen upt ben naam ban pen 


Aftogt en 
infcxieping 
van alle 
goederen, 


ken. gc- 
fchut. 


alle met een b?pepasS fouben mogen in be flab fto¬ 
men/ om met fijn 3lo?bftpap te accozbeeren; ï^iet soo Quinta- 
Op quamen Emanuel Cordero en Don Pedro de len S en S ber 
Pantoia yoo quintaïen (elft ban 100 ponbj geng= 
bet aanbieben / bielft fp fepben bupten o?bee banden? 
ben 251ffcpopte boen/ en beloof ben binnen b?leof 
biet bagen boebet te ftomen / bog maaftten neen 
onbet (iaat/ a$ bat fp biel bziemaaï fo beel fou¬ 
ben moeten geben. Dnbcitnfftpcn boaS be ©loot 
nog niet ftïaat/ en be dreet John Barkley niet 
genoeg petfleïb ban be gemeene quaal / ble^ taab= 
faamgeoo?bee!b biietb/ bat pp ten eerftenna bup= 
ten baten/ baatblpben/ enbclgen^ ozbet ban fijn 
3lo?bfcpap pet accoo?b maften foube. ©erboïgen^ 
biierben be tbuee afgefonbene / boben gemeïb / op ben 
12 Augufti, fijnbe Jiatutbag boebet afgebeetbigb/ 
om na punne b?icnben tot Luifa te fteeeen / met 
bebing ban op ben naafiftomenben <©ing^bag boe* 
bet te ftomen. fBaat eet bebeftembe bag quam/ 
maaftte fijn Hozbftpap gepï / boelft boo? feftet boo?* 
bal egtet gefiremb biietb. onbe 'man Pedro ,sw de 
Suarez fepeeu een eerïpft man te fijn / en biietb om geweten 
fijn ouberbom en fboaftpept niet fo naubo / aïb te 
boten / beboaatb ; ëO>efe onbe ftefte man nu bonb 0MYlust - 
een mtöbcl/omöeé abonb^/al^beanbete na Lui¬ 
fa berttoftftenbiaten/ te onrftomen/ boelftfeftetlpft 
met fijne lanbsgenoorcn obcrïegb biaë / en met 
fteunfë ban fijn bebuaarbet gefepiebbe;' 3©elft fijn 
Jlozbfcpap geboelbig mi^paagbe/ en alfo bit met 
fnoobpept toegegaan boa^ / beeb beffupten / bat'pp 
niet te onregt altpb geïoofb pab / bat bet Span¬ 
jaarden onberpanbelingen met 011 ^ upt een bal# 
peit boo?t quamen / en bmt anbet# / al# men 
boo?gaf/ beoogben. ‘<Dog ficnbe/ bat pet'langet Cum teru n i 
blijben ban fijn epgen petfoon onnoblg boa#/(biantvertrekt 
po bulfl boei / bat be ©eet Barkley al pet geen ’et te met cen >gc 
boen boa#/ boel berrigten ftonbe) gaf pp o?bet in fdlce P CI1 - 
2ee te gaan aan fijn epgen fcplp / en onbet be 
gtoote fepeepen enftelpft aan’tfcpip be Samfon, 
en onbet be ftïepnbete aan be Royai Defence en 
nog biet anbete/ neffen# tboee ftïepne In be paben 
gebonben / boaat ban pet eene een Frans , en ’t 
anbet een Spaans ^fregat boa#/ en bie ten tpbe 
ban on# betbltjf toegetafteïb boaren ; £0 bat fijn Ea iaat de 
3lo?bfcpap be boo?naamfie fepeepen ban be ©loot/ overige on- 
te boeten Afcenfion, Gallion, Alcedo, Confent , jj et 
Pegafus , Cemurion , tboee ftloefte jagtfcpeepen / daar- 
en De Anthonie bp be ©eet John Barkley binben 
liet. 

„ ^toateteben egtet/biaatom fpn Ho?bfcpap fo w* hem 
fcpieïqft ban Porto Rico berttoft / boa# / om bat pp «t het 
betïangbe bp be Splanben re fpn / alfo pp fftti fchieli ,^ 
rep# fo pab aangeïcgb / bat’et altpb een fnaatbóo? bewoog 
fpn boog foube oberig fpn : ©p pab ftonbfcpap / 
bat be ©loot/ bie bit jaat ban Mexico foube fto* 
men/ tpan# op pet bettteft fïonb/ en boa# betfe* 
ftetb / Datfe met be eetfte ïlgte |©aan ban punne 
September , bie tpan# op ben 27 Augufti na on* 
fc teftenlng boefen foube / flonb in Ztt te gaan : 

■©•e# pp/ eet befelbe baat quam/ fogt bp DeSp* 
ïanben te fpn / bielft pp ftonbe poopen / om bat 
pp teeb# op be poogte ban be Bermudas ftonbe 
fpn / eet gemelDe ©loot ban be 25 aan in Ztt 
ging. ©aatenüoben pab pp teben/ tnblen pnpalf 
September bp be Spïanbeit bm#/ te benften/ bat 
pp baat een ütraaft foube binben / boant poeboel 
bie upt Ooft-lndièn ftomen / pun rep# gemeenlpft 
b?oeget nemen/en tn Auguftus tpup# ftomen/eg* 
ter inblen’et bit jaat eemge ban LiiTabon biebet 
mogten terug ftomen/peeftmen bie in September 
bp be Azores te betboagten. <©m egtet be gepeeïe order, wam 
©loot boebet te famen te boen ftomen / en fa na bun# de vioot 
te ftecten / gaf pp aan alle fepeepen befe ozbet: foude , te fa * 
Gy lult my aan de Zuyderkant van Floret vinden, men k °' 

en my daar niet vindende, my foeken tuffen 10 en 14 

mijlen in het Weft Zuyd-Weften van Fayal. En 
indien gy my daar niet vind , vaart dan tuffen Fayal 
en de Piek , en foekt my op de Ree van Gratiofa : 

En indien gymyopgeen defer plaatfenvind ,mogt 
gy u verfekeren, dat ik na de Eylanden van Enge¬ 
land vertrokken ben. 

2 fangaanöe nu be flab ban Porto Rico, gaf be 

* Curcberland. D 













5 1 JL. A 

En Mor» te Barkley ojbet bcfeïlje onbefebaöigö te laten / 
negten. maat tjet fojt Mora aan öe lanü-fgöe te flcgten. 

<©ué betlieten ton öefe pïaaté / en namen onfe 
wat koms bonté / fo beel öe toinö / öïe tjicc öoojgaané ©ofïe* 
h> nam , {yjfj ytjaanö / toeliet/ regt na öe oEpïanöen; <©e toinö 
öienöe out» reöelijb toeï / fa Dat öefelbe unt öen 
«Bofï-gupö-boften toaapmöe / top onfe bonté 
om de Btr- j^ocuö- 33 oojö-< 0 oft aan namen / öog onfe fcbee* 
ont^ e P ca een freeb lager moeflen laten affabben / en 
(Daar ’t maabten fïaat met fuïben bout'é bet befaamöe < 6 p= 
doorgaans lanö ban Bermuda, öaac ïjet Doojgaané ongeloof' 
donderd-en lijn m et fcbnbbelijbe öonöeten en bloemen fïoimö/ 
md-f tt > lallen ontgaan. 

é&aturöag öen 19 Augufti, öe 6 öag na oné 
bertteh ban Porto Rico, toaten ton een goeö fïub 
toegji tet fijöe ban öe hoogte ban Bermuda , toelb 

voornemen S^Öeil IcgÖ. Of) Mt toe0/ HU tuffeil Por- 

om het to Rico en Azores, Die ton toat bet ié / en öaat 
groote p- top Dooi geen repfigeré belet toietöen / maaftte in 

fchrliven 6 ' n1 ^ üe Ö 0£ to balJ Semabbelbbe tijö te ijeb* 
ben / om bolgené belofte toat nabet ban öe natuut/ 
gelegentljept en uptgeffre&tïjépt ban bet gtootet 
«Êplanö ban Porto Rico te bonnen aanteftenen; 
€»m bit egtet betet te bonnen Doen / beb <ft toel 
gaarn meetöer aanleuöing toilïen geïjaö ïjebben / 
en fag öagelijbé tegemoeö/ bat fijn Uoiöfctjap na 
ïjet felbe fouöe obetbaten/ aïfo in bupten öat baat 
geen tuft toe ïjaö / en men mp ten eerfïen foube 
gcmifï ïjebben / gemecftt fijn «©enaöe mu in alleé/ 
bat onöet fijn Ijanö moefï tociöeu uptgeboetb / 
geïiefbe te geb?upben; &o öat iït uieré/alé uptpet 
bethaal ban anöere ban feggen / en nleté fal mei* 
ben / aïé ’t geen ift ectft noöig fag om te bonnen 
geïoaben. 

Hoe hg het f^ct «Êpltotb bettoonö lig / aïé een blerbant / boa 
toond vcr " fü Vicel ïanget/ alé Ijet meeö {$/ aïé öe propoitie 

! ban 4 tegen 7 uptmaabt/toantmen fegö/öat ïjet 
36 mijlen lang en 20 uiteb ié / en öefelbe biecöte 
En gelegen pan ïjet eene epnö tot ijet anbet ïjeeft. Det leuö 
<©oft en ïDcfï; 2t!an öeJDefïfijöe fienen ttóee Ijoe* 
ben fobanig upt/ bat fp tuffen bepöen een bequa* 
meiöaapmaben/ maat bie niet beel booibeel boet/ 
om bat een ftaape laibier/ Die baar feïben in befe 
Baay enWa- 23 aap fouöe loffen / met fanb in öe monb geflopt 
teifiaat*. fgi / melb upt 2ee opgetoojpen / maabt / bat öefeï* 
be/öie anöeré een fïubtoeegé lanbtoaatb in baat* 
öaat fouöe (Ijn/onbequaam ié /om öietnet eenige 
©jagtfrtjecpen te bebaten: <©aat fijn egtet in öe* 
feïbe ^ 5 aap nog eenige blepne ïflblettjené / öaat öe 
inepfigeté getooon fijn / beré toatct in te nemen / 
gelnb ban Fran^ois Drake öeeö/ af,é Ijp ban Por¬ 
to Rico afgefTagen naNombre deDios ’boet. 2tan 
öefe (ijöe ban ijet €pïanö/ gemeenltjb laAquada, 
bat ijé/ de Wateringplaats toOOllbe ecnen Chereno, 
een man / bie ’et ’t meefïe gefag ïjaö / en meefï 
gegoeö toaé / alfo fijn epgen lanö gefegö toiecö in 
öen omtteb toeunig mmöet/alé 10 mijlen grootte 
fijn : b?et anbet epnö / of be ©ofïeltjbe (ijöe ip be= 
benb met ben naam ban la Cabeza de Sant Juan, 
of bp onl het Hoofd van St. Jan. j©e fiaö ban 
Porto Rico ié / geïtjb aïé be regtet fijöe / of attn / 
maat be Supöfïjöe na ïjet getoefi ban Choama 
(toettoaarbé De ididctjou bp onfe Itomft getoelten 
toaé) maabt ben linftet arm tint/baat men minfl 
meöe boen ban / en öe toatetpïaafé ié / gelijb aïé 
De Rivieren be boet. 3 De beiïcnöfie iaiuieten ban öit Cnlaiiö 
iZ r fïjnToa en Baiamond , te meer/ om öat Die in be 
Ijaben ban öe fiaö Porto Rico ïoopen; t©e eetfi* 
genoemöe ié metneïijït gtootet / en balt op ïjet 
tocfi-epnbe bet fiaö aan ; <©efe üiibiee Somt upt 
een berg/ genaamö Guiamo, Die of 16 mijlen 
ten boften ban Porto Rico op ïjet 2 upö-ennöe 
ban ïjet groote «Êpïanö ïegö / toaat ban baan öe= 
feïbe met eenefitoom booit ioopt tot aan eenttoee- 
öen berg/ Cawas genaamö/ en tuffen bepöe bec^ 
fr jepöeh blepne beeftjené ontfangb/ öog men ban 
niet feggen/ öatfe ïjaat naam berïiefi of beljouö/ 
aïfo fe tot fo bette toe / na bun feggen / geen fe= 
bete naam ïjeeft; |Baat bp bie berg beröeeltfe fig 
in ttoee fnaomen / toaat ban öe eene jljoojöeïijb 
loopt na Lui fa , een fïaö/öie niet groot/maat ge= 
fojtificeetö ié/en ontrent 6 mijlen ten <@ofien ban 


YFiELDs Verhaal van 


Chereno had 
ontrent 10 
mijlen om¬ 
trek van ey- 
gen land. 


land 
Toa , 

Die be- 

fchreven 

word. 


Porto Rico ïegö : of nu öie (lab be naajn geeft 
aan öefen ann bet Slibiet/ of baat ban ontfangb/ 
ban men niet feggen/maat toel/bat fp bepöe eene 
naam ïjebben ; <©e ttoeeöe fitoom foopt j^ooiö 
Ipoorö-toeft aan/ en baïö In be Ijaben ban Porto 
Rico, baat fe Toa genoemö tooiö. 

ï©e Silbiet Baiamond ïjeeft fijn oorfuiong tuffen En BaLt- 
1 oa en Luiia , en loopt jtooröelijh aan / en 
finé na ïjet boften/ tot öatfe ïjaat aan öe^upb- 
toefie fjöe ban Porto Rico met bet fout toatet 
beemengb. 

l?er€piatib tooiö ban betfebepben anöeteifibte- Andere Ri- 
ren/ SÖeeben en JOeïïen betoatetö/ öie egtet geen vieren, 
anöere naam ïjebben / aïé na öe <©aipen en ©leb» 
ben/ baat fe booibp loopen/ en meefi alle$ooiö* 
toaatb aan fitoomen: ïE>ant beïjaïbeu Guiamo, 
öie baat begin ïjeeft In ïjet lanö ban Coama, CU 
na be 2ee tenSupöen loopt /en beïjaïben öie/ op 
toeïbe aan bet 3Befï-epnöe ban bet <ëplanö / niet 
tere öan öe Caap Roxo, St. Germain fanöerë 
saJamanca en Guadianilia genaamö) ïegö /loopen 
alle öe anöere bebenöeiüibieten na öe lp-bant ban 
/ en ballen in öe ^ee ten ©ooiöen 

*&e Laquada, öaat ib te boten ban fpzab/ ïalé 
öe plaaté/ öaat Fr. Drake, gelijb gefegö ié/ fijn 
toatet ïjaalöe) en aan IjetJDefl-epnöe ban 
lanö öe naamgeefr/iénaafï lm öe geftopte©aau/ DeG “ v ^ 
reeöé ban gemelö ïjeb / aïtoaat op \jti raba - 
Tao’D-toelrc punt ié öe Gawaraba, toelb öóoj öe 
2 ee eenigbné onbebaatbaat gemaaftt ié / fo bat 
öepauagie na St Domingo, en öe berber ïu-toaartu 
fe bufïen banWeft-Indiengeineenlyb booi bieban 
be toefïelgbe bant öeé €planöé bettoaarbé toiï= 
len / genomen tooiö ban Laguada /Laquada.) a©at st. G tmil:n . 
st. Cjermain ofSaiamanca aangaat / mp ié toel gc= 
fegb / bat ïjet een ïfaben en een 2 ee-pïaaté »/ 
maat ib beb ’et fo beel anbet berigt ban geijooiö / 
bat ib öaw bjp aan ttotjfel/ egtet ban ib 00b ïjet 
gemelöe^ngt / baetoel mp ban een betfJanöig 
Sp^ijaard gegeben/ nictboïbomen toefïemmen. 

%n alle öie tóibieten nu tooiö gouö gebonöen / en Goud in ai- 
toeïeet men bet beboefö te foeben. Sb toeet booi i<= iuvie- 
febere toaatbept / öat öe Spaanfche gemetïit ïjeböem ren c - . 
öe/ bat bmfoiöfcöap Porto Rico op fuïben toijé 
beebet / öat bP niet bettrob fonöet oogmetb 0111»;. 
toeöec te bomen/ een ban ben fijn <©enaöe betfe= • 

'letöe/ bat men in geen öet gemelöe of auöetePto 
bieren De fpaöe fïeben bonöe / of men bonö’etgoub 
in: 3^00: bebinöing beb ib biet ban De toaatbept 
bebonöen / alé eenig fanö upt öe ïïibiet bp fijn jloib= 
feïjap gebjagt toierö : JDant aïé öe aatb en ’t 
fanö öaat ban afgefpoelö toaé/ bebonö men na 
proportie reöettjb beel fijn gouö. öefe gele^ 
genbept moet ib u een febete toaatbept berbaleu / 
toaat upt men ban öe bofïehjbfjept bét ^ouömij= 
nen op Porto Rico ban ooiöeeïen. gebeten Joan- E e n klomp 
cho de Luyando , een JlBuntmeefïet op öit Cp^goudvan 
lanö/ tooonenöe niet bette ban St. Germain, of 3SOOI)llca ' 
ten minfïen aïöaat eenig toerb bebbenöe / bonö ten ' 
een bïomp ban fo fupbee gouö/ öat bet niet ber= 

Der beboeföe gelouterö te tooiöen / toelb na öen 
ittoning gefonöen fïjnöe / 3700 «©ucaten toeeröig 
^otiöen toietö ; ^ietgelöbe nu bo.iö bP meet* Een en 
maalé/ fo öat bp ban bet gefmoïten gouö ,CafeFw. had 
boiöen en ^cljotelé om upt te eetenmaabte. <èg= g oude ra- 
tet tooiö geloofb/öat öefeman b.ipunagnaam/of^tht'èis 
toel ban geen groot berftanö toaé/toantmen bet* 
baalö booi toaatbept / öat bP menigmaal fijn ep* 
gen fïaben / bie bet gouö rot Porto Rico in fijn 
ïjupé quamen brengen / niet en benbe ban fijn 
beih te fijn / booi bat fp ben feluen bebenb maab* 
ten;(Dnbertuffen fiierf bp fo njft/öat bP 3 -SoneuEn uet 
bebbenöe/eïb 10000 raten naliet; <®ejongflegroten 

öetfelben/ om ieté boei fijn ©aöet te beteffenen / ri,kdora na » 
in Spanjen ftjnöe / toaé öaat in fuïben aanfien / D s Iie P ^ 
öat feber |©atqulé fijn <©ogtet bem ten butoïnb ks tc niet -^ 
gaf: |©aat fie/ toat fïaat op bet goeö te maben 
fé/ aïé <®oö bet met fijn tegen niet geïiefb te be* 
toaren/toant tegentoooiöig ié’et qualqb ieté ban 
al öie tijböom ober / fo öat öefe groote / öog nu 
arme iBebrouto/geen bané ftet/om ïjaat fïaat te 
bouöen/en fp baat na öe tegentooojöige atmoeöe 


















F »wt oan gaavjnaait met toeet te fcftift* 
ften/bieé fp öe toftftept betfogt en betfttegenfteeft/ 
om ban ftern af te fcftepben / en in een |9onnen 
ftïooftet tot St. Domingo gegaan ié. 

Befchrij- 3Dat öe gronö aangaat / tft fteb öooibebequaam* 

ving van de fte ban onfe natte/ om ’et ban te ootöeelen alleé 
grond. lanötoaatb in laten onöetfoeften / öie mp eenparig 
berigt ftebben / Dat be gemeene Voegen top ftijfte* 
tig en moööcrig fijn / alfo be gtonb meet buipne 
aatb alé gcabel of fanb ig / en bp gebolg / gelftft bet 
Engelfchen fpjeefttoOOiö ig / dat het befte bouwland 
de quaadfte wegen maakt ; 55 at ftet gtaé en gtoen* 
te alom ftoog opgefcftooten/ bog Voat gtof Voaé/ 
toaat upt men ftonöe afnemen/ bat be gtonb tocel* 
btig en bet toaé / baat niet alé monben ban no= 
ben Vuaten/ om öie toeeïöftgftept te obettoinnen/ 
en ftet fo fijn te boen toojöen /alg in Engeland , en 
bit fcfteen ften top toaatfcftftnïftft/om bat fu baar* 
enooben ftaööen aangemetïtt/ bat be gtonb 2 boe= 
ten hiep fbaatte aarbe ié / baat een ftreep rooöag* 
tige hiep öoo? loopt / Voaat bp men in Engeland 
be bequaamfte graéïanöen boo? ftet bee Itenb. 

Ifet gefteeïe <£pïanb legb plaifterig / en ié feet 
aangenaam met bergen en laagtené onöetfcftep* 
ben. «Dnbet be betgen ié’et een / öie fioben öeaii* 
bete uptmunt/(genoemb öeLoquilla) bijfonbetboo? 
ben obetbïoeb en ftoftelftftftept bet gouömijnen/eg* 
tet ftomt/foo beel ift fteb bonnen ftooten/ uutben 
feïben geen fiïibiet uptftaupten/ biedt mogeïftft be 
„ 4 u biaavom befelbe meet alé anbete tooeft 

Goud-ber- Kegti; <©p öe anbete bergen binb men / feggen fo/ 
5 • ooft eenige gouö-aöeren / ober Voelftet fcjfgaalftept 
niemanö fïg beftoefö te beftïagen. 55 e gemeïbe 
betg nu Loquiiia legb ten (Doften ban Luifa. 
Boomcn. 55 e laagtené fijn beel met ftout betoaffen / bog 
tuffen ftet feïbe fijn beel fcftoone beïben en tunme 
pïaatfen. 55 it ftout-getoaé nu beftaat niet alleen 
in lage fttupften/ gelijft meeft op ftet ftleone <£p* 
ïanb ié / maat ooft in fcftoone en lange boomen / 
baat men fcfteepen/ en adeé Voat ’et toe bcftooib/ 
ban maften ftan: Vuant ton bonben niet alleen ftiet 
een fcftip ban ontrent ftonöerö laftett op ftaoel / 
maat ftet groot Bougonia, een fcftip ban 1000 bat/ 


fijn maften in Wëë bëfïooten ftebbenöe / ftab ban 

be boomen op bit <$planb Voebet anbete maften 
gemaaftt/ en Voel begtootemafïenftelijft banttoee 
boomen; 55 it fcftip nu Voaé be SHömitaaï getoeeft Een fchip 
ban be ©loot / bie bat jaat ban ftet bafte lanb met vier 
(Terra Firma; quant/en Voaé na ftet betdefenban 
fijne maften ftiet in geloopen / en Voebet in ftaatgeboo/d 
om na Spanjen te ftonnen baten/ maat 
'sDr ’ * ’ ” ' • - 


alfo begeer Fran<;oisDrake en JohanHaukins ftet 
oog ftiet op ftabben / en ban be biet mtïioenen/ 
bie befe Sliömiraaï ban be Havana ftab mebe ge* 
btagt/ bagten meeftet te tootben/ jupft op bie fel* 
be ttjb bettoaatbé quamen/ toaren be Spaanfche 
genoobfaafttftaat fcftip inbe ftaben te laten finften/ 

Vuelft fofcftielftft toeging/bat ftet fcfteepé-bolftgeen 
ttjb ftab /om ftun goebte betgen/fo bat öe gefteeïe 
ïabing met leeftogten en alleé in be gtonb raaftte/ 
baat top Voel eenige obetbltjffelé ban bonben /maat 
be ftoftelftfte fcftat ban befelbe Voaé niet meet te 
binben. 

55e belben op ftet groote €pïanö bettoonen fïg 
feet aangenaam met beeletlep footten ban buig* 
ten / toant beftalben be tupme belben / baar ftet Gember e 
bee bftna in ’t totïbe toepb / ftebben fp ftiet ftumte suyifer- 
Standes en Ingenios, baat be gengbet en be fuu= t' ed -P laat - 
ftet-rieben in obetbïoeb toaften : ©e Ingenios fijn 
gemeenïtjft bp een ütbter / of ontrent moetaffige 
pïaatfen / boor bien ftet fupftet-rieb baat beft gtoeub/ 
en men ftg baat beft ban toatet tot molené en an* 
berftné bebienen ftan/ftoetoel ftunne molené meeft 
bom menfcften en paatben / gelijft be toé-moïené 
in Engeland, gaan/ maat alfo ift befelbe niet ge’* 
fien fteb/ ftan ift ban betfelbet maaftfeï en fatfoen 
geen nabet berigt geben / baat egtec / bie befelbe 
Beften ftebben/ toonber beel ban toetten te feggen. 

55 e Stanhas ftjn Voat meet ïanbtoaatb in/ bog fo/ 
batfe niet te bette ban be een of be anbet ïïfbiet 
fijn / om öe gengbet te gemaftftcïftftet te ftonnen 
biengen na Porto Rico , Voaat ban baan befelbe 
na anbere lanben berboerb tootb. 

^eftaïben be fupfter en gengbet ïeberö bit 
ïanb een menigte ban ftupben upt;|©p toierbban S IIO0 
CCïX Spanjaard liertj^öïö / öat bte Chereno, 

Cumberlaud. D 2 lanb 


! 









































ven hier 
groeten 
rijkdom. 


Veel Gey- 
cen j 


Schapen 
door Hon¬ 
den geruï¬ 
neerd. 


55 Laypields Vjljb. 

lanb bp öeLaguada tegen ober be Caap Roxo legb/ 
gefegb'tooib een getal ban 12000 ftuit# beeften te 
ftebben /to'aar upt men ban afnemen / toat een on* 
ennöig getal beeften op bitCulanb ftjn moet/boo? 
blen In pet 3©cfteltjft gebeelte beffeïf#/ la elft egtec 
bip flegtet JDeplanb fteeft/ als; ftet ©oftelijke/ 

Pielft na St. Jan ftteftt/ fuiken ongelooflijken me¬ 
nigte Pan beeften té. jfllet een toooib / men Per* 
ftaalb Pooi toaarftept/ bat om be gcoote menigte 
bet beeften bet elft een geooilufb ij* een <0# tot fijn 
gebjttpft te booöen / mib# bat bP fo eerlijk fp/ bat 
Huydenge-gp ben epgenaar beftupb toeberbjenge. <©efe ftup* 

"" , ''* r ben nu moeten noobfakeïijk een gtooten töftbom 
uptlePeten / te meer / alfo be beeften b?p gcootet 
fijn / al# bn mijn toeten ergen# in Engeland, 
jjfeaar ift toeet geen teben te gepen / toaatom be 
oflen en ftoepen in Défe Supbet-gebeeïten bet toe* 
relb beter flagen / al# be paarben / bie ift biet fo 
groot en feboon niet geften tjeü / al# in Engeland, 
paarden fijn i©aat fijn toe! Peel paarben en toel gemaakt / maat 
>er , en hoe- mcn mwij* ooibeel# niet in / ’t geen men 
amg ' in be gemcene Éngelfche paarben beeft: ^>p lao* 
pen alle op een bjaf / en beb met mijn toeeten 
maar een/ P?p ftlepn geften/ bat een tel liep/bog 
bet foube bonnen ftjn / bat ’er beter aangequeeftt 
toierben / inbien ’et toerft Pan gemaakt tofetb / 
maat fp ftjn Pooj bun gebjupk goeb genoeg. 

ïDat fcijapen en gepten aangaat / ift ban niet 
feggen / bat ’er gtootc ftubben ftjn / ebog ftjn be 
feftapen baar nog minber/ al# be gepten: 3©ant 
ift fjeb ’er Perfcbepben gepten geften en gegeten / 
maat bp mijn toetten noopt een febaap/egterftjn 
’et nog / gelijk ift Pan oog-getupgen berigt ben/ 
op Ijet <êplanb rebeïijft Peel febapen / bog bat’ er 
niet fo Peel ftjn/ al# men toel foube beuken/ ban 
niet toegefcftieften toojben aan be gronö / als* of bie 
niet bequaam foube ftjn / om bit fobet en feftabe* 
loos* fooit Panfcftepfel# te Poeben/maar Peel meer 
aan een foojt Pan toilbe ftonben /. bie be aart Pan 
toolPen ftebbenbe / in oe ootreftagten met groote 
troepen te famen loopen / en tjxet be boft Pinben* 
be/ ItePet in be tooefte Pftjftept lePen/ ban tot bet 
menfeften bienft ftjn. 0 efe bonben lePen boojgaan# 

Pan krabben / een foojt Pan ïePenbige fcftepfel#/ 
bie felf# menfeben met Permaaften groot genoegen 
reten. 0 e boften nu ftjn Pol Pan fulfte krabben / 
bie grooter ftjn / al# be gee-fttabben/bie ib opt in 
Engeland geften fteb/ en ftunne bolen bobben/ge* 
lijft be Éngelfche konijnen ; £0 Peel ift heb bon* 
nen merken / geieeken fe gebeel en al be tfee-ftrab* 
ben / toelft ift niet fteb ban booten feggen / maar 
tipt epgen bcPinbing / alfo ift ’et feet Peel bier en 
tot Dominica geften fteb ; 0 n# Polk Pongen en 
aaten be blanftfte / (toant baar ftjn ’er ooft / bie 
ïeelnft ftoart ftjn) metfmaaft enfonber binber/ 
alfo ift ’er nopt ober beb booren blagen. 11# ton 
eerft tot PortoRico quanten/ maakten be bonben 
ban be ftab elfte nagt een P?ee#lijk gebupl/ enlie* 
pen met bet aankomen Pan ben bag met gefteeïe 
troepen langs: be^ee-bant na be boften :0itftup= 
len geloof ben ton te ftjn /om bat fp bate meefter# 
miften / maat toanneet fp on# begonben getoenb 
te tooiben/ lieten fe bet ftuplen bp nagt toel na/ 
maat liepen egtet Poïgen# getooonte met gebeeïe 
troepen na be bofteftagien/baat fp opbe jagt gin* 
gen/ en be krabben / bie ’et in menigte ftjn/ aa* 
ten: ftöaar toanneet fe geen krabben genoeg Pon* 
ben / Pielen fetoelfomtijb# (boot bienfe in be bof* 
fen hupten beftier Pan menfeben ftg opbouöenbe/ 

Pïp peel Pan bet toolPen aart kregen) op be feba* 
pen aan / baar fp ban Peel febabe onbet beeben/ 
toelft egter ligt ftab bonnen Pooigekomen tooiben/ 
inbien maat be Spanjaards befe bonben anber# ge* 
toent / of toat meet beteugeïb babben. 

tDe geuten ftjn ’et Pepliger / alfo bie ftg op be 
klippen en toppen bet bergen bouben/en bu# bup* 
ten be oibinaire jagt ftjn Pan befePetnieïenbe bon* 
ben/ bie meeft op be brabbelt/ bie in be laagteen 
lang# be Zee kant ftjn / baat jagt maften. 

Verkens. iÖeftalPen be feftapen en gepten ftjn fttettebeïijk 
Peel Perken# / bie in befe 3 ©eftelijke en Supbeïijke 
Hoenders , CpïanDen fret foet Pleefcb en fpeft bebben. ©afen 


HAAI- 


55 


of konijnen beb ift ’er niet geften / maar baat i# 
een oPerPloeb Pan boenber# / fo banen / ftapoe* 
nen al# bennen / ooft toel kalkoenen en 45 uineefe 
boenber# / en bgfonbet i# ’er een ongeloofftjfte me* 
nlgte Pan buppen / bie feer goeb ftjn/ bog niet/ Du y ve “» 
gelgft bp on# in bupPen-boftften/ maar inbe boo* 
men neftelen en bjoepeti: 3 ©ant beftalPen anbete 
pïaatfen/ ftjn ’er ttoee of bjie ftlepne <£planbjen# ongemeen 
bigt bp Porto Rico , naaft aan be monb ban be veeL 
ifliPiet Toa ; (bet grootfte berfelben beeft / gelgft 
ift boojbe/be naarn pan des Gouverneurs Éyland) 
baat een boot op een aPonb of rno jgen na toe Pa* 
renbe/ met bet jjaaft 9, xoof toel 12 boftjnen ban 
ban baan balen. ïklepn gePogelte merkte ift op 
bit Cplanb in geen oPerPloeb/ ooft ftjn’er niet feer 
Peel op bet groote aBplanb / geïbft mp Pan bie ’er 
getoeeft toaren getupgb toietb: Hftaat papegapen Agaven 
en peroftieten ftjn bier fo gemeen/ al# be fttaapen'" Peiokie ' 
en ftaautoen in Engeland; g[ft fag fe gemeenlpb n ‘ 
met gefteeïe boopen t’ famen Pliegen / bog men 
maakt ’cr / inbien men be pjaat gelooPen mag/ 
niet Peel toerft ban. 

©jugten en getoaffen ftjn op bit €planb ober* 
bloebig en feet goeb. Potato’s ftjn gemeen; l|un* Pi ) n - a pp«i s > 
ne Pijnen Pertoonen ftg eben / al# een pgn-appel / 
en beeft nujn# oojbeel# om be gelijken!# ooft be 
naam Pan een ptjn-appel/boetoel fp in ftet Poelen 
en pjoePen gebeel niet oPereen bomen: JBant be* 
fe pbn-appeien ftjn in geen bout beflooten/ maar 
bebben een fagte baft / bie men met be ganb in 
nukken tojbbtn ban / en toojben feer ligt meel- 
agtig / fo bat fe niet lang bonnen buitten / baar 
beanberein bout betoaftene pgn-appel# boojgaan# 
ongemeen lang bonnen goeb blgben. <©e fmaaft 
Pan befe Plugt i# feer lekker / en men is* ’et baaft 
ban berfabigb; g|ft ftanfe mgn# ooibeel# nergen# 
beter bp Pergelbben / al# bp feet rgpe aarb-beffen 
en be fmaaft Pan room / bgfonbet al# iemanb ftjn 
bupft bbnabol gegeten greft/ toant ban ftomtljaar 
* ' -" * Pijn-appei Djp ouereen ; ^ft gen 


JLand-kxab- 

bca, 


Daar de 
Honden op 
aafden, 


Of op de 
Schapen. 


1 fuiaau met befe 

’er geften/ bie ten minflen een bierenbeel Pan éen 
el lang / en na p?opo?tie bib toaren/ en bu# niet 
qualtjft be tegte pijn-appelen geieeken; 3&efe buigt 
toaft op een ftam / bie toel na een articboft ge* 
lijkt. 

©unne Mammeis ftebben een bjupn-roobe appel- 
bolèur/of ftjn geel/gelijk een leberen ftolbet; gun 
groote t#/al# Pan een gtooten appel/ om befelbe 
i# een bupb/ bie fo bik i#/. al# be fcftoj# Pan een 
toilgen boom / bog ’er gemakkeïgft afgaat / en 
! binnen bie fcgoi# Pinb men een geeïe / bog lekke* 
re P?ugt / bie gelijk een ftaroot / en nog beter fmaakt; 
gin befelbe ftjn 2 of 3 tutoe en mifteïgke fteenen/ 
en in befelbe/ na mp boojftaat/ toaren pitten. 

ï|unGuiavasi#een ftlepnbet Ppigt / en fteeft be ghUvai. 
grootte Pan een petftft/ bie fe Pan hupten niet qua* 
lijft gelijkt / maat Pan binnen i#fe niet fo Paft / al# 
een Mammeis, of een appel/ en Pol ftlepne faab* 
jen# / gelijk in be boom-befTen / bog bie niet fo 
groen / maar toat roob-agtiget ban ftoleut ftjn; 
ë©e fmaaft Pan befe Guiavas quant mp Pooi / gelijk 
al# bie ban een toitte ptupm / bie heel rijpt#; >©it 
frunti#/ toelft men niet foube benken/ eengenee#* 
mibbel tegen be bupft-Ioop / gelijk ook hunne Pa-^v*. 
paies , een buigt / bie een appel gelijkt / en een 
Pteembe toateragtf ge fmaaft fteeft. Ifêen fteeft ftiet 
ooft bjunne en toitte pjupmen / bie grooter Pan Pruymen, 
fteen ftjn / en minber fpij# ftebben / al# bie in En¬ 
geland , toelke infgelftk# goeb tegen be loop ftjn: 

,f>o boen ook ftunne toilbe b?upPen ; een bjngt/wadedt^. 
bie aan troffen toaft / en baar in enkelijk / mijn# ven. 
ooibeel# / gelijkenbe na biupPen ; ^>p ftjn ronb/ 
ftebben be grootte ban een mufquet kogel/ en eg* 
ter i# ’er toepnig aan te eeten / alfo berfelPer fteen 
inbien men ftet geen egter niet ftatb i#/ een fteen 
mag noemen / na piopoitie ban bie Pjugt onge* 
meen groot i#/ fo bat ftet geen men eet/ maaref* 
fen een fcftoi# ober be fteen i#/ bie/ gelijk ikreeb# 
fep be/ niet ftatb i#/ en met be Pinget#ftangeb?o* 
ken tooiben/ en Pan binnen een bittere kern fteeft; 

©et buptenftenu/i# Pan een aangename en fma* 
kelijke geut, 

©un* 










5/ CuMBERtANDS RïY 

fUntljnen, ï^unne Plantijnen (Plantans) fijn CCtl bjugt/ 
maffenöeaan cm ftcupb / Die tuffen öe grootte ban 
een btupö-gema# en een boom i#/ maatbjojö ge* 
meenïljft een boom genoemö / om öatfe öe yoog* 
te ban een menfetj geeft; <©e flam i#foöib/aI#een 
mmfcïjenöpe. #ebpigtfdf#/ Die öe grootte/ en 
fjetfatfoen ban een geprm Ijooyi geeft / tuojö geel 
enmeelagtig/ al#fe op Den boom/ of geplubt typ 
to02ö/ en i# begoten in een öunnefego?#/ Die met 
em me# in öe Imgte geopenö too?ö / en öe bjugt 
upt lebetö/ Die/ ’t fp taubj / ’t fp gebjaöen/ een 
. goeö eeten geeft. 

Cocos-boo- j^unneCocos-boomen fijn fcljoon booj get oog / 
!Ben ' m öe noten öaau ban niet minöet boo? öe fmaab. 
©e flam öefet boomen i# öun/netgen# na fo öib/ 
al# een menfeg in fijn miööm / en na booenen al* 
ïenrben# öunnet; <^p fijn Deetig of beeetig boeten 
goog fonöet eenige tabben / maat gebben öefelbe 
alleboben bp malbanöet/ Die flg alleuettoonenaï# 
fo beele fcljoone beöeten ban een fltup#-bogd / en 
öe blaöeten ftjn feet aatöig bp malbanöet geboegö/ 
en gebben bpna öe gdgbeni# ban een 3ee-gra# of 
boilöe lelp : <©nöet Die bo# nu / Die Ïjet goofö of 
top ban ben boom 1#/ fjangen aan eïbe boom on¬ 
trent 40- Cocos-noten in ’t tonö / een toepnig la* 
get / alg öaat öe tabben beginnen, ^©efe boomen 
gebm em gtoot cietaaö aan Porto Rico , en ftjn 
’etin menigte in öe fiaö: ©ie nu öefe gefien geeft/ 
ban eenige bebatting maben ban öe palmyten/ 
ïiimijten. (païm-boomen) alfo Die öaat niet beel ban bet* 
fetjeeïen. <©efe boomen /al# fe niet te ouö fijn / ftjn 
fdf# goeö om te eeten / en ftnabm/ na mp öagt/ 
gdyb em obbemoot/ uptgenomen/ öatfe mat bit* 
tet ftjn ; «©uöfljnöe/ fegt men/ öatfe öaöel# ö?a* 
gen/ een ban De befte brugten na mijn oojöeel/ 
Dog op geen ban Die ib fag / geb tb eenige bptgten 
gefien/fo öat ib bit niet/al# op Ijetbettjaalban an* 
Sete ban berfebeten. 

ongeloof- 23 efjaïben öefe b?ugten lebetö 00b Dit Cplanö upt 

lijk gioote vijgen, meloenen, en feet fdjoone citroenen, goe* 
«troenen. g# bpna ongelooflp i# / ’t gem ban geloof* 
bjaatblge lupöen betljaalö mo?ö / bat Ijunne ei* 
troen-appelen giet biel fo ongemeen gtoot moröen/ 
öateenblepn getal Oecfdben/örie of bier/een paatö 
bebjagten bonnm. Limoenen geb ib ïjiet niet ge* 
flm/Doebjelmen fepöe/öat’ee eenigematen/maat 
Enfmake- öe lijmtjes fijn giet ontelbaar/ en mat be oranjen- 
SfJSS; appelen aangaat/ Die fijn / om öe biaartjeit te fcg* 

‘ pp ' gen/ myn# ooröed#/ be fmabdybfle en befie/ Die 
in De Vundb fijn/ mant öe foete m fuute fijn’etbol 
ban een feet lebber / en feet fmaftelgb fap / en fo 
fegoon en groot / al# lb ’et out gefien ïjeb. 
reper. ©iet mafl oob peper op öe boomen ; «©e peper 
fdf# lé em bïepn faaöjeu / ban boleur tuffen mit 
en geel/ mdb befloten i# in een fcijoj#. «©ie font* 
työ# fo tonö i#/al# een bal / en forntyö# langmet* 
ptgen fplt# uptloopt/ gdyb al# öie buigt/ öiemp 
in Engeland in öe tupnen betfameïen / en bp ïjet 
frfjapen bïee# eeten; ©ie laatfte foojt nu i# geerer 
en fterbet al# öe fmatte / Die mp in ont» lanö ge* 
bjupben. 

Plk 0OI T en Sflïïe öefe en meet anöere boom-gebiaften fijn biet/ 
knoppen !** f* 1 i# öie alle gemeen / bat een boom te geltjb 
groene en bnoppm/ groene en rijpe brugten öraagö / en beel* 
rijpe vrug- ttjD^ met eeiieu jonge boomen boortbrengb; Cnfo 
ten te g e- || getmgne?; ombeeld met alle be gemailen ban Dit 
1 <$pïanö. 

55 enht nu iemanö/ m» gebbengietmeïbeeï/ m 
menigetlep eeten gebonöen/ maat men Ijootö ban 
geen bzooö en ö?anb / ib fal gem met een mooiö 
antmooJöm / öat öie naarflig ië / en boot geen 
moepte fcijioomö / ban ’t een en ’t anöet genoeg ban 
brood" bootflen mo?öm; 3 ©ant boo? eerfl geeft gun Caf- 
favie, befonöet afé fe berS en mei geganöeïö i£>/ 
goeö biooö / melb fo mei ban öuurm / öat öe fcljêe* 
... _ _ . pm giet ban baan na Spanjen batenöe tot genoe* 
wat c*jr*v,' 0en üan g et fcfjeep^bolb flg öaat ban boo?)1en. ^e* 
feCaflaviel^ öe mostri ban een boomtjen/ öatniet 
grooterf^ alé öe flam ban pfoop/ of ban een jon* 
, n ho , het ge bjllge flam / uptgmomen / öat öe blaöeten niet 
bereyd fo b?eeö/ maat beel bibber flin; «©efe mondig bol 
tord, f^p / mdb ’et naumbeutig moet uptgepatfl m«* 


s na Porto Rico. 




ben / eet mm ban get ö?ooge tnoob maben ban; 

3©ant al# men öe maitd met get fap / of get fap 
alleen eet / beijgö men een gtoote pgn en fmdling 
in ben bupb / öaat menigmaal öe öooö op bolgö/ 
mdb öe Spanjaarden öuOigaan# öeeö geloobm/ 
öat öefeïbe een fooit ban betgift i# / maat mp t# 
gefegt/ öat on# bolb öie mond# / niet fljnöe upt* 
gepetfl / en öie fp 000? Potaio’s (maat upt mm 
bau giffen/boe fe booptomm) aanfagm/ binöen* 
öe gegeten gaööen / fonöet öat ’ec em öooüdijbe 
fiebte op bolgöe / en na alle maarfcgijnttjbgept i# 

’et boo? etn liygaam / mdb öooj een natuutlgbe 
toarmte öetfdbet taumigijept ban obeiminnen/ 
geen gebaat in; fdf# fcpöen fp mo / öat ban get 
geboobte fap een teöebjbe öjanb/ niet ongdtjb get 
öunbiet/ gentaabt mojö. ifet bjooö ban öefe mo?* 
tel gemaaht i# tebelgb blanb / öog mom niet op* 
gemaabt/ gdgb on# 0200Ö / maat uptgerolö al# boe* tot brooi 
ben tot een teödybe öibte/ en öan t’famen getolö. 

^ 3 eija(ben öefe Caiïavie geöüen fp Mais , mdb be* m»u. 
tet bjooö geeft / en ban öe tijber lupöm gebjuubt 
mojö. «©aat i# tmeeöerlep foo^t ban Mais,' De 
blepnfle/ feggm fp/ in gtootte en fmaab/ Dttg# 
niet ongelyb te fijn; «Defe yeb tb nietraum/ nog in 
fijn maffen gefien / maat op öe tafel/ öaat lb get 
in ’t eetfl boor ty# aanfag/ uptgenomen / Dat get 
mp mat meet gefmolien booj quam; i©ie ’et ban 
aten / fepöen / Dat öe fmaab ma# / gdyb al# ban nj#. 

<©e grootec foojt bainviais geb ib flen maffrn/ en 
<# getfdbe/ of immer# niet beel onöetfcgepöenban 
’t geen mp Engdfche Guineefche 3 ©ept noemm; 

©efe maft op een flam / öie ïeöm geeft gdyb een 
tiet / met breeö uutgefpjenöe blaöen ; fegiet 
tm minftm op tot De ïjoogte ban anDetljalbe ba* 
öem/ en aan get öobenft epnöe l# öe Mais. 

<©ob maft op Dit otpïanö beel ty#/ en öaat tg# Rijt. 

Vuil maften/ ban niemanö ttojjfden/of öaat fouöe 
oob anöet boom maften / maat ban bp onöerbln® 

Ding öe p?oef genomen i#/ mantMulato Chereno, 
öaat lb te boten ban gemaagö geb / gaö giet boom 
gefaapö / en öaat een goeöm oogfl ban gegaö / 
maar alfo giet bolb m atöepö toe berepfl mietö / 
m fp ftg ban öeCaflavie en Mais bonöen beölmen/ 
ontfagen öe Spanjaards öe moepte. 

3 ©at Den drank aangaat/ öe Spanjaards gebjup* Wat hun 
ben giet meefl matet / mdb In fo bjarmen lugt- is. 
ftteeb md ban öe Engdfche fouöe bonnen gebolgü 
Voorben ; <©e Spanjaards gebben egtet nog tinee 
anöetefoorten ban ö?anb; <©e eenegenaamöGua- 
capo, geihaabt ban Moiofles (getgtofftebangun 
fupbet) en eenige fpecetyen; 3 £e ttoeeöe foort / ge* 
bmpbt ban fatfoenlyben lupöen / morö Aio ge* 
naamö/ en geboobt ban berf'cgepöen marme fpe* 
tergen; <£n bp gebreb ban öefe Dranben gebben fp 
booiraaö ban goeöé mguen/ öie upt anöere geloe* 
flen fjermaarö# gebragt moröen; niet om öat tjiet wijnbergen 
geen mijngaacöen fóuöen Vtiïïen maften / mant ib ^ aai v ««c? 
geb’et op Porto Rico betfcgepöcne gtften /Die goe* dec> 
öetiet gaööen/ maat om öat öe Loning/ geïyft 
mu gefegö i# / upt gooföe ban flaaöbunöe get 
planten en queften ban mgnfergen alöaat betto* 

Öen geeft. 

©ier ftrnöe ff ban bet fpjefeen/tabenöe öegeteaf* 
fen ban bit eplanö/mogen afbidben/ alfo get mijn# 
ooröeeï# genoeg i£ / om te toonen/öat men giet 
mei en tot genuegen ban Ieben#miöödenfianboo?* 
flen luoröen / maat ib mag egtet niet nalaten let# 
ban Ijnn Y rvr viva remdöen. >©lt t# in get oog een tm,* 
fTegt en ongeagt onbtupö / Vudb met een lange flronb een gevoe- 
bp öe gronö benen fecnppt / en felöen googer / al# een h s 
ganö boben öe gronö opbomt: HL aar beeft een ep* 
genfebap/ öaat mftn betflanö boor fliïftaar/enöie 
rnogdyb öen mnfgeeten breemö fal boorbomen/ md* 
be millen/ öat géene gemalen eenig geboden geb* Nauwkeurig 
ben / öaatnogtatuj öefe plant febetlftb fcgilnö ge* be r f gt 
boden te gebben: IBant ais men öc^elf# blaö met van * 
een binget of flob aanraabt / bdmpt aanflonö# 
get aangeï aabte / en ’t geen ’er naofl bp i#/in mal* 
banöer/al# of ïjet fen eerflen ftnft en bettedberO; 
i§>o Doetfelfó öe fïmpb oob/ al# menfe aanraabt/ 
eben offe ïiebet mijben / al# aanqeraabt tuil flftt / en 
öu# blijft blaö en fttupb een t§ö lang/ eet fe me* 

D3 Det 

























59 La V FIELDS 

bet fjerdcïd hooiden: fBen fegb/ bat fo lang bie 
Defeïbe ïjceft aangeraadt baat bp (laan blijft/ fjct 
blab niet boebet open gaat/ maat na bat tjp bet* 
ttodden ié / boeld laatfte id egter niet doo? onbet* 
binbing bucet/ en buaat (tjnbe/ moet ’et iets meer 
als: geboeïen in fijn/boeld fulden afdeetigtjept betoog 
laadt/ maat ïjet cetfle fjeia id met gtoote betbuon* 
beting felfé meermaaïé geflcn/aïfo pet op Ijet diep* 
ne^Plandopbecfcljepden plaatfen gebonden booid. 
^»ijn loidfcdap liet eenige ban befe planten in pot* 
ten met aatbc fetten/bie lebenbig bleben/maat doe 
lang bat Dupten fal/ boeet id niet. 

|Bp boietb eenig daneel en nog ’t een en anbet 
gegeben/aïé bntgten en gewaden ban bit ©planb/ 
maat ilt geloof/bat tjet ten beden genomen maat 
raritepten boaten / en daarom fal ilt ’et niet ban 
melden / en epndelijb deeren / rot onfe te tug reys 
na bc Azores. 

V. Afdeeling. 

Voorvallen op Zee in de weg na de Azores &c. 

0 $ Barthoiomeusabonb babben bop beet blitem 
en bonbet / Voellt / geïijlt ooit anbete aanmer* 
bingen/ oné beeb bad dellen/ bat Vup niet bette 
Btrmudes. ban be Bermudes boaten. ©p ben bolgenbe bag 
ontrentbemibbag begonben bup onfedouté©oliën 
Eenheete j^ooid-oofïennogbetdettcnemen. ©pbenzyAu- 
luimte, gufti fmoïtcn bop bijna Dooi een gtootet en fjeeter 
dalmte/ alé bop nog opt gejad dabben/ en egtet/ 
bueld tjct bjeemdfi ban allen buaé/dabben bon upt 
(Met een ïjet nooid-bueften ïjoogec Zee/ alé id bp be fretdde 
kooge zee) boinben opt te boten geden tjeb ; ©at nu be Zee 
fo gefbooiïen buaé/ merdten bop niet alleen met 
oné gefigt / maat ood/en boel meed öooj Ijet onge¬ 
meen (Tingeren ban oné fcljip/ bat fedetbjd fo min 
of minbet een Ijooge Zee bp dilte alé eenig anbet 
berbiagen donbe. ©efe dilte buaé fo ongemeen 
beet/ bat bon oné be doop maadten/ batfe/ gelijd 
alleé bat tot ïjet een of anbet uutetfle obet(Taat/ 
niet lang buuten foube/ maat fe buutbe geïjeele 
Die 13 dn- bettien bagen / uptgenomen bat ’et fomtijbé een 
gen duwde. lugtjeit fctjeeit te domen/maat boeldontren eerden 
boebet begaf/eben of ïjet maat bienbe/ om oné te 
boen (Ten / bat ’er nog pcop ban betanöeting boaé. 
©aat boierb al meermaaïé gefpzoden ban een bloeb/ 
bie bop Ijler ontrent te berbuagten Ijabben / en ban 
beeïe geloofd/bat defeïbe ïjiec boaé/dog men donb 
’et niet bad op gaan/maat opTBoenjSöag ben 30 
dito quam ïjet oné dïaat boot; buant Ijoeboel’et fo 
boepnig boinb boaé /bat Ijet qualijd boinb genoemb 
don tooiden / en befcïbe nog fo tegen boaé / bat 
bop fouben Ijebben moeten labeeten/ boaten bop/ 
gelild bop bebonben / baagé te boten meet alé f° 
Eenonse- inglen boort gefet / boant baagé te boren toaten 
meen fteike bou / bolgené pepïtng bijna effen op 32gtaden/en 
vloed. jijoenébagé op ben mibbag dabben bou be ^§»on 
op 33 gtaben/ tboee berbenbeeïcn en 8 minuten/ 
fo bat bop in een etmael/ een gtaab en 48 minu* 
ten gedlommen boaten/bueld inbienbop ttgt^ooj* 
ben ofEupben geïoopen dabben/ onttent 34of 35- 
mijlen foube uPtgemaadtïjtbben/ maat alfo onfe 
douté meed ©oft-noojb-oofi/ en ©oft ten 33003* 
Den buaé/donbe oné dljip niet minbet/alé jotnij* 
len geboibetb fijn ; ©00? Dien nu bat gefcïpebbe/ 
baat bop geen boinb Ijabben / bïeed fjlet upt bollen/ 
bat ïjiec een derde droom boaé; ©it bïeed oné nog 
fedetbet / alé bup©onbecbagé nagté be aé-punté- 
(let pepïben: IBaat boat ban be faad boaé/ biiet* 
ben bou eetd tegt geboaat op ben 2 September, 
fijnbe be naafle éèatutbag/ boant al luiden bop/ 
bat ’et fulden droom boaé/ egtet metdten bup ee* 
nige betanbeting in be omflanbigdeben: 3©ant be 
fltoorn boietb bebonben ©ofleïijd en gupbeïijd te 
gaan / (doeboel bit meet tegen onfe doorgaande 
aanmetbingen aanliep) boant fo menigmaal bip 
een reep lieten ballen/ Dreef Defeïbe/ baat boeg ood 
detfcïjipnam/ na tjet ©oden ten Supben aan; 
en al ’t-geen tot nabet onbetfoed in Zee\ gebJOjpen 
boietb/ nam bie felbe boeg/ en bin fcdtebjdet/ alé 
bc baart ban oné fcfjlp boaé ; ^>eïfé boaé nu be 
boinb / indien’et eenige boaé / Supb-oofl / en op 


Verhaal van 60 

geboïg fettebe oné be droom tegt tege n be boinb 
aan. 

Biet nu moet id opdalen een faad / boeldet ge* 
deugenié mp tdané meet boet beben / alé toen fe 
boojbiel / eben gelijd bie man / bie ban fcljjid boot 
bleef/ alé dP gedagt/ met boat gebaat dP ober be 
bmg ban Rocheder gedomen boaé- Bet boaé een ongcmeene 
bjeeélijde dorm / baarid opfie/ baat id/ terboijl ftoim > 
fe buutbe/ niet feet boo? bieepbe/ maat alé id na* 
detdanb oude etbatene 'Zie- lupben baat ban deb 
dooten fp?eden/deb id boel debat/ bat ïjet fomtgbé 
goed ié ieté niet te boeeten. 

©en 7September, fijnbe ©onberbag/ guam’et 
een fraape doelte/fo batbegeplen gefpannen don* 
ben/ boeld bie gantfe bag buutbe; maat ©njOag 
ben 8 dito, liet fig be boinb derdet dooten / én de* 
gon boor be toubten te ïjupleu/ fo bat onfe fcdip* 
petbe 25 jam- 3 epien liet afnemen ■/ maat eer det oie omftan- 
abonb boaé/ boaé ’et reebé een baii aan dudden / 23^' 
bueld boo? een begin ban be ftomi / bie men fag „ ord . 
aaudomcn/ gedouben boietb / buant tegen ïjet bal* 
len ban ben bag quarn fe met fulden getier en fu* 
rie / bat men niet donbe feggen/ bat fe oné onge* 
buaatfcdoubub obetbieï. 3 !d dan niet feggen / bat 
id mijn leben be boinb fo doog en (leed geijoorb 
deb : ©oo?té boierb tjrt Cop-3epl ban onfe gtoote 
mad afgenomen/en de.Cop-mad nebet gelaten/en 
boerden bup maat een dlepn Ze pl aan eïde mad / 
en egtet foube det Jicdip/ ten biate ïjet ongemeen 
boel gedeebenb boaé gebueed/ fulden toubuen boebet 
niet dedden bonnen uptdaan/ buant be Zee boietp 
’et met be goïben menigmaal fo beel/ alé 3 of 4 
tonnen buatet te gelijd in/boaat booj be 2 pompen 
boerd dabben / om det baat boebet upt te dalen / 
buant jjoeboel fe be gedeeïe nagt gingen / boaé det 
al mibbag ban ben boïgenben bag/eetfe ledig boa* 
ren ; 3)ibien nu oné fcïjtp onbigt gebueed boaé/ 
of een led onbet buatet gedtegen dab/ fouben bop 
fedetlijd dedden moeten te gtonb gaan / dooi Dien 
be pompen reebé tet nauboet noob det buatet/ bat 
’et doben be gangboorden in quam / donben upt* 
dalen. Bct^epl boaé tegen ben abonbbueldefoigb/ 

(alfo be boinb ban be duutdoojbé fijbe quam) en 
egtet boierb det ban be dopn gebat/ enmetful* 
dengebuelb enbuoede aan darden gefedeutb/bat dp* 
na alleé om bet taadte/egtet boietb nog bat quat* 
tiet bebé en detagterdeban det fcljipbooj Ijet open 
raden brp. ©it alleé nu biaé in be nagt / bueld 
ban alleé pffetrjdet maadte / dijfonbet in bc boor* 
nagt / eet de jBaan op quam. ©efe ongemeen 
derde boinb buutbe tot mibbetnagt toe/ en degon 
na bie tijd een boepnig te minbeten / maat toen 
geboeiden bup be uptboetding ban be boinb / boant 
be Zee degon te boerden / en ging ijoogrc en i}ol- 
let alé te boren. Bet fcdip ban fijn Eojbfcljap 
boaé al b:p groot/ egtet boaé tjrt fomtijbé alé in 
een put / en met bergen ban boatet rondom befet/ 
fo bat ’et niet anbeté te dm boaé : ÏBant id dan 
met boaardept feggen / bat be baaten dooget alé 
be top ban onfe gtoote mad oné aan alle danten 
omcingelben / en bat be boinb Ijrt compaé tonb 
loopenbe / be duutlicben betïegen boaten / om 
boot Ijet bieden bet fbuate golben drtfrdip te don* 
nen bebiijben. ©it buutbe be gedeele nagt / en 
ïjoebueï be boinb ban tijd tot tijd berdapte / egtet 
bleef beSee op ben boïgenben bag fo ontdeld/dat 
bon Ijoebnel bimten doim/in een dofmigeSee boa* 
ten / buaat boó; onfe gtoote Cop-mad aan dub* 
den taadte. 

©en 10 September, fijnbe JbonDag / breegen bun Daar op «e n 
tebeïijd boebet / eu eet te tuennig / alé te beel boinb. ftiue vo ig- 
©en ii dito, buaé Bet bijna fo dil alé te boren/ de - 
boeld bop fo min / alé een goeden doim / fouben 
debben bonnen uptdaan / dooi Dien bup na land 
begonben te berïaiigen/enDaat niet feet bette ban 
baan boaten. 3Hé be (lojm ober boaé / bond ben 
aibmitaal ïjeni felbcn alleen/ en bleef fo bijna ben 
gedeelen boïgenben bag / maat tegen ben abonb 
quam ïjet nieuboe fregat bp oné/en men fag ag* 
tet upt een fcdip / bueld binnen tboee bagen nabet 
quam / en bïeed be Samibn te fijn. ©en 1 s dito, Sy komen 
met bm bag dabben bop be Supb-boedeltjde fijbe b y 

ban 













6i 


CüMBERLANDS ReyS NA 


Porto Rico. 


62 


ban Flores in ’t 009/ baat top jfjet tot öen miö- 
öag toe op toe fetteöen. J>ijn jlojöfchap egret 
maaftte geen geöagte / om bie plastè met getoeïö 
aan te taften / of Daar ïauget te blijPen / a!ë bat 
fjp eenige PeePeeffmg ftonöe innemen ; Cot bien 
epnöe fonb hP «n boot na lanb met een oub Por- 
tügijs , en een Africaan Pan Mozambique; <©efe 
fouben een ©zebe-Pïag opfienen/en öen©pïanöer$ 
aanfeggen / bat fijn Jlotofrijap / inbien fp ijem 
Poot fijn geïö ïjunne toaaren toiïbcn laten bolgen/ 
met ijéii niet arget / alp in Potige ttjüen toüöe tjan= 
beien: ©p Ijab met eenen aan be boot ojöet gege= 
Pen / om Ijem befcljenb te bzengen aan be ©ofï 
noo?ö-oofïe ftjöe Pan tjet ©pl'anb/ baat ïjp toiïöe 
gaan op anftet leggen/ en be tijbing / bie fp b.zengen 
feiftrovdc fou&m/ aftoagten. Cettoijï men Doenöe toagmet 
fcheepen be boot upt te féttcn / quam be Samfon boo? on£ 
weder ffa- upt op anftet; Jftct lang baat na toietb men een/ 
roenko- p^violgenS tpiee / baat na ötie/ en epubelijft Piet 
men ‘ 3euïen getoast / bie men eetff niet ftettöe / maat 
alfo be Samfon Peel nabet ftjnöe leggen bleef/ ge= 
toofben top/bat fp Pooj Ppenöen Panon^toieröen 
aangeften/ en eerlang merftten top/ bat fp toinV 
peï$ aan ïjnnne Poojfle maft fjabben / Paria on$ 
Petfefteröe / bat ïjst fcljeepen Pan on,ö epgen ©loot 
toaten/ toant fijn jlozöfchap tjab bp fijn Pettreït 
Pan Porto Rico gen belaft fuïfte toimpeig te laten 
aftoaanen / om baat boot bupten toeeten Pan an= 
bete griienb te toojöen: 35efe 4 fcheepen toaten be 
Merchant, beAfcenfion, be Content, enbePega- 
ttis, bie alle bigt bp on£ ten anftet quamen; ©iet 
boot gtoeuben top toebet tot een teöriijfte ©loot 
aan / fo bat be een be anbet Petfïerftte / baat elft 
te Poten ftcagtriooj? getoo’öen toaé/toant befiojm 
ïjaö be fdjeepen Pan be ©eet Barkiey fo tori Pet- 
fitopb alg be onfc/hoetoel bie befelPe fo ftoaat niet 
fcheenén getjab te hebben / alg top. ©an be fcïjee- 
yen Pan be ©eet Barkiey manqueetben egtet nog 
be Gallion, Alcedo , Centurion, Antonie, Cefar 
en beDove, (be ©upf) toelfte toaten be Vlamin- 


Beiigt van 


Spaanfche 

ichjcepcn. 


Welk be¬ 
kommerd- 
heyt ver- 
oorfaakte. 


gen, 

35 e eetfïe tijbing/bie be boot on£ b?agt/ tnaaft* 
te hefbomen Pan befe/ ftoctori onfeBpenöert/ oub 
te aangenamer/inbien fjon boobfeijap toaat toag: 
3©ant fp bzagten be tijbing / bat fp cmd niet fou* 
ben ftonnen laten ïanben / maat bat egtet Jbijn 
3tojbfcï)ap foube ftonnen bekomen alïeg / toat pet 
OKpïanb tiptlePerbe / Maar, hadden fy gefegd, wy 
fijn liegt voorfien , alfo 29 Oorlog-fcheepen even 
te voren hier geweell fijn, die byna al onfen voor¬ 
raad mede genomen hebben, want het waren groo- 
te fcheepen , vol kloek volk , en onder dêfelve 
waren de y Kraaken, die ditjaar na Ooft-lndïên 
fouden gegaan hebben , maar fo lang op de kult 
van Condes gelegen hadden , dat ’er voor haar geen 
goede reys te hoopen was, en daarom van Koop- 
vaardij-fcheepen tot fcheepen van Oorlog waren 
veranderd , en neffens de andere na dele Eylanden 
gefonden, om de Kraaken , die van dit jaar te rug 
verwagt wierden, na huys te geleyden: Maar, fey- 
den fy verder, eer fy quamen, (en fy hadden order 
om, indien het nodig was, tot het eynde van defe 
Maand hier te blijven ) waren de Kraaken al voor- 
by : Waar nu defe Vloot ria toe was, konden fy 
niet feggen, nog ook of defelve Itond weder te ko¬ 
men, maar fy hadden daags te voren nog een groot 
Galioen gefien. 

35efe tijbing gaf oné gtoote teben / om toe te 
fien en fotg te btagen / bat ton Ijaat / bie feftetlgft 
Poot otfb te fïerft fouben fijn / niet in be monb lie= 


pen/ en beeb onq teenfrijen/batfp Pan beCpïam 
öen t’ eenemaal Perttoftften toaten / maat Paft fiel= 
ïenbe/ bat De üttaaften Poojbp toaten / tjab men 
eenig agterbenften Pan De Mexicaanfche ©loot/en 
hoopte baar een jagt onbet te maften / öog men 
toap ooft öeftommetb/ of fp op onfe te tugftomfi/ 
benftenöe/ bat top fouben Petfltont en ftoaft fijn / 
fouben mogen paffen/öog bat toas ontoaatfchijn* 
lijft/ alfo fn niet ftcnöen toeten / of top op bie tijö/ 
of Die toeg ftomen fouben. «©erijalPén fonb ^tjn 
llojbfrtjap Capitcpn Slingsby , een toaftftet man J 
na lanb / om feftecöet öejcheib te ftooren pan be^ 
ftoningy ©loot / en toaatom öefelne baar gefto= 
men toaë. ©et Potige Pecigt toag geftomen Pan Nader en 
Santa Cruz , maat Slingsby tuagt iaat In be nagt b . etet te * 
Pefcljepb Pan Villa de la puntaDelgada, een aube* tlgt ' 
tepiaat^ Pan IjetCplanb/toelft Ijiet op uptquam; 
bat :.si)n oBtcellcntie alieg foube ftonnen beftomen/ 
baat fp htm mebe ftonöen Dienen / en Inbien hrt 
Ijem Peliefbe aan lanb te ftomen / fp fuïï$ Poot 
een gtoote gunfi fouben opnemen : Wat des Ko- 
nings Ooriog-fcheepen aanging , fy geloofden fe- 
kerlijk, was hun feggen, dat ie reeds na huys. ver¬ 
trokken waren , allo fe nu al voor 14 dagen van 
daar gevaren waren ; Die Oorlog-fcheepen waren 
gekomen, om de Kraaken te begeleyden , dog die 
waren alle vier reeds voorby , eer die Vloot daar 
quam ; De Vloot nu had fekerlijk order , om tot 
het eynde van de Maand te wagten , maar was, 
fo dra de Kraaken t’ huys gekomen waren , door 
een Advijs-jagt op ontboden. En wat aangaat, 
feyden fy , de Vloot van Mexico , men wilt van 
haar komft voor dat jaar niets te feggen. 

©itberigt nu Pan Capitepn Slingsby in Dt lateo= Gour«- 
nagt gtbtagt / toietb op ben PoïgenDen bag alf" komt 
Ptoeg bePefiigö/ öoo? be ftomfïe Pan öen <t£»ouüet= boord 1 “ 
neut biet plaats felfy / juan Fraga de Mendoza, 
in bet baat een omwfeïe «©onPement / en quaïijft 
fo goeb/alg een Engeifche Confiapel/ bie ^ijn jlotb^ 
fdjapalhtt feïPe quam aanbieben/en eénige hoen= 
berd en fcïjapen inebebjagt / bie hP tori toifi niet 
poot niemenöal te fullen gePen / tjoetoeï hp De 
fchtjn maaftte Pan ’et niet Poot te toillen hebben; 

©p toa£ een getupmen tijö bp fijn Hotöfrijap/ enondnh»n- 
ai’tnieutos/bat hp toift/berijaafb hebbenbe/ ftteeg delin s 
hp Petlof om te bettteftften/en hem toietb mebe ge- denfeIveri . 
gePen een Pjp-gelep-bjief Pooj ijem felPen / en een 
Pecfefteting Pan Pepïigjjjept Poot be Cplanber^ / 
batfe Pan be onfe niet fouben geplonöetö tootöen. 
dêvjn gio?bfchap gaf fijn gePoïg öefeïPe Pjtjftept / 
en op fijn Petfoeft ftonb hp toe / bat fijn Polft op 
bie feïPe toijd / alë be (©raaf Pan Elièx poot 12 
UBaanöen min 2 Dagen hem Detgunö Ijab/entotj,'" "* 
nog toenageftomen toa $ j fouben gehanöeïb toot= 
ben. «j§>o bva befelPe Pettroftften toaé / toietb be 
©lag/ om Jbcheep£-raaö te ho«ben/ opgefieften/ 
baat in Dan be rep£ na ijup£ befToten toietb. 3 ©p 
Petttüftften Den ióSeptember 15-98 Pan Flores. ©p 
St. Michiels bag pcplben top be gtonb / en men 
bePonb aan be aarb / aan tjrt pepl-loot meet en Komen in 
meet / bat top in het Kanaal toaten / en aan De h « Kanaal, 
fchelpen/ bat top te Peel na be Franfche ftufl toa* 
ten / hortod be Schipper en anbete fuïftq tegen 
fptaften ; 35 ieg j»gn Êotöfchap op fijn epgen ge* 

Poelen en ootberi atbet gaf / om be ftouré i5oo?* 
beïgftet aan te fetten ; JDelft niet gefchieö fhnbe/ 
fouben top / na alle toaatfchijnlijftijept op De Us- 
hent, en De ftlippen Petgaan fijn / toant in öen 
PoïgenDen mojgenfïonö fagen top het 3Unö Pan 
Normandijen. 


EYNDE, 


REGIS- 










t 


REGISTER 

der voornaamfte 

SAKEN, STEDEN, RIVIEREN, enz. 

IN DEZE REYSEN BEGREPEN. 


A. 

A ftop van Porto Rico, 49 

Alegran^a , een van de Ca- 
narifche Eylanden, 17 

B. 

B Ad van warm water , zeer 
gezond voor Ziekcu, 3 t 

Bahia de Todos los Samftos, een 
Stad , ^ 

—.— verrigting aldaar , ibid. 
Bajamond een Rivier befchreven , 

51 

Bar^leys moeyelijke aanval, 37 

■ ■ vond om Porco Rico aan 
te tallen, 3 9 

Berg op TenerifFa van ongemene 
hoogte, 29 

Boegen door de hitte uit haar band 
geraakt, 46,47 

Boornen , die raar groeyen , 3 3 

— die onbekent zijn, ibid. 
Bougonia , een fchip met 4 millioe- 
nen in de grond geboord , 53 

Buenos iros> legt 50 mijlen de 
rivier Plate op , 5 

Buit op zommige plaatzen ge¬ 
maakt, . 15 

Burhngs , een Eyland befchreven, 

2-7 

C. 

C zAfcays , een Fort, 11 

Caffavie wat is,en hoe ’tbe* 
reyd word, 57 

Chereno heeft een groot gedeelte 
van Porto Rico, 51 

----- heeft 11000 heeften inbe- 
zic> 54,55 

Citroen appelen van ongeloofelijke 
groote, 57 

Cocqs boom en befchreven , ibid. 
C umberUnds eerftereis na de Zuid 
Zee; 5 

_ II. Reis, ibid. 

--- waar toe aangelegt, maar 

tevergeefs, ibid. 

, III. Reis , en wat hy uit 
voerde, ibid. 

- - - word gequetft, 7 

— verkrijgt een koftelijke 
Buit» ibid. 

—_- wat hy op de IV. Reis uit¬ 
voerde , 9 

— - V. Reis, en verrigting» 11 
_ VI. Reis, 13 

,, —■ neemt op die Reis 2 Fran* 
lche,en een Spaans fchip. ibid. 
»... VII. Reis, ibid. 

— VIII. Reis, 15 

^ IX. Reis, 17 

T- word t’huis ontboden , ib. 

— X. Reis , door ftorm ge- 

ftremd, ibid. 

__ XI. Reis, ibid. 

_ ramp in *t uitvaren, ibid. 

— XII. Reis na Porto Rico, 

*9 

_ ongemak door zijn Maft, 

en hoe geholpen, ibid. 

aanflag om een rijke Mar- 


quijs, maar te vergeefs te lig- 


beleid, 

zijuaanfpraak. 


ten, 11 

*3 
* 3 > 

_ Godvrugt, 27 

— in gevaar van verdrinken , 

f 37 

_ vertrek van Porto Rico met 

eenigc fcheepen, 49 

— waarom zo fchielijk ge- 

fchicd, ibid. 

D. 

Ominica befchreven , 3 3 

Inwoondcrs van het 
zelve, ibid. 

_ ftraf van die , die by een 
getroude Vrou legt , ibid. 
kleding van haar Koning 


D 


ibid. 

befchrc- 

55 

7 ^ iï 


befchreven, 

- fpijs en drank, 

Druiven , die wild zijn, 
ven, 

E E. 

Sianca befchreven, 

F. 

F Lor es , 

Forteventura , een Eyland, 29 

-. Stad en Kafteel befchreven, 

ibid. 

— Ingefcrenen daar van in haar 
geftalce befchreven, ibid, 
—— hoedanigheid van dat Ey- 
land, ibid. 

•-- 2 oogften aldaar, ibid. 

-Kerk, cn Kloofter van het 

zelve, ibid# 

Forteleza een Kafteel ingenomen, 

, . 43 

Fyal , 7 

-goede buit daar gemaakt,ib. 

- ingenomen, ibid. 

—befchrijving van die Scad , 
G. ibid. 

G sAyvaraba , 51 

Gebre/^v an water, 7 

-— waardoor veelefterven, 9 

Gevegt by Porto Cavallo tegen 7 
Spaanfchc fcheepen , 15 

Goud tot Porto Rico in al de Re¬ 
vieren , 51 

Goudmijnen te Porto Rico, 45 
— waarom daar niet aan ge¬ 
werkt word, ibid. 

—_ haar koftelijkheyt, ibid. 

Grond van Porto Rico befchre- 
ven, 53 

Guiamo een Rivier, 51 

Guiavas wat voor een vrugt, 5 5 

H itte , en koelte op wat tijd 
vernomen, 43 

Honden afen op fchapcn, en land¬ 
krabben , 5 5 

Huiden van heeften geeven groo- 
tc rijkdom, ibid. 

I. 

I Ndiancn zijn rood bcfchilderc, 

3 i 


befchrijving van hun rie¬ 
den» ibid. 

Ingemos waar te vinden, 5 3 

St. Juliaany een Fort, 21 

K. 

K ^Almte metongemeene hitte, 
13 dagen durende, 59 

J^unoes van de Indianen befchre- 
ven, 31 

I\er/^y an Porto Rico befchreven , 

Kjjl met paarlen op Margarira, 47 
I\raak genomen, en ’tgoed daar 
uit op een gevaarlijke wijs aan 
*t land gebragt, 11 

— y an ongemeene groote na 
veel moeyte verovert, ibid. 
—— y an 2000 ton bevogten, 15 

-met 1100 menfehen , en 

veel koftelijkheyt te gronde ge¬ 
gaan, I? 

—■ y an 1500 ton te vergeefs 
aangedaan, ibid. 

L. 

L ancetota vermeefterd , n 

—- een van de 6 grote Ca- 

narifchc Eylanden, 2 7 

- volk aldaar aan land gefet, 

Landing by Porto Rico, 26, 17 

*- ongemakkelijkc weg daar 

na toe. 27 

- op Porto Rico hoegefchiet, 

Laquada waar gelegen, 51 

Layfields verhaal van Cumberlands 
Reis, na Porto Rico, 27 

Lojando's grote rijkdom, 51 

-—- dog loopt te nier, ibid. 
LoyuiBa een berg overvloedig in 
Goudmijnen, 53 

St. Lucia , een Eyland , 13 

Lyfter , een Capireyn , met veel 
volk verdronken, 7 

M. 

M c Ais , een foort van brood, 

- is twederley , ibfd. 

Mammeis befchreven, 55 

Margarita , j 3 

— ■ befchrijving daar van, ib. 

-fchonc buyt daar gemaakt, 

ibid. 

St. Maria , een Eyland , 7 

St. Michiel , een Ree , ibid. 

Mora een Fort opgeeyft , 41 

-daar na gebiocqucert, ibid. 

- parlamemeerd , ibid. 

— ingpnnmpn } 43 

- - deftclfs fterkte befchreven, 

ibid. 

°. 

O Sfenvlees op wat wijs voor *t 
bederf bewaart, 15 

P. 

P Smijten hoedanige boomen , 

57 

vapates wat zijn, 5 5 

Piantijnen befchreven, 5 7 


Porto Rico befchreven, 51 

Pijnappels befchreven, 5 5 

R. 

R zAuckerids , een paarle-vilfery 
van Margarita , 13 

Joegen zeer ftinkendc, zonder on¬ 
gemak gevallen, 3 1 

J^io del Oro een Rivier, 14 of 1 5 
mijlen hooger op , zo breed, 

• als in den mond, 5 

_de Plate, een Rivier, ibid. 

_ Marracava, een Rivier, 15 
J^obles gefonden tot rantfoenering 
van Porto Rico, 49 

S. 

S chapen door Honden geruï¬ 
neerd , 5 5 

Schepen , die verftroyt zijn ge- 
weeft, weder gekomen, 61 

Seralta verfoekc Cumberlands be- 
fcherminge, 47 

Serena een regenagrigc dauw, 45 
Stekte onder het volk , 47 

— , waar uyc veroorfaakt, ibid. 
—— vele daar van geftorven, ib. 
Siërra Liona, 5 

Siuys in Vlaanderen , wanneer,en 
van wie belegerd , ibid. 

Sockp , een Rivier, 14,15 

Soldaten over moedwil geftrafc, 39 
Spaan/che fcheepen, 1 5 

—■ ■ die vermeefterd worden , 
ibid. 

Spanjaarden waarom na Cartagc- 
na gefonden, 45 

Stanfios waar die gevonden wor¬ 


den. 


Storm yan ongemene hevighey 

T. 5 

T Encriffa zeer yrugtbaar i 
wijnen, 2 

Toa een Rivier hoedanig is, 5 
Tuccamay gelegen 230 mijlen ya 
de mond van Rio Plate, 

V. 

V Entre , een Haven in 't Wc 
ften van Yrland, 

Vers water op wat wijs verkrc 

gen, i 

Virginien befchreven , 3 

Virginifche Eylanden onbewoond 

1 

Vit van een ongemene groote bc 
fchreyen, 

Vogel Eyland , waar om zo ge 
noemt, 3 

Vrugtbaarheyt van Porto Rico, 4 
Vrij [Ier van een Vrouw , op w* 
wijs onderkend, 3 

W. 

W zAnorder door den drani 
voorgekomen, 2 
Y. 

Y Erva \iva y een wondcrlijk,ei 
gevoelig kruyd, 5! 

Z. 

Z Ee- order beraamt, ij 

Zeewaters verandering , 3; 


53 


E Y 


N 


D 


E.